Me ardhjen e dimrit të ftohtë, organet e trupit përballen me sfida të reja. Me uljen e ndjeshme të temperaturës, disa organe të trupit i bëjnë rezistencë të ftohtit, por disa të tjera ndikohen shumë duke u bërë pre e sëmundjeve.
Në stinën e dimrit arteriet mund të zgjerohen dhe tkurren me ndryshimin e temperaturës së ambientit; prostata gjithashtu ndikohet nga i ftohti, ndërkohë veshi është organi më delikat në fytyrë. Për këtë duhet të merrni disa masa.
1.Prostata: Prostata është një organ delikat tek mashkulli, që mund të preket më shpesh nga i ftohti. Gjatë dimrit mosqarkullimi i mirë i gjakut dhe shtimi i presionit të brendshëm tek uretra çojnë në urinimi të shpeshtë, dhimbje gjatë urinimit, dhimbje në bark etj.
Masat e parandalimit: Në dimër, shmangni uljen në vende të ftohta. Për shembull, pas stërvitjes në mëngjes, të moshuarit nuk duhet të ulen në stol të ftohtë për pushim. Në të njëjtën kohë, duhet t’i kushtohet shumë vëmendje ngrohtësisë në zonën e barkut dhe belit, pasi kjo zgjeron arteriet dhe nxit qarkullimin e gjakut. Në jetën e përditshme bëni masazhe të shpeshta tek zona e barkut, për të forcuar shëndetin e prostatës. Këshillohet gjithashtu konsumi i disa ushqimeve që favorizojnë shëndetin e prostatës, si domatja, mollët etj. Përveç kësaj mos frenoni urinimin.
2. Arteriet: Arteria mund të tkurret në temperaturën e ulët. I ftohti mund të shkaktojë ngacmimin e nervave, duke forcuar tkurrjen e zemrës dhe rritjen e presionit në arterie. Megjithatë trupi ynë është një organ shumë i ndërlikuar dhe ka aftësi vetërregulluese. Në verë, me ngritjen e temperaturës arteria zgjerohet dhe presioni i gjakut shtohet për të përshtatur me ndryshimet. Në dimër me temperaturë të ulët, presioni i gjakut ulet. Por me ndryshimin e klimës, lëvizja e presionit të gjakut shtohet, prandaj personat me hipertension duhet të tregohen të kujdesshëm pasi mund të bëhen pre e hemorragjive cerebrale. Të moshuarit duhet të tregohen edhe më të kujdesshëm.
Masat e parandalimit: në dimër personat që vuajnë nga hipertensioni duhet të bëjnë ekzaminime të shpeshta dhe ta mbajnë situatën nën kontroll sipas përshkrimit të mjekut. Në dimër personat e ndjeshëm duhet të flenë gjumë më herët, meqenëse qëndrimi deri në orët e vona të natës mund të çrregullojë orën biologjike dhe të nxitë sekretimin e një sasie më të lartë të epinephrinës, që mund të shkaktojë tkurrjen e arteries, lëvizjen e ngadalë të gjakut dhe rritjen e viskozitetit. Këta persona duhet të konsumojnë më shumë ushqime për pastrimin e arteries dhe forcimin e elasticitetit, si murriz, tërshërë, kërpudha të zeza, patëllxhanë, qepë etj.
3. Zemra: Zemra nuk e pëlqen ndryshimin e madh të temperaturës. Zemra është gjeneratori i trupit. Në dimër, zemra punon mirë për t’i siguruar organizmit energjinë e nevojshme. Prandaj, dimri është stinë e vështirë për ata që kanë probleme me zemrën. Për shkak të luahtjeve të mëdha të temperaturës brenda dhomës dhe jashtë dhomës, reagimet e funksioneve fizike janë relativisht të ngadala dhe zemra nis punë të menjëhershme në ambientin e jashtëm të ftohtë për t’i shtuar trupit energji. Kjo sjell mbingarkesë për zemrën në dimër. Bllokimi në arterie, dhimbjet e zemrës dhe infarkt miokard ndodhin më shpesh në këtë stinë.
Masat e parandalimit: Ata që vuajnë nga sëmundje kardiovaskulare duhet t’i kushtojnë vëmendje më të madhe ruajtjes së ngrohtësisë së trupit, veçanërisht për kokën, duart dhe këmbët. Nuk duhet të harrojnë dorezat, kapelen shallin dhe veshjet të tjera kur dalin jashtë. Përveç kësaj, mjekët sugjerojnë futjen e këmbëve në ujë të ngrohtë për 20 minuta para gjumit.
4. Mushkëria: Ajri i ftohtë i mëngjesit shkakton dëme më të mëdha ndaj mushkërisë. Ajri i ftohtë futet më parë në mushkëri gjatë frymëmarrjes, duke shkaktuar disa sëmundje si kollë etj. Problemet me frymëmarrjen që fshihen në dimër përkeqësohen në pranverën e vitit tjetër.
Masat parandaluese: Sipas mjekësisë, furnizimi i trupit me ujë favorizon shëndetin e mushkërisë.
Masat konkrete: Mundohuni të thithni avullin e ngrohtë të ujit me hundë për 10 minuta. Këtë praktikë bëjeni dy herë në ditë, mëngjes dhe darkë. Të moshuarit nuk duhet të dalin shumë herët në mëngjes gjatë stinës së dimrit.
5. Veshi është një organ shumë i vogël, por ka një sipërfaqe të madhe të lëkurës që është në kontakt me mjedisin e jashtëm, prandaj energjia del jashtë me shpejtësi. Përveç kësaj, lëkura e veshit është shumë e hollë e si rezultat, veshi mund të sëmuret për shkak të ftohtësisë. Kur dalim jashtë, duhet të vishemi me rrobat që mbulojnë veshin. Kur hyjmë në një dhomë të ngrohtë nga jashtë, mund të fërkojmë veshin me dorë, për ta ngrohur shpejt. Këshilohet që gjatë ditës, në mëngjes, mesditë dhe mbrëmje të masazhojmë veshët për 5-10 minuta çdo herë.
Author: Dija Online
Ky shkrim i sotshëm ka të bëjë me mënyrën e udhëtimit të Muslimanit Produktiv! Si mund të arrini më së miri ta shfrytëzoni kohën në ato orë të gjata në rrugë në mënyrë që më të vërtetë ato të shtojnë vlerën e jetës tënde (dhe botës tjetër) në vend që ta pakësojnë atë!
