Kryetari i Grupit Parlamentar të Lëvizjes Socialiste për Integrim, Petrit Vasili ka prezantuar në Komisionin për Veprimtaritë Prodhuese, Tregtinë dhe Mjedisin projektligjin “Për disa shtesa dhe…
Author: Dija Online
Prokuroria e Durrësit urdhëroi ndalimin e 11 persona, 9 prej të cilave femra dhe 2 meshkuj, të dyshuar si të përfshirë në një rrjet prostitucioni që…
“Inex Petrol” pronë e Ilaz Zharku, vëllait të ministrit të Infrastrukturës, Lutfi Zharku është gjobitur nga Administrata Tatimore e Kosovës për shkak të mungesës së arkës fiskale.Mirëpo vetë Zharku e ka mohuar për Indeksonline se nuk ka arkë fiskale. Ai ka thënë se nuk është i informuar shumë për këtë gjobë, por ka insistuar se ka qenë një keqkuptim, sepse ka pasur arkë fiskale.“Së pari, nuk jam shumë i informuar, mirëpo ka qenë krejt një keqkuptim, së dyti, nuk më interesojnë se çka shkruajnë gazetat, sepse gazetarët e kanë atë punë, le ta shkruajnë, sepse përndryshe biznesi im është i pajisur me dy arka fiskale. U bë nami që vëllai i ministrit po punon, a kush nuk e di që prej viteve të 90-ta jam kompania e parë në regjionin e Ferizajt”, ka thënë Zharku për Indeksonline.Zharku, që ka në pronësi një pompë derivatesh dhe një restorant, ka thënë se do të ankohet për gjobën në ATK. Ai ka thënë se nuk ka pranuar ndonjë dokument të gjobës, por është informuar vetëm nga mediat.“Nuk jam i informuar për atë gjobë, bile unë nuk kam pranuar një dokument të tillë, prej gazetave jam informuar që më kanë gjobitur.
Do të informohem dhe do të bëj të pamundurën që ai person që më ka gjobitur, të paktën të më tregoj për çka. Pa e pa dokumentin nuk mund të bëj ankesë”, ka thënë Zharku për Indeksonline.
Zharku ka thënë se edhe për një euro do të bënte ankesë, duke konsideruar se iu ka bërë e padrejtë.“Nëse është nevoja edhe për 1 euro apo 10 euro do të bëj ankesë, sepse pa e parë gjobën mandatare nuk mund të bëj ankesë. Duhet të interesohem parimisht në ATK se për çfarë gjobe bëhet fjalë dhe të them të drejtën është obligim i çdo inspektori që ta bije dëshminë”.Zharku mendon se dikujt i ka konvenuar që të gjobitet, sepse sipas tij, ATK është në dijuni që kompania e tij ka arkë fiskale.“Nuk po them se a më bëhet kjo se jam vëlla i ministrit, dhe nuk dua të di se çka mendon dikush për mua, sepse unë jam i pajisur me arka fiskale dhe kanë qenë edhe inspektorët dhe e kanë vërtetuar që kam arkë fiskale, dhe e dinë se kujt i jepet kuponi fiskal. Ndoshta i konvenon dikujt, mirëpo nuk merrem shumë me ato gjëra, sepse nuk është nevoja as të demantohet diçka, dhe as unë as familja ,as ministri nuk merremi me gazeta se çka thonë”, ka thënë Zharku për Indeksonline.Zharku ka thënë se i vjen mirë që inspektorat e ATK-së përfillin ligjin dhe gjobitin çdo kënd që shkel ligjin.“Kanë qejf gazetarët të shkruajnë për vëllanë e ministrit, mirëpo duhet dënuar edhe vëllain i ministrit e kryeministrit, nëse e shkel ligjin. Më vjen shumë mirë që inspektorët e ATK-së e përfillin ligjin dhe e dënojnë të gjithë shkelësit e ligjit. Ky është standard i mirë dhe pozitiv, sepse të gjithë jemi të njëjtë para ligjit”.Ndërsa Indeksonline ka provuar të flas me dike në ATK, por ka qenë e pamundur. Ky institucion tash e disa muaj nuk kthen as përgjigje përmes postës elektronike, duke u mbyllur për media.
