Tekno-lordinizmit: ideologjia e re e kapitalit të reve – Yanis Varoufakis

Një formë e re e kapitalit po ngjitet: kapitali i reve — makina algoritmike të lidhura në rrjet që u japin pronarëve të tyre fuqi të jashtëzakonshme për të modifikuar sjelljen tonë. Dhe ashtu si financierët patën nevojë për neoliberalizmin, lordët e sotëm të teknologjisë kanë nevojë për një ideologji të re për të legjitimuar sundimin e tyre. Unë e quaj atë **tekno-lordinizëm**.

Për gjysmë shekulli, neoliberalizmi ishte besëlidhja e pakontestueshme e elitës globale. I lindur nga hiri i Bretton Woods, ai sanksionoi emancipimin e kapitalit financiar nga prangat rregullatore të “New Deal”. Gjeniu i tij nuk ishte origjinaliteti, por qëndrimi.

Ndryshe nga Adam Smith apo John Stuart Mill — të cilët shqetësoheshin se kur pikërisht mund të dështonin tregjet — neoliberalët e shpallën tregun të pagabueshëm. Edhe kur Wall Street-i rrënoi ekonomitë tona, ata këmbëngulën se ndërhyrja njerëzore vetëm sa do t’i përkeqësonte gjërat. Kjo u shkonte për shtat financierëve në mënyrë perfekte. Por ajo epokë ka përfunduar.

Detyra e neoliberalizmit ishte të siguronte një mbulesë ideologjike dhe pseudo-shkencore për riciklimin e pandërprerë të dollarëve përmes deficiteve të SHBA-së. Detyra e tekno-lordinizmit është shumë më radikale: të sigurojë mbulesën ideologjike për kolonizimin e gjithçkaje — përpjekjes njerëzore, institucioneve shtetërore dhe vetë Wall Street-it.

Konsideroni të tri frontet. Së pari, tekno-lordinizmi duhet të legjitimojë zëvendësimin e qenieve njerëzore të gabueshme dhe rebele me kapitalin e reve në çdo sferë, nga mjekësia te përkthimi i poezisë e deri te rritja e fëmijëve. Pse? Sepse sa më i thellë depërtimi, aq më të larta janë “rentat e reve” (cloud rents) për klasën tekno-feudale.

Së dyti, ai duhet të legjitimojë kolonizimin e shtetit — privatizimin e të dhënave publike, lidhjen e sistemeve me zyrën e taksave dhe Pentagonin, ashtu siç kanë bërë tashmë DOGE e Elon Musk-ut dhe Palantir-i i Peter Thiel-it.

Së treti, ai duhet të legjitimojë kolonizimin e Wall Street-it, duke shkrirë kapitalin e reve me shërbimet financiare për të krijuar një financë të reve të pafre, jashtë tregjeve tradicionale.

Ideologjia e re është tashmë këtu. Tekno-lordinizmi muton transhumanizmin, ashtu si neoliberalizmi mutoi liberalizmin klasik. Ai zëvendëson *Homo Economicus*-in neoliberal me një *HumAIn* amorf — një kontinuum njeri-IA — dhe zëvendëson tregun hyjnor me një hyjni të re: **algoritmin hyjnor**, duke i bërë tregjet e decentralizuara të vjetruara në favor të përzgjedhjes së centralizuar të stilit Amazon.

Pasojat janë tronditëse: mbikëqyrje e kudogjendur, shënjestrim i automatizuar në fushatat e betejës, instabilitet makroekonomik (teksa rentat e reve shkatërrojnë kërkesën agregate), fundi i demokracisë qoftë edhe si ideal (i përshëndetur nga Peter Thiel) dhe vdekja e universiteteve, të zëvendësuara nga shtojca të personalizuara të IA-së.

E megjithatë, shëmtia e plotë e tekno-lordinizmit shihet më së miri jo në teorinë abstrakte, por në manifestet e pashpallura të pararojës së tij.