E tërë kjo varet prej faktit se cilin mjet të udhëtimit ju e përdorni (dhe më besoni, unë kam përvojë me të gjitha). Më poshtë keni një ndarje se çka mund të bëni në secilin lloj të mjetit të udhëtimit. Por para se të dalim tek ajo, disa para-rekuizita (parakushte):
Kur del nga shtëpia jote, mbaje mend lutjen e largimit nga shtëpia
بِسْمِ اللهِ تَوَكَلْتُ عَلَى الله وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ اِلَّا باِالله
Bismilah tewekeltu al-Allah we la hawle we la kuwete il-la bil-lah
“Me emrin e Allahut, mbështetem tek Allahu, nuk ka forcë e as fuqi përveç se me Allahun“
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَزِلَّ أَوْ أُزَلَّ أَوْ أَضِلَّ أَوْ أُضِلَّ أَوْ أَضْلِمَ أَوْ أُضْلَمَ أَوْ أَجْهَلَ أَوْ يُجْهَلَ عَلَيَّ
Allahumme innii e’udhu bike en ezil-le ew uzel-le ew edil-le ew udal-le ew adhlime ew udhleme ew exh-hele ew juxh-hele alejje.
“O Allahu im, kërkoj mbrojtje tek Ti që të mos e humbë dikë apo të mos më humbin, dhe të mos devijoj dikë apo të mos më devijojnë, dhe të mos shtyp dikë e as mos të më shtypin, e as të mos sillem si i pamend e as të mos më trajtojnë si të pamend.”
Mbaje mend lutjen kur e nget mjetin e udhëtimit:
بِسْمِ اللهِ ,الحَمْدُ لِلَّهِ ,سُبْحاَنَ ااَّذِي سَخَّرَ لَناَ هَذاَ وَماَ كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَ إِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ
Bismilah, Elhamdulilah, Subhanel-ledhii seh-hara lene haadhe, we ma kunna lehuu mukriniin, we in-naa ilaa rab-binaa le-munkalibuun.
“Me emrin e Allahut, të gjitha Lavdërimet i takojnë Allahut. I pa të meta është Ai, I Cili na ka nënshtruar neve këtë (transport) për shërbimin tonë, ndërsa ne nuk do të kishim mundësi ta bënim këtë vetë, dhe tek Zoti jonë është kthimi përfundimtar.”
Investo në një “mp3 player” të mirë. Për shembull, një “mp3 player” me funksionet A-B ose një “iPod Touch”/ “iPhone” me aplikacionin për Kuran të instaluar në të. (Në website-in tonë ke një udhërrëfyes se si ta islamizosh pajisjen tënde për dëgjim të audiove).
Pasi që ti keni rregulluar gjërat e lartcekura, këtu i keni ca gjëra-për-ti-bërë gjatë udhëtimit në cilëndo prej mjeteve për udhëtim:
Biçikletë:Gjërat që mund ti bëni gjatë ngasjes së biçikletës:
Memorizo Kuranin: Duke përdorur “mp3 Player”-in tënd me funksionalitetet A-B ju mund të caktoni se në cilën pjesë do të fillojë të luaj MP3-shi juaj, dhe në cilën pjesë do të përfundojë, e pastaj e programoni përsëritjen e saj. Kjo do të thotë se ju mund të zgjidhni një sure të Kuranit dhe të caktoni se në cilin ajet të fillojë këndimi dhe në cilin ajet duhet të ndalet, e pastaj i përsërit këto ajete sa herë që dëshiron. Rezultati: Mësimi përmendësh i një grupi të ri të ajeteve! Ditën tjetër, vazhdo me grupin tjetër të ajeteve dhe përsërite këtë proces gjatë gjithë kohës së ngasjes së biçikletës. (Për të funksionuar kjo me të vërtetë, ju sugjeroj që së pari ti mësoni ajetet përmendësh në shtëpi, më së miri është pas namazit të Sabahut, e pastaj i dëgjon ato gjatë rrugës për në punë dhe prapa). Këto pajisje mund të funksionojnë shumë mirë nëse përdorim programin “iQuran Pro”. Një udhërrëfyes hap pas hapi se si ta përdorni “iQuran” e keni në website-in tonë).
Medito rreth krijimit të Allahut: Pjesa më e pëlqyeshme për mua gjatë ngasjes së biçikletës është meditimi rreth krijimit të Allahut: qiejt, toka, malet, dhe panorama që na rrethon neve, me të vërtetë më përkujtojnë ajetin:
أِنَّ فِي خَلْق ِالسَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهاَرِلَآياَتٍ لِأُوْلي ِالأَلْباَبِ
“Me të vërtetë në krijimin e qiejve e të tokës, në ndryshimin e natës dhe të ditës, ka argumente të qarta për ata që kanë arsye dhe intelekt.” (3:190)
Për të medituar në mënyrën më efektive, ju sugjeroj që të përdorni një hartë dhe të niseni herët për në punë në mënyrë që të shkoni nëpër rrugë të ndryshme çdo ditë, ose ta shfrytëzoni rastin të silleni përreth parkut tuaj favorit ta paktën një herë para se të arrini në punë. Duke thithur ajër të pastër dhe duke i zbavitur sytë me natyrën është një kënaqësi absolute e cila ta rregullon disponimin tënd për tërë ditën.
Përkujtoje Allahun: Në lidhje me të lartpërmendurat, thjeshtë të shqiptuarit e fjalëve “SubhanAllah, Elhamdulilah, La ilahe il-Allah, Allahu Ekber” ose çfarëdo lutje ose përkujtim i Allahut është një mënyrë me të vërtetë produktive dhe shpërblim-prurëse e shfrytëzimit të udhëtimit. Kjo të lidh ty me Ahiretin (Botën e ardhshme), të bën të fokusohesh në pamjen e plotë të jetës pas kësaj bote dhe të përkujton se kënd je duke e adhuruar. Mënyrë e mrekullueshme për të filluar ose mbaruar ditën tënde.
Ushtrimet: Ngasja e biçikletës është një stërvitje natyrale, kështu që jo vetëm që je duke udhëtuar por njëkohësisht je duke ushtruar! Këshilla ime e vetme këtu është të sigurohesh që vendi yt i punës të ketë një banjë për të bërë dush (të pastrohesh/dhe natyrisht mos harro të mbash me vete një palë tesha!)
Vetura: Nëse je duke vozitur veturën ti mund ti zbatosh të gjitha gjërat që i cekëm më lart (përveç pjesës rreth ushtrimeve) plus këto në vijim:
Audio-libra/Ligjërata/Kurse/Seri ligjëratash: Unë vetëm sa kam rizbuluar kënaqësinë e të mësuarit përmes të dëgjuarit me pajisjen time të lidhur me pajisjen e radios së veturës. Unë mund të dëgjoj çfarëdo audio-libri, ligjërate, kurse islame mp3, ose seri ligjëratash të cilat i shkarkoj në iPod-in tim. Kam përfunduar një kurs 2 orësh trajnimi, një kurs marketingu (36 CD-ja), një kurs islam mbi Sirën (Jetëshkrimin e Pejgamberit a.s./32 CD-ja), dhe qindra orë të ligjëratave tjera duke shfrytëzuar këtë metodë.