Raporti i Organizatës për të drejta të njeriut, demokraci dhe liri politike “Freedom House”, në raportin e saj për Kosovën e lavdëron qeverisjen në Komunën e Prishtinës dhe punën e kryetarit, Shpend Ahmeti, si dhe tregon për pengesat nga Qeveria, me të cilat ballafaqohet Komuna e Prishtinës.Në raport thuhet se ballafaqimet në mes të pushtetit qendror dhe atij lokal janë shfaqur në lidhje me të drejtën që komunat të themelojnë ndërmarrje publike. Iniciativa e Komunës së Prishtinës që të themelojë ndërmarrjen publike për menaxhimin e parkingjeve është ndaluar nga Ministria e Administratës dhe e Pushtetit Lokal, për shkak të paqartësive në dispozita ligjore.
Kontesti mund të jetë për shkak të fërkimeve politike, sepse Vetëvendosje qeveris me Komunën e Prishtinës, por është në opozitë në Kuvendin Komunal.Në raport më tutje thuhet se një hulumtim gjithëpërfshirës i institutit GAP, tregon se kryetarët e tanishëm të komunave demonstrojnë një transparence të përmirësuar të qeverisjeve locale edhe pse rezultatet dallojnë nga komuna në komunë. Kryetari i Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti ka marrë lavdata të veçanta për transparencë dhe masa anti korrupsionit në nivelin lokal.Edhe pse neni 13 i Kushtetutës parasheh status të veçantë për Prishtinën si kryeqytet i Kosovës, korniza ligjore mbetet e bllokuar dhe Prishtina vazhdon të ketë tretman të njejtë si komuna të tjera, thuhet në raport.
Zgjedhja e Hashim Thaçit president ka bërë që të lirohen dy pozita në kabinetin qeveritar, ajo e zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Punëve të Jashtme.Me riformatimin e Qeverisë që do të ndodh ditëve në vijim, janë përmendur emra të ministrave e zëvendësministrave për të plotësuar pozitat që kanë mbetur të zbrazura, raporton Indeksonline.E njëri ndër emrat e përmendur është ai i zëvendësministrit të Zhvillimit Ekonomik, Gani Koci, për të cilin thuhet se do të kaloj në pozitën e të parit të Ministrisë së Drejtësisë.Koci ka thënë për Indeksonline se ndonëse nuk kanë diskutuar ende për këtë brenda partisë, nëse ai propozohet për këtë post, atëherë do ta pranonte.“Nuk e kemi biseduar ende këtë brenda partisë. Mirëpo, nëse partia konsideron dhe vlerëson se mund ta ushtroj këtë post, atëherë pse jo”, ka thënë Koci
Ministria e Kulturës ka nënshkruar sot një Memorandum Bashkëpunimit me Komunën e Deçanit, nëpërmjet të cilit, investon 350 mijë euro për Renovimin e Stadiumit të Qytetit të Deçanit.
Ministri Kujtim Shala u shpreh se me këtë memorandum ndihmohet infrastruktura e sportit të Deçanit, dhe njëkohësisht krijohen parakushte për avancimin e mëtejmë të këtij sporti në Kosovë.
Ai më tej u shpreh se investimi në infrastrukturë është tejet i rëndësishëm, sidomos në këtë periudhë vendimtare, kur futbolli i Kosovës është para fazës finale të ndërkombëtarizimit.
Më tej Shala u shpreh se MKRS-ja po punon intensivisht në disa drejtime për të avancuar sportin e Kosovës: në infrastrukturë, në legjislacion dhe në krijimin e lehtësirave financiare për funksionim sa më të pavarur të sportit të Kosovës.
Nga ana e tij, kryetari i Deçanit, Rasim Selmanaj theksoi se me këtë investim kapital për futbollin e Deçanit, krijohen kushte të volitshme dhe moderne për zhvillimin e futbollit në këtë vend, transmeton Klan Kosova.
Këshilli Disiplinor i Sindikatës së Mediave në Greqi, ESIEA ka vepruar kundër gazetarëve që mbështesnin me “Po” referendumin grek për kursimet vitin e kaluar. Në Greqi është ndezur një debat mediatik me ngjyrë politike.
Stamatis Malelis, drejtor i televizionit Skai është një gazetar i bindur i çështjeve politike dhe që di t’i mbajë shikuesit para ekranit në tregun e ashpër mediatik grek. Madje gazetari ka ambicie politike -ai është bashkëthemeluesi i partisë socialdemokrate, DIMAR.
