Si blihet heshtja e një lagjeje?

Në një bisedë me disa aktivistë në Kombinat, më treguan diçka që shpjegon shumë nga ajo që shohim çdo ditë në qytet… dhe pse askush nuk reagon.
Jo sepse njerëzit nuk e shohin problemin.
Por sepse sistemi është ndërtuar që ata të heshtin.
Ky proces nuk ndodh rastësisht. Ai ndërtohet mbi tre shtylla: kooptim, shtrëngim dhe normalizim.
1. Koopëtimi – kur zëri blihet, jo shtypet
Pushteti nuk përpiqet gjithmonë të luftojë komunitetin.
Shpesh, ai zgjedh ta marrë me vete.
Identifikohen njerëzit me ndikim në lagje:
kryefamiljarë, figura me respekt, njerëz që dëgjohen.
Dhe pastaj:
u jepet një vend pune në shtet,
një mundësi, një favor, një derë e hapur.
Në atë moment ndodh kthesa më e madhe:
ai person nuk është më zëri i komunitetit…
por bëhet ura e pushtetit brenda komunitetit.
Dhe përmes një personi, shpesh neutralizohet një familje.
Përmes një familjeje, një fis.
Përmes një fisi, një lagje e tërë.
2. Shtrëngimi – frika që nuk shihet, por ndihet
Për ata që nuk kooptohen, ekziston një mekanizëm tjetër.
Bizneset e vogla kontrollohen selektivisht.
Ndërtimet pa leje mbahen si kërcënim i heshtur.
Legalizimet zvarriten ose përdoren si presion.
Ligji nuk zbatohet njësoj për të gjithë.
Ai përdoret si mjet:
për të ndëshkuar ata që nuk binden.
Kjo krijon një realitet të qartë për çdo qytetar:
reagimi ka kosto.
3. Fragmentimi – kur lagjja nuk është më bashkë
Ngadalë, komuniteti nuk funksionon më si një trup i vetëm.
Secili ka diçka për të humbur:
një vend pune,
një biznes,
një hall me pronën.
Dhe kështu askush nuk ngrihet, sepse gjithmonë ka diçka që e mban poshtë.
4. Normalizimi – kur padrejtësia bëhet “normale”
Trotuaret zihen.
Hapësirat zhduken.
Pallatet ngrihen pa rregull.
Dhe pas një kohe, dëgjon të njëjtën fjali:
“kështu është këtu…”
Ky është momenti më i rrezikshëm:
kur problemi nuk perceptohet më si problem.
5. Vetë-censura – heshtja pa urdhër
Nuk ka më nevojë për kërcënim direkt.
Njerëzit nuk flasin.
Nuk organizohen.
Nuk reagojnë.
Jo sepse nuk duan…
por sepse kanë mësuar se nuk ia vlen.
Heshtja bëhet strategji mbijetese.
6. Fundi i procesit – një komunitet pa zë
Dhe në fund ndodh kjo:
“përfaqësuesit” nuk përfaqësojnë më,
institucionet nuk përgjigjen,
qytetarët nuk reagojnë.
Pushteti duket normal.
Por në thelb, ai mbahet nga:
favori për disa,
frika për të tjerët,
dhe heshtja e shumicës.
Pyetja që mbetet:
Nëse një lagje mund të heshtë në këtë mënyrë…
ku dhe si thyhet kjo heshtje?
Sepse çdo sistem i tillë ka një pikë të dobët:
momentin kur njerëzit fillojnë t’i besojnë njëri-tjetrit më shumë se frikës.
Dhe aty fillon ndryshimi.
Nëse nuk ke një vend ku të flasësh,
atëherë është koha ta krijosh.
Jo online.
Jo vetëm ankesa.
Fizikisht. Në lagje. Me njerëz.
Kuvendi i lagjes nuk është luks.
Është mbrojtje.
Sepse kur flasim bashkë,
nuk na blejnë dot një nga një.