E dimë se shumica e njerëzve i bëjnë këto gjëra në këtë apo atë mënyrë, POR këtu po i cekim disa metoda të avancuara në mënyrë që më të vërtetë të përfitoni më të mirën nga TË GJITHË audio fajllat që i keni:
Përgatit një plan të një kursi të strukturuar mirë – në mënyrë që të dini saktësisht se çfarë jeni duke dëgjuar dhe kur, dhe të ndërtoni diturinë tuaj në vend se të filloni me diç e pastaj të kaloni në diç tjetër … e pastaj prapë të ktheheni ku keni qenë!
Nëse përnjëmend dëshiron të nxjerrësh më të mirën nga ajo që e ke dëgjuar, provo të marrësh edhe shënime në kohët kur ndalesh për shkak të tollovisë së madhe në trafik OSE kur të kthehesh në shtëpi. Kjo do të të ndihmojë që të përforcosh atë që ke mësuar, dhe do të jesh më i prirë që ta përdorësh atë dituri inshAllah.
Trenat/Autobusët/Aeroplanët/Shoferët personal:
Përsëri, mund ti zbatosh të gjitha të lartcekurat plus këto në vijim:
Video shfaqjet: Shiko video shfaqje/Kurse, përmes pajisjes tënde ose ndonjë teknologjie prej teknologjive që shfaqin videot në ekran të vogël. Pra, mund ti shkarkoni këto kurse (nga të cilat kemi edhe sosh që janë pa pagesë) në laptopin tuaj e pastaj ti sinkronizoni në pajisjet tuaja për shikim.
Lexo libra/Studio: Kalo një vikend në një librari dhe blej një sasi të caktuar librash të dobishme për ti lexuar në udhëtimet tua të përditshme. S’ka më të mirë se mësimi i vazhdueshëm J. Përsëri, sigurohu që librat të jenë pjesë e “planit”, p.sh. të themi se je i interesuar në marketing gjatë kësaj jave, atëherë të gjithë audio fajllat që i bart në veturë apo librat që i lexon le të jenë të lidhura me këtë temë.
Përgjigju e-mailave tuaj offline (jashtë rrjetit të dukshëm): Nëse e bart laptopin me vete, mund ta bësh atë shumë të dobishëm (veçanërisht në tren/aeroplan) duke zënë rendin e e-mailave që të kanë ikur, dhe duke iu përgjigjur atyre duke mos qenë i kyçur në internet, si drafte të ruajtura që t’iu përgjigjesh më vonë. Për ata të cilët i kontrollojnë e-mailat e tyre online, do ti kisha sugjeruar shumë që të programojnë laptopin ashtu që ti shkarkojë TË GJITHË e-mailat nga llogaritë tuaja të ndryshme, në vetëm një klient e-mail, p.sh. Microsoft Outlook, Apple Mail, Mozilla Thunderbird e kështu me radhë. Në këtë mënyrë, nuk do të kesh nevojë vazhdimisht për lidhje interneti që ti kontrollosh e-mailat, sepse e-mailat shkarkohen kur je i lidhur me internet, dhe mund ti lexosh ata dhe pastaj të përgatitësh draft përgjigjet sipas mundësive tuaja.
Vendos agjenda: E mësova këtë prej David Allens, sistemit të produktivitetit “Si të përfundohen gjërat!”: Përgatit një agjendë për secilin person që do ta takosh. A nuk është irrituese ta takosh dikë të cilin ke pasur nevojë ta pyesësh për shumë gjëra ose ti tregosh për to, mirëpo s’mund të mbash mend më shumë se 2 gjëra prej kësaj liste?!
Përgatitja (shkrimi) e një agjende për secilin që do ta takosh ose ke nevojë ta shohësh është një metodë lehtësuese dhe produktive për të marrë maksimumin nga ai takim. Kështu që, nëse jeni i ulur në tren ose në aeroplan … shkruaj këto agjenda! Nëse jeni duke udhëtuar për një takim, dhe asnjë agjendë nuk është përgatitur, përdore këtë kohë që ke për ta shkruar një agjendë. S’do të thotë të jetë shumë shtjelluese, edhe një “listë e shkurtër” kryen punë.
Thirrjet Telefonike/SMS-at: Po pra! A jam unë ai personi irritues i cili nuk mbaron së foluri në telefon prej momentit që niset treni/autobusi deri në fund. OK?! Jo, unë nuk jam ai. Në fakt, i urrej këta njerëz. Mirëpo një udhëtim me tren ose udhëtim me autobus është koha më e përshtatshme për të përfunduar bisedat e shpejta telefonike/ose SMS-sat. Ata që më njohin e dinë se unë s’mund të ulem dhe të bisedoj në telefon edhe pse më pëlqejnë bisedat dhe shëtitjet … kështu që unë zakonisht e përdori kohën e shkuarjes deri në stacion të trenit ose kthimit, ose shkuarjes dhe kthimit në terminal për të përfunduar shumicën e thirrjeve telefonike. (Meqë ra fjala, këtu kemi një mësim jetësor: KURRË mos u ul përderisa je duke biseduar në telefon, veçanërisht nëse dëshiron të bindësh personin në anën tjetër të lidhjes për ndonjë gjë, ose do të pyetesh për pyetje të vështira. Unë mendoj që prej kësaj buron edhe “aftësia për të zhvilluar një qëndrim të mirë gjatë fjalimeve para publikut”).
Mendo dhe Medito: Ide/Ditarë të rinj:Duke medituar rreth krijimit të Allahut (shih më lartë) mendimet dhe idetë futen (dhe largohen) në mendjen time. Unë duhet ti kap mbërthej ato. Përveç kësaj, në ditarin tim i shkruaj të gjitha idetë në formë të hartave mendore, të dhënave protokollare, foto, tabela, etj… Shumica e publikimeve të mia më të preferuara në ProductiveMuslim.com kanë lindur në këto momente të çmuara të kohës sime në tren/autobus/aeroplan.
Ju tash mund ta shihni se pse unë e dua udhëtimin! S’ka rëndësi se në çfarë mjet udhëtimi më vendosni, me planifikimet e mia dhe me veglat e duhura, udhëtimi im ditor bëhet një pasuri e vërtetë e jetës sime në vend të një harxhues-kohe në trafik J.
Vozitni ngadalë, koncentrohuni, mos nxitoni, por nëse gjendja nëpër rrugë është katastrofale, më së miri është të mos vozitni fare.Dimri sa ka arritur, kurse të reshurat që kanë rënë dhe janë paralajmëruar për ditët në vazhdim na kanë nxitur t’ua përcjellim këshillat më të mira për vozitje dimrit.
Rregulla e parë dhe themelore është që vetëm nëse nuk keni mundësi ndryshe, të mos dilni fare në rrugë, kur ato janë të lagëta, të mbuluara me akull, borë ose kur era është shumë e fortë.Megjithatë, të gjithë shumë mirë e dimë që sot nuk mundemi pa automobil dhe që shumë nga ne janë të dënuar të udhëtojnë me të në punë dhe kështu me radhë. Disa edhe në distanca pak më të gjata. Pikërisht për këtë arsye duhet të jemi të gatshëm për më të keqen.