Por për disa angazhimi i tij politik shkon shumë larg: Së fundmi këtë e tregon një vendim i Këshillit Disiplinor të Sindikatës së Medias, ESIEA. Malelis përjashtohet për 18 muaj. Arsyetimi: Para referendumit për programin e kursimeve në korrik 2015 ai ka bërë propagandë për t’i thënë “po” kursimeve dhe ka përhapur “fakte të pavërteta”. Dy gazetarë të tjerë të Skait morën “ndëshkime” më të vogla.
Ndërkohë që katër përfaqësues të njohur të mediave të tjera do “të kritikohen publikisht”, një kritikë me paralajmërim do të varet si fletërrufe në redaksitë e tyre. Vendimet e Këshillit Disiplinor u bënë të njohura para publikimit zyrtar dhe kanë ndezur një debat politik në Greqi.Partia qeverisëse do të marrë në shqyrtim raportimin mediatikPër kujtesë: Në grindjen për programin e kursimeve të Greqisë, kreu i qeverisë së majtë, Aleksis Tsipras shpalli vitin e kaluar referendumin për kërkesat e donatorëve.
Me 61% të votave fitoi fronti kundër kursit kursimeve. Në fund të tij, partia qeverisëse Syriza i bëri apel Këshillit të Medias, ESR të verifikojë se sa i ekuiliburar ishte raportimi mediatik lidhur me referendumin.
Si reagim, si Këshilli Disiplinor i ESIEA-s ashtu edhe Prokuroria filluan të procedojnë kundër disa përfaqësuesve të mediave, të cilët ishin shprehur veçanërisht kritikë ndaj mbajtjes së referendumit. Prokuroria i mbylli shpejt hetimet. Por Këshilli Disiplinor bëri kritika paralajmëruese ndaj disa gazetarëve.I ndëshkuari kryesor, Stamatis Melalis -e cilëson vendimin e Këshillit “autoritar” dhe thekson se ai u arrit me një “shumicë shumë të ngushtë, tre nga dy vota. Në bisedë me Deutsche Welle-n, gazetari i njohur ngre akuza të rënda kundër sindikatës së gazetarëve e thekson “se ata të tre që votuan kundër nesh, janë indoktrinuar nga partia qeverisëse”.Kryetarja e Këshillit Disiplinor, Angeliki Gypaki nuk do t’i komentojë vendimet, për sa kohë që vendimet nuk janë bërë publike, ajo nuk mund të komentojë, i përgjigjet Gypaki kërkesës së Deutsche Welle-s. Por kush e ka inicuar një kërkesë të tillë pas referendumit? Gypaki sqaron se “tek sindikata, ESIEA kanë ardhur rreth 300 ankesa të gazetarëve dhe qytetarëve të thjeshtë.
Ne duhet të reagonim.” Edhe drejtori i sindikatës, Stamatis Nikolopoulos nuk bën asnjë prononcim. Këshilli Disiplinor reagon si instancë e pavarur dhe nuk i nënshtrohet asnjë lloj udhëzimi, vetë anëtarët e këshillit zgjidhen nga gazetarët. “Dhe nuk besoj se partitë politike ndërhyjnë tek ata.”“Mirëseerdhët në Korenë e Veriut”Por gazetarët e prekur kanë tjetër mendim. Fakt është që sindikata e mediave ka kritikuar vetëm gazetarët kritikë ndaj Syrizas. Malelis i quan të pabaza akuzat e ngritura kundër tij, gazetarët e paralajmëruar i kanë dhënë gati jehonë të vetme kampit të përkrahësve të kursimeve.
“E kundërta është e vërtetë”, thotë drejtori i Skait. “Në shumë emisione kundërshtarët e kursimeve u lanë të flisnin më gjatë, sepse ishin edhe më mirë të organizuar.”Malelis i quan të pabaza edhe kritikat ndaj moderatorit të radios Skai, Aris Portosalte. Para referendumit ai i përshëndeste me dëshirë dëgjuesit me shprehje të forta. Herë pas here ai përshëndeste me “mirëseerdhët në Korenë e Veriut”. E paimagjinueshme, mendon sindikata, megjithëse shprehjet ironike nuk janë të pazakonta në median greke.Mentalitet stalinistGazetarët e kritikuar e akuzojnë sindikatën e medias për bërje palë me politikën. “Nuk është kritikuar asnjë gazetar që i jepte jehonë zërave të kundërshtarëve të kursimeve”, thotë Malelis. Kështu nga një debat mbi punën e gazetarisë kalohet në grindje politike. Pashos Mandravelis, opinionist i gazetës “Kathimerini” e akuzon sindikatën e medias për “mentalitet stalinist”. Liberali i njohur kritikon se ideologjia e majtë e ka mbajtur për një kohë të gjatë peng gazetarinë në Greqi.Ndërsa drejtori i televizionit Skai, Malelis thekson “se nuk kam bërë asgjë për t’u kritikuar”. Edhe në të ardhmen ai nuk do të lejojë t’ia mbyllin gojën.