Një postim i fundit nga Palantir përcakton me krenari programin e tij tekno-lordinist. Duke lexuar mes rreshtave, bëhet dhimbshëm e qartë se Silicon Valley njeh borxhin e tij të pamasë ndaj klasës sunduese që shpëtoi bankierët kriminalë ndërsa shkatërroi jetesën e shumicës së amerikanëve. Në fakt, ai thërret nga çatitë se do ta mbrojë atë klasë sunduese deri në vdekje — fjalë për fjalë — në emër, gjoja, të një shumice të cilën e trajton me përbuzje.

Në të njëjtën kohë, Palantir i ka sytë te tufa të ndryshme rentash. Për shembull, po vëzhgon Apple Store-in, duke lëshuar pështymë për zëvendësimin e iPhone-it tuaj me një pajisje që shpërbën atë që ka mbetur nga privatësia juaj. Palantir nuk fal asgjë; në vend të kësaj, ai rritet duke mbjellë frikë dhe duke shitur një ndjesi të rreme sigurie. Ai lavdëron forcën brutale. Etika është për humbësit, proklamon ai. Ajo për të cilën Perëndimi ka nevojë më shumë është softueri vrasës i Palantir-it.

Robotët vrasës të fuqizuar nga IA po vijnë, dhe detyra e Palantir-it është të përfitojë në mënyrë madhështore duke i ndërtuar ata i pari, dhe duke bërë pyetje më vonë. Traktatet ndërkombëtare që kufizojnë armë të tilla duhet të shmangen me çdo kusht. Çdo i mjerë që nuk ka lidhjet e duhura për të shmangur llogoret do të mobilizohet — prandaj harroni pagesën e rrogës për ushtarët amerikanë. Të gjitha rrjedhat e të ardhurave duhet të konvergojnë në Palantir, ku aksionarët përfitojnë ndërsa jo-aksionarët vdesin.

Palantir punon jashtë orarit për të pajisur Marinën e SHBA-së me bot-e vrasës që zhveshin çdo mbetje të gjykimit etik që u ka mbetur. Në frontin e brendshëm, shoqëria amerikane duhet të bëhet krejtësisht e paaftë për çdo debat që kufizon kapacitetin e Palantir-it për të eliminuar çdo mundësi të mbetur për të refuzuar zgjedhjen e shënjestrave nga softueri i tij. Shërbyesit civilë duhet të pushohen masivisht — përveç disave të miratuar nga Palantir dhe të paguar me rroga majme nga taksapaguesit.

Duke u kthyer në sferën politike, Palantir është i prerë se Donald Trump duhet të shenjtërohet sepse u hodh në shërbimin publik. Mosfalja e njerëzve si Trump për gjithçka rrezikon shpirtin tonë — pa përmendur rrezikun e zyrtarëve që mund të kufizojnë fuqitë keqdashëse të Palantir-it. Politika duhet të jetë si IA, pa empati njerëzore. Ata që kërkojnë të shpëtojnë shpirtin e tyre në politikë duhet të dërgohen menjëherë në gulag.

Ka disa njerëz shumë të paduruar për të shpejtuar rënien e Palantir-it, vëren kompania. Ata duhet të mendohen mirë, përndryshe… Ndërkohë, kompania duhet përgëzuar për zhvillimin e armëve jo-bërthamore të shkatërrimit në masë, gati për t’i shtuar perspektivës së Armagedonit bërthamor kërcënime të ndryshme krejt të reja të drejtuara nga IA për ekzistencën e njerëzimit.

Si një kompani patriotike, Palantir është jashtëzakonisht krenare që asnjë vend në histori nuk ka kryer, në emër të progresit dhe lirisë, aq shumë krime lufte sa Shtetet e Bashkuara. Kjo mund të ketë lidhje me faktin e pakontestueshëm se Amerika u ofron liri të pafund kompanive si Palantir për të përfituar bollshëm duke i shkaktuar aq shumë dëm njerëzimit. Në të njëjtën frymë, fashizmi gjerman dhe japonez duhet të bëhen sërish të mëdhenj. Denazifikimi ishte një “mbikorrigjim” për të cilin Evropa po paguan tani një çmim të lartë. Pacifizmi japonez gjithashtu duhet të ndërpritet menjëherë.