Ja si të sillemi kur kushtet në rrugë janë ekstreme.
Vozitja nëpër borë dhe akull paraqet me siguri skenarin më të keq të mundshëm në rrugë, e cila atëherë bëhet e paparashikueshme. Megjithatë, disa këshilla mund t’ju ndihmojnë të arrini sigurt në destinacion, nëse duheni të vozitni me patjetër.
• Gjithmonë mbani me vete mbulesë ose batanije, jelek reflektues dhe çokollatë në rast se bllokoheni në rrugë. Po ashtu mbusheni telefonin para nisjes.• Gjithmonë para nisjes pastroni MIRË xhamat e automobilit, dhe kontrolloni fshesat e xhamave.• Nëse keni mundësi, mos u nisni për rrugë kur bie bora e parë, sepse ka shumë mundësi që rrugët të mos jenë të pastruara.• Vozisni ngadalë, sepse akulli mund të gjendet në cilëndo pjesë të rrugës, i fshehur nën borën e hollë. Kujdes të veçantë bëni në kryqëzime dhe rrethrrotullime.• Ndaluni në ndonjë vend të sigurt derisa të mos kalojë moti i keq – nuk ia vlen të vozitet kur dukshmëria është e keqe.• Mbani distancën e sigurt – që të mund të frenoni me kohë dhe pa pasoja.• Sa herë që mundeni frenoni me motor dhe jo përmes frenave, për shkak të fërkimit dhe rrëshqitjes.• Nëse automobili juaj tërheq me rrotat e pasme kini kujdes me peshë prapa si dhe sidomos nëpër kthesa.
Rrugët e lagështa dhe vërshimet është skenari i dytë më i keq. Vërshimet vijnëbefasishëm, shkatërrojnë çdo gjë para vetes, por edhe shiu i zakonshëm mund t’ua vështirësojë vozitjen. Uji paraqet problem të njëjtë edhe kur fillon shkrirja e sasive të mëdha të akullit dhe dëborës. Frenimet e papritura apo të vrullshme nuk duhet të ndodhin, kështu që:
• Gjithmonë mbani distancë të dyfishtë nga ajo që do ta mbanit në mot të thatë. Sa më larg, më mirë.• Kujdes nga pellgjet – gjatë shpejtësive të mëdha kur hasni në ndonjë pellg uji, rrotat mund të humbin kontaktin me sipërfaqen, ndërsa ju kontrollin e automobilit. Nëse vjen deri te kjo, mos bëni panik, por mbajeni fort timonin dhe kurrsesi mos e shtypni shumë fort frenin.• Gjatë lëvizjes dhe kthimit në sipërfaqe të lagështa automobilat mund të sillen si në akull, prandaj bëjeni ngadalë këtë gjë.• Rrini larg nga cepi i rrugës, sepse koncentrimi i ujit aty është më i madh; kini kujdes nga automobilat nga drejtimi i kundërt dhe këmbësorët që lëvizin në trotuar.• Kurrë mos vozitni mbi rrëketë që kanë përmbytur rrugën – nuk është mirë të rrezikoni.• Testoni frenat kur dilni me automobil nga uji i thellë.• Mos vozitni shumë afër vozitësit para jush, sepse spërkatja nga rrotat e tij ua zvogëlon shikimin.• Shmangni kalimet nëpër ujin e thellë në rrugë, sepse mund të ndodhin dëmtimet dhe prishjet serioze në automjet.Era po ashtu nuk është mike e vozitësve. Veçanërisht nëse vozitni automjete të larta si kombi, SUV (xhipa), etj.• Kini kujdes në lugina dhe në terrene të hapura për të cilat janë karakteristike erërat e forta.• Gjithmonë mbani të dy duart në timon, ashtu që në rast se ju sulmon era të mund të reagoni si duhet.• Ngadalësoni – automobili është më stabil kur e vozitni ngadalë./autolajme/kohaislame
20 ÇAJRAT QË MJEKOJNË SHUMË SËMUNDJE !
Çajrat nuk mund t’i shërojnë të gjitha sëmundjet, por zbusin shumë dhembje. Kështu që, para se të merrni barnat, provoni dhuratën e natyrës.
Forcon imunitetin
’Echinacea’Përgatitja: Një lugë me gjethe të thara, më pas i zieni me dy decilitra ujë dhe leni të qëndrojë ashtu për gjysmë ore. Gjatë tërë ditës konsumoni tri herë çaj sipas dëshirës.Zbut stresinNenexhiku ‘Melissa officinalis’
Përgatitet: Hidh një gotë me ujë të valuar përmbi gjethet e nenexhikut. E lini të qëndrojë ashtu së paku dhjetë minuta. Për një periudhë prej gjashtë javësh pini nga tri gota çdo ditë.
Për kollitje më të lehtë
“Althaea officinalis”
Përgatitet: Hidhni ujë në një enë ku gjendet fletë të prera të bimës. E lini të qëndrojë ashtu për dhjetë minuta, e më pas vazhdoni. Çajin e përzieni me mjaltë dhe e konsumoni gjersa është i ngrohtë.
Zbut ftohjen
Çaj kaçeje ‘Rosa corymbifera, Rosa canina’
Përgatitet: Hidhni ujë në ujë të valuar në kaçen. E lini të qëndrojë ashtu nja dhjetë minuta, e më pas vazhdoni. Shtoni mjaltë apo lëng limoni, varësisht nga shija juaj. Konsumoni sipas dëshirës.
Shëron gripin
’Sambucus nigra’
Përgatitet: Një lugë me gjethe të bluara e hidhni në ujë të valuar, e mbuloni, më pas e lini të qëndrojë ashtu për rreth dhjetë minuta, pastaj vazhdoni. Konsumoni sipas dëshirës, shëron gripin, shkakton djersitje dhe ul temperaturën.
Për të sëmurit nga astma
Gështenja ‘Castanea sativa’
Përgatitja: Një gështenjë të shtëpisë e vendosni në ujë të ftohtë, e lini ashtu të qëndrojë, e më pas vazhdoni. Konsumoni dy deri në tri gota në dite, apo thjesht vetëm pastroni fytin me të.
Zbut sëmundjet e mushkërive
Dëllinja ‘Juniperus communis’
Përgatitet: Një enë të mbushur me dëllinja e përzieni me ujë të valuar, e mbuloni enën dhe e lini të qëndrojë ashtu për rreth 5–10 minuta. E ëmbëlsoni me mjaltë apo sheqer. Gjatë ditës konsumoni dy gota me këtë lloj çaji.
* Ky çaj nuk ju preferohet personave me veshkë të ndjeshme.
Kundër diarresë
Borzilok ‘Origanum majorana’
Përgatitet: Hidhni një gotë ujë të valuar mbi një qese dhe vazhdoni pas tre minutave. Konsumojeni sipas nevojës. Ky çaj nuk ju preferohet nëse keni kokëdhembje të shpeshta.