“Do të vazhdojë të qëndroj në anën e një populli që vuan, dhe do të luftoj që kjo qeveri të dorëhiqet.” Malelis do të apelojë vendimin disipinor, në rast nevoje deri para gjykatave europiane, thotë ai.
Më shumë se 54 planetë, që teorikisht mund të strehojnë jetë, janë zbuluar nga një teleskop i teknologjisë së përparuar me rreze infra të kuq nga NASA.
Zbulimi i bërë nga ky teleskop është shumë me interes, duke pagur parasysh se teleskopi Kepler i Agjencisë Amerikane të Hapësirës ka vetëm një vit që është lëshuar në orbitë.
Në këtë periudhë kohore, ky teleskop ka vëzhguar vetëm një pjesë të vogël të galaktikës sonë.Aparaturat moderne të satelitit Kepler kanë zbuluar mbi 1235 planetë të rinj jashtë sistemit tonë diellor, nga të cilët 54 ndodhen në një zonë që nën disa kushte të caktuara mund të krijojnë apo të mirëpresin jetë.
Kjo zonë që përmban këta planetë nuk është “as e nxehtë, as e ftohtë”, tha kreu i ekipit shkencor të Keplerit, William Borouki.
Deri më tani, vetëm dy planetë jashtë sistemit diellor dhe Tokës janë konsideruar se janë në një “zonë të banueshme”. Sipas shkencëtarit amerikan, numri i 54 planetëve është “tepër i madh, i paimagjinueshëm”.
Për më tepër, më shumë se 1.200 trupa qiellore nuk janë konfirmuar të jenë planetë. Ekspertët vlerësojnë se rreth 80% e tyre do të klasifikohen si të tillë.
Hapi tjetër i madh do të jetë prova shkencore e hipotezës që disa nga 54 planetët mund të kenë kushtet themelore për të mbështetur jetën, disa nga këto cilësi janë madhësia e tyre, kushtet klimatike në to, temperatura si dhe distanca nga dielli.
Por, për të eksploruar kushtet më specifike në këta planetë, si kushtet atmosferike, praninë e ujit dhe të karbonit, kërkohen teleskopë të një teknologjie të përparuar, që momentalisht nuk janë krijuar ende.
Nuk kemi parë moti kohë diçka që na bie në sy kohëve të fundit nga HP, por laptopi i ri Spectre ka marrë vëmendjen tonë.HP ka thënë se është laptopi më i hollë në botë, duke e mundur MacBook. Dhe sikur që është e jashtmja luksoze, edhe specifikat e tij janë shumë të larta.Nuk ka njëherë ndonjë çmim për shitje, por edhe nuk dizajnuar për ta. Më shumë është për ata që kujdesen se si duket më shumë laptopi i tyre se sa si perfomojnë ato./KohaIslame
Enciklopedizmi i shkenctarëve muslimanë
Shkenctarët muslimanë, ata që ngritën civilizimin islam në formë të veçantë kishin një veçori, e kjo veçori është enciklopedizmi. Ata nuk ishin specialist vetëm në një art dhe shkencë ose në ndonjë degë të shkencës, por ishin enciklopedi që i dinin shumicën e gjërave në të cilat kishte arritur shkenca në kohën e tyre.