Duke iu drejtuar qytetarëve nevrikë të SHBA-së, menaxherët e Palantir-it u bëjnë thirrje atyre të duartrokasin ata që monopolizojnë gjithçka përmes kontratave bujare qeveritare. Ajo që është e mirë për fitimet e tyre, duhet të jetë e shkëlqyer për Amerikën. Sa u përket miliarderëve, ata nuk duhet të mjaftohen vetëm me miliardat e tyre. Ata duhet të përpiqen të bëhen edhe më turpshëm të pasur duke promovuar narrativa të mëdha që bindin të varfërit të përdorin lirinë e tyre për t’u dhënë miliarderëve më shumë pushtet. Dhe, mposhtë zërit, ata shtojnë: “Palantir e dashuron Elon-in”, veçanërisht narrativën e tij të madhe të frymëzuar nga aparteidi.

Duke rrëzuar edhe më shumë barriera etike, Silicon Valley duhet të jetë e lirë të bëjë në qytetet e Amerikës atë që bëri në Gaza. Disa politikanë duken ngurrues për t’i dhënë Palantir-it të drejtën për të asgjësuar të gjitha liritë civile dhe të drejtat e njeriut të mbetura. Edhe ata duhet të heshten. Sindikata e Epstein-it duhet të harrohet, që njerëz të këndshëm si Trump-i dhe Clinton-ët të mos dekurajohen nga hyrja në qeveri. Arena publike duhet të jetë e lirë nga kontrolli, përveç nëse në të hyjnë subversivë si Sanders apo Mamdani.

Figurat publike banale janë të shkëlqyera për sa kohë që i japin Palantir-it kontrata të majme. Figurat publike plot ngjyra që bëjnë të njëjtën gjë janë gjithashtu të mirëseardhura. Masat kanë nevojë për shumë më tepër opium — sepse duken mjaftueshëm të pa dehur që Palantir të ndjekë nënshtrimin e tyre të plotë pa pengesa. Injorimi i supersticionit të organizuar është, në këtë kontekst, i patolerueshëm dhe duhet të marrë fund. Është koha për të rikthyer hierarkinë e racave të Hitlerit, me themeluesit e Palantir-it dhe Elon-in në majën e tij ariane.

Ideja se është gabim të gjykosh dikë nga ngjyra e lëkurës, etnia apo feja duhet të hidhet poshtë. Zezakët, myslimanët, shumica e aziatikëve dhe, natyrisht, gratë, janë *untermensch* (nënnjerëz) inferiorë. Burrat perëndimorë për gjysmë shekulli kanë rezistuar t’i vënë këta nënnjerëz në vendin e tyre në emër të përfshirjes. Ishte një gabim. Nënnjerëzit nuk duhet të lejohen kurrë të hyjnë, përveçse si shërbëtorë ose ofrues shërbimesh seksi — të paktën derisa Palantir dhe Tesla të mund të përsosin androidët tanë, rast në të cilin ata do të bëhen të tepërt për kërkesat tona.

Ky është tekno-lordinizmi. Nuk është hiperbolë. Është ideologjia që po shkruhet tashmë në kode, kontrata dhe raketa “tomahawk”. Neoliberalizmi ka vdekur. Ajo që vjen më pas do ta bëjë Krizën e Madhe Financiare të vitit 2008 të duket si një piknik. Pyetja e vetme është nëse mjaft prej nesh do ta njohin atë përpara se algoritmi hyjnor ta bëjë të pamundur njohjen e çfarëdo gjëje — apo çdokujt — përveç resë.


Nga Yanis Varoufakis