Zbut gastritin
Jamball ‘Glycyrrhiza glabra’
Përgatitet: Dy lugë nga gjethja e jamballit i përzieni me ujë të valuar, e mbuloni enën dhe e lini të qëndrojë rreth 10-15 minuta. Konsumoni nga tri deri pesë gota në ditë.
Për sëmundjet e veshkave
Majdanoz ‘Petroselinum crispum’
Përgatitet: Hidhni ujë të valuar përmbi dy lugë me gjethe të majdanozit. Enën e mbuloni dhe e lini të qëndrojë rreth 10–20 minuta, e konsumoni gjithmonë para ushqimit. Konsumoni së paku tri gota çaj në ditë.
Kundër depresionit
Kantarion ‘Hypericum perforatum’
Përgatitet: Mbushni një enë me ujë dhe vendosni tri lugë me kantarion, e lini të qëndrojë së paku dhjetë minuta, e më pas vazhdoni më tutje. Konsumoni tri deri katër gota brenda ditës. Për shërimin e depresionit çajin së paku duhet përdorur katër javësh që të keni rezultate të kënaqshme.
Zbut migrenën
’Centaurium erythraea’
Përgatitet: Zieni një lugë të kësaj bime, e lini të qëndrojë rreth 6–10 orë, e më pas vazhdoni më tutje. Së pasi çajin ngroheni, shtoni një lugë mjaltë, e më pas e konsumoni.
Për reumatoidet
’Fraxinus excelsioe’
Përgatitet: Zieni një enë me gjethe të kësaj bime. E lini të qëndrojë rreth 3–5 minuta, më pas vazhdoni dhe konsumojeni. Për të vërejtur përmirësime, çajin konsumojeni dy herë në ditë për dy javë rresht.
Për problemet me zemër
’Berberis vulgaris’
Përgatitet: Një lugë me gjethe e hidhni në enën e mbushur me ujë dhe e lini ashtu të qëndrojë. Ashtu le të qëndrojë rreth pesë minuta. Brenda ditës konsumoni një ose dy gota, por së pari duhet të konsultoheni me mjekun.
Ul shtypjen
Përzierje e çajit vendor
Përgatitja: Përzieni pak nga pak kantariona, nenexhiku me gjysmë litre ujë të valuar. Le të qëndrojë ashtu rreth 10–15 minuta, më pas e përzieni edhe me mjaltë për shije më të ëmbël. Konsumojeni disa herë brenda ditës.
Ul kolesterolin
Fenugrikë ‘Trigonela foenum-greacum’
Përgatitet: Dy lugë të kësaj bime i përzieni me ujë të ftohtë dhe i lini të qëndrojnë ashtu për rreth tri orë. I zieni dhe menjëherë përgatisni çajin. Kur të ftohet, atëherë i shtoni edhe një lugë mjaltë dhe e konsumoni gjersa është i ngrohtë.
Për ata që vuajnë nga diabeti
Luleradhiqe ‘Taraxacum officinalis’
Përgatitet: Rrënjën e thatë të kësaj bime e vendosni në dy decilitra ujë të ftohët, e zieni mbi zjarr ngadalë, e largoni nga zjarri dhe e lini të qëndrojë përreth 15 minuta. Gjatë ditës pini dy gota çaj.
Kundër pezmatimit të vezoreve
’Quercus robur’
Përgatitja: Një lugë të mbushur nga lisi i ri e mbushni me ujë të valuar, e mbuloni mirë dhe e lini të qëndrojë ashtu për 10 minuta. Konsumoni dy gota gjatë ditës.
Për lehtësimin e dhembjeve të shtatzënisë
’Alchemilla vulgaris’
Përgatitet: Dy lugë të gjetheve të thara e përzieni me ujë të valuar dhe e lini të qëndrojë për dhjetë minuta. Çajin e konsumoni sipas nevojës. Flavonoidet që përmban forcojë mitrën dhe zbusin dhembjet në pjesën e poshtme të stomakut.
Kundër Endometriozës
Përzierje çajrash
Përgatitja: Përzieni kaçen me dy decilitra ujë të valuar. E lini të ftohet dhe konsumoni dy herë nga një gotë brenda ditës.
mjekesiaislame.com
Edhe kompania modifikuese e veturave, VATH, është përkujdesur për modifikimin e modelit Mercedes-AMG C63.
VATH për këtë model tani ofron dy paketa për përforcimin e motorit të tij, V8.
Paketa “Stage 1” përfshin përforcimin e motorit 4.0-litër Twin-Turbo V8 në 600 kuajfuqi, gjë që është e mjaftueshme që shpejtësinë maksimale ta arrijë deri në 320 kilometra në orë, transmeton Koha.net.
Ndërkaq paketa tjetër të cilën e ofron kjo kompani, është “V63 RS” e cila përfshin përforcimin e motorit të këtij modeli në 680 kuajfuqi.
Kompania VATH po ashtu për Mercedes-AMG C63 ka parashikuar amortizatorët e modifikuar (tani vetura është më e ulët për 40 milimetra), rrotat me ngjyrë të zezë apo të argjendtë me diametër prej 20-inç dhe me goma të përparme 255/30 ZR20 dhe të pasme 275/30 ZR20, set të ri të pedaleve prej alumini.
Sjellja e një qënieje të re në këtë botë është gjë e madhe dhe një proces i vështirë. Pas martesës femrat dëshirojnë lindjen e një bebeje të shëndetshme. Nëse këto femra janë gati, si mund të rriten shanset për ngeljen shtatzënë.
1. Produktet e qumështit
Këshillohet konsumi i përditshëm i produkteve të qumështit, përfshi kosin, djathin etj., të cilat mund të nxisin ovulimin tek femra, duke rritur shanset e shtatzënisë. Specialistët e fertilitetit theksojnë se edhe pse akullorja mund të futet tek produktet e qumështit mirë është të evitohet konsumi i saj pasi përmban sheqer.
Për ato femra që vuajnë nga mbipesha këshillohet të konsumojnë kos me nivel të ulët yndyre. Kjo është një metodë e përshtatshme për kontrollin e peshës, pasi obeziteti ndikon në fertilitet.
2. Të brendshmet e kafshëve
Mëlçia dhe zemra e kafshëve përmbajnë përbërje që forcojnë aftësinë seksuale. Megjithatë, këto ushqime kanë dhe nivel të lartë kolesteroli, kështu që gratë në mbipeshë duhet të kontrollojnë konsumin e tyre.
3. Ushqimet që përmbajnë proteina
Mishi pa dhjamë, vezë, mish pule, fasule etj. Nga një studim i fundit ka rezultuar se femrat, dieta e të cilave përmban 25 për qind proteina më shumë se më parë, dhe sasia e karbohidrateve ishte më pak se 40 për qind, kishin mundësi më të mëdha për të mbetur shtatzënë krahasuar me pacientet e tjera që konsumonin më pak proteina dhe më shumë karbohidrate.