Xhorxh Sartoni në librin e tij “Hyrje në historinë e shkencës” kur arriti në shekullin e shtatë dhe të tetë solar nuk u besonte materialeve që ia ofronin asistentët e tij, por u detyrua që ta mësojë vet gjuhën arabe dhe pas studimit të civilizimit musliman arriti në përfundim që shekujt që vijonin, prej shekullit të tetë deri te shekulli i trembëdhjetë, ti emërton me emrat e shkenctarëve më të dalluar musliman. Gjysmës së dytë të shekullit të tetë i dha emrin: shekulli i Xhabir Ibën Hajanit, gjysmës së parë të shekullit të nëntë i dha emrin: shekulli i Havarizmit, gjysmës të dytë të shekullit të nëntë i dha emrin: shekulli i Raziut, gjysmës së parë të shekullit të dhejtë i dha emrin: shekulli i Mesudiut, gjysmës së dytë të shekullit të dhjetë i dha emrin: shekulli i Xhuzxhaniut, pjesës së parë të shekullit të njëmbëdhjetë i dha emrin: shekulli i Biruniut, gjysmës së dytë të shekullit të njëmbëdhjetë i dha emrin: shekulli i Hajamit, gjysmës së parë të shekullit të dymbëdhjetë i dha emrin: shekulli i Ibën Zehr El-Andalusiut, gjysmës së dytë të shekullit të dymbëdhjetë i dha emrin: shekulli i Ibën Ruzhdit, gjysmës së parë të shekullit të trembëdhjetë i dha emrin: shekulli i përkthimit nga arabishtja në gjuhët europiane.
Vlera e shkencës në Kur’an
Shkenctarët musliman kanë bërë një analizë statistikore në suret dhe ajetet e Kur’anit që flasin për shkencën dhe njohuritë dhe kanë konkluduar se:
804 ajete kanë brenda tyre lëndën: dije;
52 ajete lëndën: lajm;
20 ajete lëndën: lexim;
80 ajete lëndën: informatë;
49 ajete lëndën: mendje;
20 ajete lëndën: kuptim;
18 ajete lëndën: mendim.
Tërësisht këto janë 1093 ajete, kurse Kur’ani tërësisht ka 6232 ajete, që domethënë se një e gjashta e ajeteve të Kur’anit flet për shkencën, e lavdëron, stimulon dhe nxitë për te.
Mirëpo kur lexon njeriu fjalën e All-llahut:
{وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً (114)}
“…Zoti im, më shto dituri!”. (Taha: 114).
{ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ }
“…Po All-llahut ia kanë frikën nga robërit e Tij vetëm dijetarët,…”. (Fatir: 28).
{ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلائِكَةُ وَأُوْلُوا الْعِلْمِ قَائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (18) }
“All-llahu vërtetoi se nuk ka zot tjetër përveç Tij, e dëshmuan edhe engjëjt e dijetarët, dhe se Ai është Zbatues i drejtësisë. Nuk ka zot përveç Tij, Fuqiplotit e të Urtit”. (Ali Imran: 18).
Kjo pa dyshim se na trishton dhe frikëson në të njejtën kohë.
Nga kjo pikënisje dolën në shesh dijetarët enciklopedistë të cilët e mësuan botën.
Në kohën e Faraonëve shkenctarët arritën në shumë fshehtësi të dijes dhe i mësuan shumë dije të reja, mirëpo nuk arriten të kenë llojllojshmërinë dhe enciklopedizmin që e kanë arritur muslimanët.
Në civilizimin grek shkenctarët e tyre nuk kanë arritur numrin, cilësinë dhe llojllojshmërinë siç ka qenë rasti me civilizimin islam.
Ne habitemi kur dëgjojmë emrat e shkenctarëve siç është Ibën Semili, Ibën Kelbiu, Ebu Ubejde, Esmeiu, Hejthem ibën Adiu, Medainiu, shkenctarë që kanë jetuar në shekullin e dytë sipas hixhretit dhe secili prej tyre ka lënë mes dy qind dhe tre qind librave.
Gjuha arabe dhe shkencat islame
Në fillim shkenca kishte kuptimin e studimeve islame, sepse të gjithë shkenctarët pa përjashtim mirreshin me shkencë nga dimenzioni fetar, andaj arsimimi i tyre ishte islamik dhe bazohej në gjuhën arabe dhe sheriatin.
Të gjithë shkenctarët musliman, ata që vazhduan në lëmitë fetare ose lëmitë ekzakte që dolën prej tyre filluan shkencën me mësimin e fesë islame dhe duke i dhënë rëndësi të madhe gjuhës arabe, e cila ishte çelësi i shkencave islame.
