Studimet sugjerojnë se pirja e lëngut të shegës mund të ndihmojë në uljen e tensionit të gjakut, si atij sistolik ashtu edhe diastolik, megjithëse rezultatet nuk janë gjithmonë të njëjta. Ky efekt mund t’i atribuohet antioksidantëve të shegës, të cilët bllokojnë enzimën konvertuese të angiotensinës (ACE)—e njëjta enzimë që shënjestrohet nga ilaçet për tensionin si Vasotec (enalapril) dhe Lotensin (benazepril).
Sa efektiv është në uljen e tensionit të gjakut?
Kërkime të shumta tregojnë se konsumimi i rregullt i lëngut të shegës mund të ndihmojë në uljen e tensionit sistolik (SBP) dhe atij diastolik (DBP) te njerëzit me hipertension. Megjithatë, rezultatet janë të përziera, me disa studime që tregojnë përfitime më të mëdha se të tjerat.
Ja çfarë thonë disa nga studimet aktuale:
- Efekti i shegës mund të varet nga doza: Një përmbledhje e vitit 2023 raportoi se pirja e 300 mililitrave (rreth 10 onsë lëngu) në ditë uli SBP-në mesatarisht me 6 mmHg. Disa doza më të larta nuk ndikuan më tej në SBP, por ulën DBP-në me mesatarisht 3 mmHg.
- Efekti mund të mos jetë i qëndrueshëm: E njëjta analizë sugjeron se efektet mund të zhduken pas dy muajsh, me rikthimin e tensionit në nivelet e mëparshme. Një analizë e mëhershme, e vitit 2017, tregoi që efektet në SBP mund të jenë të qëndrueshme dhe afatgjata.
- Efektiviteti varion: Një përmbledhje tjetër, e botuar në vitin 2024, tregoi se njerëzit me SBP fillestare mbi 130 mmHg përfituan më shumë nga përdorimi i lëngut të shegës sesa ata me SBP nën 130 mmHg.
- Efektet nuk janë të garantuara: Një analizë e vitit 2017 e gjashtë studimeve të kontrolluara dhe të rastësishme tregoi se vetëm katër prej tyre raportuan ulje të SBP ose DBP, ndërsa katër të tjera nuk panë asnjë efekt.
Si vepron lëngu i shegës ndaj tensionit të gjakut?
Shega (Punica granatum L.) është një frut i pasur me polifenole bimore. Këto komponime besohet se ulin tensionin përmes vetive të tyre antioksiduese.
Antioksidantët më aktivë të shegës—pedunkulagina, punikalina dhe acidi galagjik—veprojnë në tre mënyra kryesore:
- Reduktimi i stresit oksidativ: Antioksidantët neutralizojnë molekulat e paqëndrueshme (radikalet e lira) që dëmtojnë arteriet dhe shkaktojnë humbjen e elasticitetit të tyre. Duke rivendosur balancën midis radikaleve të lira dhe antioksidantëve, polifenolet përmirësojnë funksionin e arterieve dhe ndihmojnë në uljen e tensionit.
- Bllokimi i ACE-së: Këta antioksidantë veprojnë si frenues të ACE-së duke ndihmuar në zgjerimin e enëve të gjakut, çka ul tensionin.
- Rritja e oksidit nitrik: Ky gaz i sintetizuar nga organizmi relakson shtresën e brendshme të enëve të gjakut. Pedunkulagina stimulon enzimat që prodhojnë oksid nitrik, duke çuar në uljen e tensionit.
Si të përgatisni dhe përdorni lëngun e shegës?
Nuk ka udhëzime zyrtare për përdorimin e lëngut të shegës për trajtim mjekësor, por studimet sugjerojnë se rreth 1 gotë në ditë mund të jetë e dobishme për uljen e tensionit.
Lëngu i shegës i pastër (i pa holluar) mund të gjendet në dyqane ushqimore të specializuara, por mund ta përgatisni edhe në shtëpi:
- Prisni shegën në gjysmë.
- Nxirrni kokrrat nga brendësia.
- Vendosini kokrrat në blender dhe përziejini për 5–15 sekonda, jo më shumë që të shmangni grimcimin e farave.
- Kullojeni përzierjen përmes një site të imët, duke e shtypur me lugë.
- Lëngun mund ta pini menjëherë ose ta ruani në frigorifer për deri në pesë ditë.
A ka ndonjë rrezik?
Lëngu i shegës konsiderohet përgjithësisht i sigurt. Ai është i pasur me vitamina C, K, folat, kalium dhe magnez, dhe ka rreth 165 kalori për një gotë.
Efektet anësore janë të rralla, por disa njerëz mund të përjetojnë:
- Të përziera të lehta
- Konstipacion
- Diarre (në doza të larta)
- Dispepsi (çrregullime të tretjes)
Në raste të rralla, janë raportuar edhe reaksione alergjike. Për shkak të përmbajtjes së lartë të sheqerit (rreth 26 gramë për gotë), personat me diabet duhet të jenë të kujdesshëm.
Nuk ka ndërveprime të njohura serioze me barna dhe as ndonjë rrezik të veçantë për gratë shtatzëna apo gjidhënëse, por gjithsesi është mirë të këshilloheni me një mjek përpara përdorimit për qëllime terapeutike.
Përfitime të tjera shëndetësore
Shega është përdorur si bimë mjekësore që nga koha e Perandorisë Perse. Sot, komponimet e saj studiohen për efekte të shumta shëndetësore:
- Shëndeti i lëkurës: Polifenolet kanë efekt anti-inflamator që ndihmon në shërimin e plagëve dhe ngadalëson plakjen e lëkurës.
- Kujdesi dentar: Ato kanë veti antibakteriale që reduktojnë bakteret që shkaktojnë pllaka dentare dhe ndihmojnë në parandalimin e kariesit.
- Diabeti: Polifenolet bllokojnë enzimat që ndihmojnë tretjen e karbohidrateve, duke ulur rritjen e glukozës pas ushqimit. Ato gjithashtu stimulojnë sekretimin e GLP-1, një hormon që përmirëson ndjeshmërinë ndaj insulinës dhe redukton oreksin.
- Shëndeti kardiovaskular: Një polifenol i quajtur punikalagin mund të ndihmojë në parandalimin e formimit të pllakave yndyrore në arterie dhe të stabilizojë ato ekzistuese për të shmangur infarktin apo goditjen në tru.
Përmbledhje
- Lëngu i shegës mund të ndihmojë në uljen e tensionit të gjakut, megjithëse provat shkencore janë të përziera.
- Polifenolet e saj mund të ndikojnë pozitivisht duke përmirësuar funksionin arterial, rritur oksidin nitrik dhe duke frenuar ACE-në.
- Një dozë prej rreth 300 ml në ditë është përdorur në studime.
- Efektet anësore më të zakonshme përfshijnë të përziera dhe shqetësime të lehta në stomak.
Nëse dëshironi, mund ta përfshihni lëngun e shegës si pjesë të një regjimi të përgjithshëm për shëndetin e zemrës—me aprovimin e mjekut tuaj.