“Proteinat janë shumë të rëndësishme për embrionin dhe për cilësinë e vezës,” tha Dr. Russell. Gjatë trajtimit ai u kërkon pacienteve të tij të ndjekin një dietë ditore të bazuar në 25- 35 përqind në proteina dhe nën 40 përqind karbohidrate për 3 muaj përpara shtatzënisë për të rregulluar cilësinë e vezës.
4. Perimet dhe frutat që përmbajnë vitamina
Vitamina A mund të nxitë shumimin e qelizave dhe rritjen e qelizave të reja. Vitamina B merr pjesë në procesin e metabolizimit të proteinës dhe yndyrës. Vitamina C forcon sistemin imunitar. Vitamina E forcon cilësinë e spermës. Furnizimi i trupit me të gjitha këto vitaminave mund të përmirësojë gjendjen shëndetësore të trupit, duke rritur shanset për shtatzëni.
5. ushqimet që përmbajnë L-argininë
Ndër ushqimet që përmbajnë L-argininë futen susami, kikirikët, arrat, kandili, ngjalat dhe fruta e tjera të detit përmbajnë L-argininë, një substancë e nevojshme për spermën. Arginina rrit rendimentin seksual dhe përmirëson cilësinë e spermës.
6. Ushqimet e pasura me zink
Ndër ushqimet shtazore , goca e detit përmban më shumë zink. Përveç kësaj, mishi i viçit, mëlçitë e pulës, veza, mishi i qengjit përmbajnë nivel të konsiderueshëm zinku. Në të njëjtën kohë, të gjithë ata që janë vegjetarianë mund ta marrin zinkun nëpërmjet fasuleve, kikirikëve, rrepës së bardhë, lakrës dhe ushqimeve të tjera bimore.
Përveç dietës, një vëmendje duhet t’i kushtohet edhe jetës së përditëshme:
1. Jeta në çift
Nëse një femër mbi 35 vjeç planifikon të mbetet shtatzënë, duhet të bëjë më parë kontrollin mjekësor për të mësuar gjendjen e vet shëndetësore dhe më pas mund të përpiqet për përmirësimin e gjendjes shëndetësore të trupit.
Shtatzënia është një proces që kërkon angazhimin e të dy partnerëve, pasi edhe gjendja shëndetësore e bashkëshortit ka shumë rëndësi për shanset e shtatzënisë. Po ashtu duhet të eliminohen përdorimin e pijeve alkoolike, duhanit, dhe luhatjet e shpeshta të humorit.
2. Pushimi i mjaftueshëm
Në kohët moderne, njerëzit flenë gjumë shumë vonë. Shumë prej nesh qëndrojnë vonë natën dhe flenë gjatë ditës. Ky zakon mund të shkaktojë ndikime negative për funksionet fizike të çiftit, duke ulur shanset e shtatzënisë. Prandaj, çifti që dëshiron të bëhet me fëmijë, duhet të përmirësojë rregullat e punës dhe të pushimit. Duhet të flenë gjumë para orës 22:00, të shmangin lodhjen e tepërt dhe të përpiqet për të lehtësojnë tensionet e ditës.
Si çdo gjë që ka dhe anën tjetër të monedhës, ekzistojnë dhe ushqimet që nuk duhet të konsumoni nëse doni të rrisni shanset për shtatzëninë.
1. Ushqimet pikante
Speci djegës dhe ushqimet pikante në përgjithësi ngacmojnë stomakun dhe femrat që planifikojnë shtatzëninë ose janë shtatzënë nëse konsumojnë ushqime pikante mund të kenë probleme në sistemin e tretjes.
2. Sheqeri i tepërt
Metabolizimi i sheqerit harxhon shumë kalcium brenda trupit. Mungesa e kalciumit gjatë shtatzënisë do të ndikojë në shëndetin e kockave dhe dhëmbëve të fëmijës.
3. Turshi
Turshitë mirë është të evitohen pasi përmbajnë shumë kripë gjë që nuk favorizon shëndetin e nënës së ardhme.
4. Ushqimet që përmbajnë kafeinë
Femrat që janë gati për të mbetur shtatzënë nuk duhet të konsumojnë tepër kafe, çaj ose ushqime të tjera që përmbajnë nivel të lartë kafeine. Sipas studimeve, kafeina mund të ndryshojë nivelin e hormonit të femrës dhe të pakësojë shanset e shtatzënisë.
Përveç këtyre ushqimeve të mësipërme, çifti duhet t’i kushtojë vëmendje kohës së favorshme për ovulacion.
Disa prindër janë në hall të madh me ndonjë fëmijë të vetin dhe nuk dinë si të veprojnë. Fjala është për ata fëmijë të vegjël që orë e çast ankohen dhe i fajësojnë motrat e vëllezërit te prindërit, madje shpesh për kot gjë ose për diçka të vogël e fare pa rëndësi.
Motrat e vëllezërit janë ditë e natë së bashku dhe natyrisht në lojë e sipër nganjëherë edhe ngucen e zihen, por në disa familje gjendet ndonjë vëlla a motër e vogël që ankohet e i fajësojnë shpesh vëllezërit a motrat. P.sh. kur prindërit nuk janë në shtëpi gjatë ditës e kthehen pas pune, paditësi i vogël, fjala e parë që u thotë prindërve, është ankimi për vëllanë a motrën e vet kinse e kanë rrahur, ose u kallëzon menjëherë prindërve se e motra e ka thyer gotën, ose ka ngrënë nga ëmbëlsirat që ka pasë përgatitur e ëma për mysafirët që do t’i vijnë për vizitë, ose p.sh. e motra i ka folur këtë ose atë fjalë të pahijshme, ose ka bërë pa leje këtë ose atë punë, etj.
Ka edhe raste kur paditësi i vogël, poqese mundet në lojë nga e motra ose i vëllai, hidhërohet, i vjen zor për këtë dhe pa një pa dy ia plas vajit dhe ashtu me lot në sy shkon e u ankohet prindërve (më tepër nënës) kinse ata ia kanë bërë me hile në lojë, ose trillon e shpif diçka dhe e padit vëllanë ose motrën për kot gjë a për ndonjë gabim a faj të vogël e pa rëndësi që ata mund të kenë bërë në mungesë të prindërve. Fëmijës së tillë i është bërë pothuajse ves që të ankohet e të padisë gjithnjë të motrën a të vëllanë, duke kërkuar prej prindërve që të hakmerren.
Një qaraman i tillë në të njëjtën mënyrë vepron edhe jashtë familjes, me fëmijët e rrugës, lagjes a banesës me të cilët ai takohet e shoqërohet përherë në lojë. Atij i vjen rëndë dhe inat kur shokët e mundin në lojë, dhe prej zilisë, mbasi s’ka ç’t’iu bëjë tjetër, vjen e u ankohet prindërve të vet, duke i paditur shokët kinse ata e kanë përqeshur a tallur e sharë, ose ia kanë sharë prindërit.