Biruni nuk ishte arab, Ibën Xhiniu, nuk ishte arab, por ishte grek, ibën Tufejli dhe Xhahidhi nuk ishin arab, mirëpo e kishin mësuar gjuhën arabe dhe ishin bërë mësues të saj, sepse ishte gjuhë e shkencës dhe zhvillimit.
Ibën Kelbiu shkroi në nëntë shkenca dhe në çdo shkencë nga dhjetra libra. Ka shkruar për ëndërrat, vlerat, ekzistencat, histori, gjeografi, poezi, gjenealogji, histori të injorancës, histori islame, etj.
Kjo aftësi është e jashtëzakonshme dhe jo e thjeshtë. Ajo që të mahnit më së shumti është fakti se ka arritur kulmin në çdo shkencë dhe shkrimet dhe librat në këto shkenca janë të dalluara dhe nuk janë vetëm nxierje të letrave, por janë përplot me dije, kuptim, precizitet dhe perceptim.
Disa shembuj nga enciklopedizmi i shkenctarëve muslimanë
Prej shkenctarëve të njohur dhe të dalluar të muslimanëve është edhe Taberiu. Ky ishte i dalluar në tefsir, komentin e Kur’anit, në këtë lëmi është shtylla e mufesirëve, komentatorëve të Kur’anit, kur shkruan në këtë shkencë, aq mirë shkruan sa që duket se ai vetëm këtë shkencë e zotëron. Mirëpo ai që lexon librin e tij në histori e sheh se historia islame nuk mund të kuptohet pa leximin e këtij libri. Aq mirë e ka shkruajtur këtë libër sa që thua se nuk ka shkruajtur ky njeri në asnjë shkencë përpos kësaj shkence. Nëse shfletojmë në fikh, do të vërejmë se Taberiu ishte imam në fikh dhe kishte medhheb të vetin. I këtillë ka qenë edhe në kiraete, lexime të ndryshme të Kur’anit, në akide, lëndën e besimit, në hadith, Usul, sire, kada, gjyqësi, moral, ëndëra, poezi, etj.
Nëse i hedhim sy Imam Ebu Hanifes, rahimehull-llah, do ta gjejmë njeri i cili ka arritur kulmin në shumë shkenca, si në fikh, usuli fikh, tevhid, etj. ai poashtu dallohej edhe në shkencën e etikës, ekonomisë, shitblerjes, etj. trashëgëmia shkencore e këtij Imami është aq e madhe sa që me trashëgimin e tij shkencore veprojnë me miliona njerëz dhe gjykojnë me te gjykatës dhe gjykata. Krejt kjo tregon gjenialitetin e këtij shkenctari enciklopedik, i cili ka përmbledhur disa shkenca dhe në të gjithat ka arritur kulmin e tyre.
Imam Shafiu ishte argument në gjuhën arabe, ishte poet pa rival, andaj edhe ka thënë një herë: po mos t’ishte fikhu do të bëhesha më poet se Lebidi (Lebidi ka qenë poet i njohur, të cilin edhe Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, e ka përmendur në hadithet e tija). Kurse ai ishte më poet se Lebidi edhe pse mirrej kryesisht me fikh. Ai krahas gjuhës dhe fikhut ishte i dalluar në Usuli Fikh, ai edhe konsiderohet i pari i cili i ka vënduar rregullat e usuli fikhut në librin e tij “Er-Risale”. ثshtë argument në shkencën e akides dhe tevhidit, argument në historinë e arabëve, historinë islame, dhe njohës i mirë i fiziognomisë.
Bakilaniu është i njohur me librin e tij mbi mrekullinë e Kur’anit, por është shkenctar edhe në Tefsir, Fikh, Usuli Fikh, gjenezën e fjalëve, shtresat e njerëzve, njohjen e feve, frakcioneve islame, moral, histori, letërsi, kritikë, etj. Bakilaniu ka lënë pesëdhjetë e pesë libra dhe secili libër konsiderohet bazë në lëminë e vet. Ai njihet edhe me debatet, ligjëratat dhe polemikat me priftërinjtë.
Një ditë ishte i ulur me një prift. E pyeti: si je dhe si e ke familjen dhe fëmijët. U nervozua prifti nga kjo pyetje duke i thënë: si ka mundësi të më pyesish si i ke fëmijët? A nuk dinë se priftërinjtë nuk kanë fëmijë. Bakilaniu ia ktheu shpejt si rrufe: distacoheni ju vet nga fëmijët, kurse ia mveshni këtë gjë Zotit?!
