Shtetet e Bashkuara nën administratën e Donald Trump po ushtrojnë presion mbi NATO-n për të riorganizuar misionet e saj globale, duke përfshirë edhe zvogëlimin e trupave të KFOR-it në Kosovë dhe përfundimin e një misioni kyç në Irak, raportojnë katër diplomatë për POLITICO.
Qëllimi i Uashingtonit është të përqendrojë NATO-n në mbrojtjen euroatlantike dhe të kufizojë “aktivitetet jashtë zonës”, duke hequr prioritet nga misionet ndërkombëtare që nuk lidhen drejtpërdrejt me sigurinë e aleancës.
“Jo çdo mision mund të jetë përparësia kryesore. Masa e seriozitetit është nëse forcat evropiane mund të luftojnë dhe të mbizotërojnë në skenarë kyç për mbrojtjen,” tha Elbridge Colby, zëvendësshef i Pentagonit.
Rreziku për Kosovën dhe Ballkanin Perëndimor
SHBA-të kanë sinjalizuar një reduktim të mundshëm të KFOR-it, misioni paqeruajtës i autorizuar nga OKB-ja që funksionon në Kosovë që nga viti 1999, me rreth 4,500 trupa aktualisht.
Ekspertët evropianë dhe diplomatë të NATO-s shprehin shqetësim se një tërheqje e tillë mund të fuqizojë separatistët serbë në veri të Kosovës dhe të përshkallëzojë tensionet në Ballkanin Perëndimor, duke përfshirë Republika Srpska në Bosnjë e Hercegovinë.
“Jemi shumë të shqetësuar. Gjërat mund të përshkallëzohen shpejt,” tha një diplomat i lartë i NATO-s.
Përfundimi i misionit në Irak
Përveç Kosovës, SHBA-të kërkojnë përfundimin e misionit këshillimor të NATO-s në Irak, që synon forcimin e institucioneve të sigurisë dhe parandalimin e kthimit të Shtetit Islamik. Ky mision është zgjeruar që nga viti 2021, me kërkesë të Bagdadit.
Ekspertët paralajmërojnë se tërheqja e trupave mund të jetë destabilizuese, duke fuqizuar grupet milicore dhe duke rrezikuar Qeverinë Rajonale të Kurdistanit verior.
Ndërprerja e partneriteteve globale
Administrata Trump po lobon gjithashtu që Ukraina dhe partnerët Indo-Paqësorë të mos ftohen zyrtarisht në samitin e NATO-s në Ankara në korrik, duke u përpjekur të minimizojë përfshirjen jashtë Euroatlantikut.
Për më tepër, NATO ka propozuar heqjen e forumit publik të samitit, një ngjarje e cila zakonisht përfshin udhëheqës, ekspertë dhe media, si pjesë e përpjekjeve për të zvogëluar kostot dhe për të ristrukturuar departamentin e diplomacisë publike.
Reagimet dhe shqetësimet
Disa diplomatë dhe aleatë e konsiderojnë këtë qasje të rrezikshme dhe të dëmshme për imazhin dhe funksionimin e NATO-s, duke theksuar rëndësinë e partneriteteve ndërkombëtare për parandalimin dhe mbrojtjen.
“NATO duhet të komunikojë qartë se çfarë po ndodh dhe çfarë do të bëjë,” thanë ata.
Aktualisht, nuk ka vendim përfundimtar për KFOR-in ose misionin në Irak. Të 32 aleatët duhet të miratojnë çdo ndryshim, një proces që zakonisht përfshin presion dhe negociata të shumta.