Aq më keq është edhe kur prindërit e tij, sidomos nënat, i marrin kallëp si të vërteta ankesat e paditë e pavend të fëmijës së tyre, u besojnë thënieve të tij pa i vërtetuar mirë. Madje qëllon nganjëherë që ndonjë prind gjaknxehtë, kur e sheh fëmijën e vet duke qarë, ashtu i zemëruar, ngutet dhe i mëshon fëmijës së huaj pa e hetuar e vërtetuar mirë si qëndron e vërteta dhe pa marrë parasysh se fundi i fundit ata janë fëmijë dhe aty për aty ngucen e hidhërohen me njëri-tjetrin dhe aty për aty prapë rregullohen e pajtohen, si të mos kish ndodhur kurrgjë e keqe ndërmjet tyre. Madje ka edhe raste më drastike kur prindërit e të dy palëve, me të cilët më parë kanë pasur marrëdhënie shumë të mira, për arsye të grindjes së fëmijëve, prishen keq ndër veti dhe qëllon të mos flasin me njëri-tjetrin me javë e me muaj, por edhe me vite.
Prandaj prindërit gabojnë shumë kur përzihen në grindjet e fëmijëve, duke i dalë zot të vetit, e duke e qortuar a rrahur fëmijën e huaj, i cili shpesh është edhe fare i pafajshëm. Faji kryesor për këtë bie në rend të parë mbi prindërit e fëmijës qaraman, mbasi ata nuk e njohin mirë fëmijën e vet, ose e kanë atë për hasret, e përkëdhelin së tepërmi, e ruajnë, i dalin Zotit dhe e favorizojnë përtej masës, në vend që ta mësojnë të sillet njerëzisht si me motrat e vëllezërit ashtu edhe me shoqet e shokët jashtë shtëpisë, të mos i fyejë, t’i zgjidhë vetë mosmarrëveshjet që mund të ketë me ta dhe të mos kërkojë të jetë gjithmonë i privilegjuar në lojë prej të tjerëve. Kështu prindi (më tepër nëna), duke mos e njohur mirë qaramanin e vet, i cili orë e çast ankohet e i fajësojnë të tjerët për çdo gjë, e duke mos marrë me kohë masa për pengimin e luftimin e atij vesi, lejojnë që ai fëmijë të shkojë rrugës së gabueshme e të edukohet keq.
Fëmijëve të tillë, të cilët përherë janë mësuar dhe u është bërë shprehi e keqe të ankohen e të fajësojnë vëllezërit, motrat ose shokët e shoqet e tyre dhe gjithmonë përpiqen që me lot në sy të gjejnë me zor gabime e faje te të tjerët, dita-ditës vijnë duke iu shtuar veset e duke u bërë kështu edhe më gënjeshtarë, më kryeneçë, më tekanjozë. Të gjitha këto ndikojnë edhe në formimin e karakterit, të mospavarësisë e të paaftësisë për orientim të fëmijës së tillë në shoqëri në jetën e ardhshme.kohaislame
Madje është rrezik se, nëse prindërit nuk marrin masa me kohë për t’ia luftuar fëmijës këtë ves të fajësisë së të tjerëve vend e pa vend, më vonë, kur të rritet, kjo mund t’i kthehet në shpifje, ves ky që është cilësi e njerëzve me karakter të dobët. /Telegrafi
Zbulimet e reja mbështesin kërkime të mëparshme që sygjeronin se leximi, shkrimi dhe lojrat mund të ulnin rrezikun prej sëmundjes mendore.
Një studim i ri tregon se njerëzit që gjatë jetës së tyre kanë kryer veprimtari stimuluese të trurit kanë nivele më të ulëta të proteinave të depozituara në tru, të cilat lidhen me sëmundjen e Alcajmerit. Zbulimet e reja mbështesin kërkime të mëparshme që sygjeronin se leximi, shkrimi dhe lojrat mund të ulnin rrezikun prej sëmundjes mendore.Shkencëtarët punuan me një grup vullnetarësh mbi 65 vjeç, të cilët nuk shfaqnin simptoma të sëmundjes së Alcajmerit.Ata u pyetën se sa shpesh gjatë jetës së tyre kryenin veprimtari stimuluese të trurit. Ata gjithashtu iu nënshtruan një skanimi të trurit, i cili mund të identifikojë beta-amiloidet e depozituara. Ato depozita gjenden në trurin e njerëzve që kanë Alcajmerin.Shkencëtarja e Universitetit të Kalifornisë në Berkeley Susan Landau thotë se studimi tregoi një lidhje midis sasisë të këtyre depozitave dhe aktiviteteve stimuluese të trurit të kryera gjatë jetës.“Njerëzit që kishin qenë më tepër aktivë nga ana mendore gjatë jetës së tyre kishin sasitë më të pakta të amiloideve në trurin e tyre. Pra, bazuar mbi këtë lidhje midis veprimtarive mendore të shpeshta dhe sasive të ulëta të amiloideve, ne mendojmë se këta njerëz do të jenë më pak të rrezikuar nga sëmundja e Alcajmerit.”Duhet patur parasysh se personat pjesëmarrës në këtë studim, shumica e të cilëve mbi 70 dhe 80 vjeç, nuk shfaqnin ndonjë shenjë të Alcajmerit. Shkencëtarët janë ende duke u përpjekur të zbulojnë lidhjen midis depozitave të beta-amiloideve në tru dhe sëmundjes mendore.Mosha e madhe dhe diagnostikimi i sëmundjes në pjesëtarë të tjerë të familjes konsiderohen si elementë që ndikojnë në rritjen e rrezikshmërisë, por këto faktorë janë jashtë kontrollit të individit. Dhe nëse truri i personit nuk ka qenë shumë aktiv deri në atë moment, znj. Landau thotë se nuk është tepër vonë për të rritur aktivitetin mendor.“Jo, absolutisht jo. Unë mendoj se stimulimi mendor është i dobishëm në çdo moshë. Por ajo që studimi ynë tregon është se sa më shumë aktiv nga ana mendore të ketë qenë një person gjatë jetës së vet, aq më mirë është”.Shkencëtarja Landau thotë se ajo dhe kolegët e saj kanë në plan të vazhdojnë të ndjekin mbarëvajtjen e vullnetarëve në këtë studim në moshë më të avancuar, për të parë nëse ka ndonjë lidhje midis aktiviteteve mendore të kryera gjatë jetës dhe simptomave të Alcajmerit, kur disa prej tyre të preken nga parregullsi mendore në vitet në vazhdim. Kjo mund të ndihmojë shkencëtarët të kuptojnë më mirë lidhjen midis aktiviteteve që stimulojnë trurin, beta-amiloideve të depozituara dhe parregullsisë mendore.Studimi i shkencëtares Susan Landau është botuar në internet në faqen elektronike “Archives of Neurology” (Arkivat e Neurologjisë), të Shoqatës Amerikane të Mjekësisë. /VoA/kohaislame
Fara e zezë – Nigella Sativa është një bimë, lëngu i së cilës mjekon çrregullimet e menstruacioneve, mbyt parazitet në zorrë, shërben kundër paralizës, etheve rekurente, hemorroideve, kundër acarimeve akute, kundër rënies së flokëve, si dhe kundër halucinacioneve.