Prej shkenctarëve enciklopedistë është edhe Ebul-Hasen Maverdiu. E ka marrë këtë emër sepse kishte një duqan që shiste në te lëng trandafili, që në arabisht i thuet mau verd, e shkurtimisht i thuhet maverdi. Të këtillë kanë qenë shumica e shkenctarëve musliman, ata nuk kanë qenë nëpunësa, por kanë fituar me dorën e vet, sepse nëse një dijetar punon si nëpunës e shemb me këtë një shtyllë prej shtyllave të dijes së tij. Maverdiu ka shkruajtur aq shumë libra sa nuk i dihet numri. Maverdiu ka shkruajtur librin “Ahkamu Sultanije”, “Muftehar Ulumul-Kuran”, Emthalul-Kuran”, “Et-Tefsirul-Kebir lil-Kuranil-Kerim”, “El-Havi fi fikhush-Shafi” dhe shumë libra në politikë sikurse është libri “Ahlakul-Meliki”, (“Morali i mbretit”), “Politika e Mbretit”, “Këshillë Mbretërve”, “Edukata e dynjasë dhe fesë”, etj.
Zbulime dhe inovacione të muslimanëve
Dëshirojmë ti regjistrojmë disa zbulime dhe inovacione që kanë origjinë islame që ta dije populli ynë këtë gjë, pasi që ka të atillë që synojnë ti fshehin këto fakte.
Shkrimtari britanez Paul Vallely bëri një listë të njëzet zbulimeve më me ndikim të muslimanëve dhe i paraqiti në ekspozen e tij të fundit.
1- Kafeja fillimisht është zbuluar nga arabët në Etiopi, kurse të parët që e kanë përdorur dhe është dokumentuar kjo janë jemenasit. Në fundin e shekullit të pesëmbëdhjetë kafeja arrin në Mekë dhe Turqi, kurse në vitin 1645 me eksportimin e kafes në Venedik ajo prezentohet në mënyrë solemne para publikut europjan. Emri arab kahva shkrihet në atë turke kave që më vonë të mer emin italian caffe ose anglisht coffee.
2- Grekët e vjetër mendonin se sytë tanë lëshojnë reze, diçka sikur laseri dhe se në atë mënyrë ne shohim. Në shekullin e dhjetë matematicienti musliman Ibën Hejthemi zbulon se në realitet drita depërton në syrin tonë dhe se nuk del dritë prej syve tanë. Andaj ai e zbuloi fotoaparatin e parë me leqe pasiqë vërejti se drita hyn nëpërmjet kanateve të mbyllura. Aq sa më e vogël është vrima aq më e mirë është fotografia. Ky shkenctar pas disa orvatjeve e prodhon camera oscura.
Hejthemiu është meritor edhe për kalimin e fizikës nga aktiviteti filozofik në aktivitet eksperimental.
3- Shumë shekuj para vëllezërve Rajt, poeti dhe ingjinieri Abas ibën Firnasi ka patur disa orvatje për prodhim të një maqine fluturuese. Në vitin 852 ai e bën provën e parë nga minareja e xhamisë së madhe në Kordobë, mirëpo nuk korrë sukses. Në vitin 875, pasi që kishte mbushur 70 vjet e bën edhe provën e fundit, mirëpo tani me maqinë të sofistikuar dhe të përbërë nga mëndafshi dhe pendla të shqiponjës. Në këtë tentim ai fluturon dhjetë minuta para se të rëzohet. Për nder të tij aeroporti i Bagdadit dhe një krater në Hënë e mbajnë emrin e tij.
4- Larja dhe pastrimi është detyrë fetare te muslimanët, andaj ata me kalimin e kohës e kanë përsosur prodhimin e sapunit. Edhe pse egjyptianët dhe romakët kanë përdorur një lloj sapuni, mirëpo sapuni që ka formën e sodit është prodhim i arabëve. Këta janë të parët që kanë kombinuar yndyrat bimore, natrium hidroksidin dhe yndyrat me aromë. Njëra prej gjërave më karekteristike me të cilat i kanë dalluar muslimanët kryqtarët ka qenë era e keqe e tyre. Këta janë edhe shpikësit e shamponit, i cili është bartur në Europë në vitin 1759 prej tregtarëve muslimanë.