Fara e zezë përmban vaj acidik të pangopur, vaj me eter, vitamina dhe një sërë substancash të tjera të domosdoshme për organizmin. Tashmë është vërtetuar se vaji acidik i pangopur që përmban fara e zezë ndikon pozitivisht mbi metabolizmin e trupit, rrit imunitetin dhe ndalon alergjinë.
Veçoritë e vajrave acidikë të pangopur:
• Ndihmojnë metabolizmin e trupit; nevojiten në rritjen, zhvillimin dhe rinovimin e qelizave; ndihmojnë në zhvillimin e hormoneve dhe në formimin e një sistemi nervor dhe hormonal-mbrojtës të shëndetshëm;
• Pengojnë shtimin e substancave që dërgojnë sinjale alergjike; ndalojnë qelizat mbrojtëse (imunitare) të punojnë më shumë se ç’duhet; kolesterolin në gjak e kthejnë në nivelet normale;
• Pengojnë bllokimin e damarëve duke rregulluar strukturën e tyre dhe njëkohësisht shpejtësinë e qarkullimit të gjakut;
• Ulin tensionin dhe reduktojnë rrezikun e ashpërsimit të damarëve dhe infarktit në zemër; ndihmojnë në përmirësimin e shpejt të plagëve.
Trupi i njeriut nuk i prodhon këto vajra dhe është i detyruar t’i marrë nga jashtë, 1 gram vaj i farës së zezë është i mjaftueshëm për nevojat ditore.
Vajrat me eter si nigellon dhe alfa-pinen zgjerojnë rrugët e frymëmarrjes, lehtësojnë kollitjen, pengojnë qelbëzimin dhe ndalojnë dhimbjen. Nëse përdoren rregullisht ulin sheqerin në gjak. /Telegrafi/kohaislame
Palca kurrizore mund të dëmtohet në momentin e lëndimit të unazës, por edhe më vonë me rastin e lëvizjes, evakuimit dhe transportin e të lënduarit.
Mr.sc.dr. Isuf Bajrami,spec. i mjekësisë emergjente
Shtylla kurrizore përbëhet prej unazave, kocka të brizuara që renditën si tërësi duke formuar kanalin e boshtit kurrizor. Brenda kanalit të shtyllës kurrizorë gjendet palca kurrizore, ganglionet e nervave dhe qelizat të cilat përçojnë impulset nervore nga truri në pjesë të ndryshme të trupit dhe anasjelltas. Nga palca kurrizore, veç e veç ndahen nervat të cilët dalin nga kanali i shtyllës kurrizore.
Te thyerjet e unazave, fragmentet kockore mund të lëndojnë palcën kurrizore që shpije deri te paraliza e plotë ose e pjesërishme e muskujve dhe humbja e ndjeshmërisë nën nivelin e lëndimit (paraplegia-paraliza e ekstremiteteve të poshtme, quadriplegia-paraliza e të katër ekstremiteteve).
Shkaktarët më të shpeshtë të lëndimit të boshtit kurrizor
Aksidentet e trafikut.Në aksidentet e trafikut pësojnë të gjitha pjesët e unazave, por më të shpeshta janë lëndimet e vertebrave të qafës të shkaktuara për shkak të lakimit të vrullshëm përpara në ndeshjen ballore, në drejtimin e pasmë kur goditja është në pjesën e pasme të veturës.Kërcimi në ujë. Ky është një shkaktar i frakturave të unazave të qafës dhe pasoj e paralizës së tërë trupit.Rënia nga lartësia.Rrahjet. Plagët shpuese të trupit dhe therja me thikë në shpinë.
Për lëndim të unazave duhet dyshuar:* kur i lënduari ankohet në dhimbje në shpinë dhe qafë* kur lëndimi është i përcjellur me humbje të vetëdijes* në çdo lëndim të rëndë të kokës* te lëndimet e shumëllojshme
Kompresioni i zemrës në mes të sternumit dhe shtyllës kurrizore
Shenjat e lëndimit të palcës kurrizore
* dobësia ose paraliza e ekstremitetit (pyeteni të lënduarin a mund të lëvizë duart dhe këmbët ose gishtërinjtë e dorës dhe këmbës).
* Dobësimi ose humbja e ndjenjës (pyeteni të lënduarin se a e ndien prekjen tuaj në këmbët, trup dhe duar).
* Ndjenja e nxehjes në ekstremitetet. Ndonjëherë i lënduari ka ndjenjën se është ‘ndarë përgjysmë’.
Veprimet
Vetë dyshimi në lëndimin e boshtit kurrizor kërkon veprime sikur ky lëndim të ekziston.
* Derisa pritni ardhjen e ndihmës së shpejt lëreni të lënduarin në vend në pozitën të cilën e keni gjetur.
* Kur dyshoni në lëndime të unazave të qafës me kujdes fiksoni me duar kokën që ta evitoni lëvizjen.
* I thoni të mos lëvizë dhe mos e leni vetëm.
Situatat në të cilat duhet ta tërhiqni të lënduarin
* Nëse personi është pa vetëdije kontrolloni frymëmarrjen dhe cirkulacionin dhe sipas nevojës ndërmerrni masat reanimuese.
* Të pavetëdijshmit i cili ka frymëmarrje e ktheni në pozitë të krahut.
* Nëse i kërcënohet rreziku në vendin ku qëndron (p.sh. autoudha, zjarri) transferoje në vend të sigurt. Për ngritje dhe tërheqje të lënduarit nevojiten shumë njerëz të cilët duhet t’i koordinojnë lëvizjet e tyre. I lënduari lëvizë si tërësi e plotë, pa e lakua trupin. Kur dyshojmë në lëndimet e pjesës së unazave cervikale një person duhet ta mbaj kokën ta evitoj lakimin dhe rotacionin e kokës. Këtë do ta bëj ashtu që shuplakat e duarve t’i vendos nën shpatullat e viktimës derisa koka shtrihet në parakrah.
* Nëse ndihma e shpejtë mjekësore nuk ka qasje atëherë mbetët që vet ta bëni imobilizimin ta lidhni të aksidentuari-viktimën. Ju nevojitet një dërrasë e gjerë ose pllakë (mund të shërbej edhe dera) ose automjeti adekuat. Kur dyshojmë në lëndime të unazave të qafës, koka duhet të fiksohet me jastëk dhe rripa në të dy anët që të mënjanohen tërheqjet gjatë transportit.kohaislame