5- Procesi i ndarjes së lëngjeve sipas pikës së vlimit të tyre është zbuluar në vitin 800 nga shkenctari i madh musliman Xhabir ibën Hajan. Ky ka bërë trasnformimin e alkemisë në kimi, ka zbuluar shumë procese dhe maqina që shfrytëzohen edhe sot: kristalizimin, destilimin, purifikimin, oksidimin, avullimin dhe filtrimin. Ai ka zbuluar acidin e sulfurit dhe azotit. Ai është inovatori i destiluesit me ç’rast botës i jep parfymet e para. Si babë i kimisë moderne ai është përpjekur për eksperimentim sistematik.
6- Leva. Shufër e fortë dhe e gjatë, që shërben për të ngritur më lehtë a për të lëvizur trupa të rëndë. Maqinë e cila lëvizjen qarkore e shndërron në lëvizje lineare. Kjo maqinë është pjesa qendrore te shumica e maqinerisë moderne në botë. Ky inovacion është vepër e ingjinierit brilant musliman Xhezeriut. Libri i tij i botuar në vitin 1206, të cilin e ka shkruar për njëzet e pesë vjet studimesh dhe hulumtimesh, me titull “Bashkimi mes dijes dhe veprës së mirë në prodhimin e mekanikës” konsiderohet prej librave më të shkëlqyer që janë botuar në mesjetë mbi maqinat mekanike dhe hidraulike. Kopje të këtij librit gjinden në muzeun ” Top Kapi” në Stamboll, “Muzeun e arteve të bukura” në Boston, në “Luvër” në Francë dhe “Bibliotekën e Oksfordit”.
Ky libër është bërë shumë i njohur në perëndim dhe janë përkthyer disa pjesë të tij në gjuhën gjermane nga Wiedmani dhe Hawser në çerekun e parë të shekullit njëzet, kurse në anglisht e ka përkthyer Donald Hill, ekspert i historisë së teknologjisë arabe. Instituti i trashëgimisë shkencore arabe në Halep të Sirisë e ka ribotuar këtë libër të vjetër në vitin 1979.
Prej pesëdhjet zbulimeve të tija është edhe brava e shifruar.
7- Shumica e instrumenteve kirurgjike e kanë të njëjtin dizajn sikur ato të prodhuara në shekullin e dhjetë nga kirurgu musliman El-Zahravi. Ai ka zbuluar se zorët e disa kafshëve pas një kohe vet kalben, andaj edhe mund të shfrytëzohen për qepjen e pacientit të operuar.
Sistemi i qarkullimit të gjakut është zbuluar nga Ibën Nefisi, 300 vjet para se ta përvehtëson këtë teori Wilijam Harvi dhe sot mbarë bota ia mvesh atij e jo Ibën Nefisit. Anestezionin e ka zbuluar Ibën Sina. Kurse mjekët muslimanë e kanë zbuluar edhe injekcionin bosh brenda për menjanimin e kataraktës, e cila edhe sot e kësaj dite përdoret.
8- Vakcinat janë edhe një zbulim shkencor në medicinë. Ato në Europë vijnë në vitin 1724 nëpërmjet gruas së ambasadorit britanez në Stamboll. 50 vjet para se të fillon perendimi të flet për mbrojtje, fëmijët në Turqi kanë fituar vakcina për fruthin.
Zbulimi dhe zhvillimi i prodhimit të letrës, gjilpërën magnetike, busulën, barutin, naftën, teorinë e formulimit të gjallëresave, teorinë e gjeneve, tërë këto dhe shumë zbulime tjera janë islame dhe pse u atribohen shkenctarëve europjan.
Kjo dhënie vazhdon edhe sot. Pesëdhjet përqind e mjekëve që janë shpërngul në perendim, Europë, Amerikë dhe Australi janë muslimanë. 23% të ingjinierëve që kanë emigruar në perëndim janë muslimanë. 15% prej fizikantëve që kanë emigruar në perendim janë muslimanë.
Sipas një statistike të një raporti shkencor egjyptian thuhet se për gjashtë vite kanë shkuar vetëm në Amerikë një mijë e pesëqind doktor shkence, prej tyre janë kthyer vetëm dy qind, kurse një mijë e treqind kanë mbetur atje.
Pregaditur nga: Bekir Halimi