PYETJA QENDRORE E HULUMTIMIT
Si arriti një fotografi me prejardhje të panjohur të fitojë autoritetin e një dokumenti të inteligjencës, dhe si u përdor më pas për ta interpretuar praninë dhe praktikat islame në Kosovë si pjesë të një plani të pretenduar serb?
Raporti ndjek gjurmën e fotografisë, jo një tezë të paracaktuar. Për këtë arsye, objekti trajtohet veçmas nga interpretimet e tij; ajo që është thënë ndahet nga ajo që mund të provohet, posedimi nga krijimi, ndërsa numri i publikimeve nuk ngatërrohet me numrin e burimeve të pavarura. Pjesa që lidhet me Fatmir Shehollin mbështetet vetëm në atë që pretendohet në aktakuzë dhe në provat e administruara në procedurë. Ky raport nuk merr përsipër të përcaktojë fajësinë apo pafajësinë e tij penale.
Në raport përdoren termat fotografi, artefakt dhe dokument sipas kontekstit. Fotografi i referohet imazhit konkret që qarkullon publikisht; artefakt përdoret kur trajtohet si objekt digjital që duhet ekzaminuar për prejardhje, formë dhe histori qarkullimi; ndërsa dokument përdoret kur përshkruhet mënyra se si është paraqitur, interpretuar ose trajtuar publikisht nga bartësit e tij.
FJALIA QË E PËRMBLEDH RAPORTIN
Fotografia nuk fitoi statusin e dokumentit sepse iu identifikua burimi. E fitoi sepse, me kalimin e kohës, autoriteti i bartësve u bë më i fortë se zinxhiri i prejardhjes; dhe bashkë me të u zgjerua edhe efekti: nga një pretendim për operacion inteligjent, në një narrativë që vendoste nën dyshim një komunitet fetar.
1. Gjetjet kryesore
- Deri në këtë fazë nuk është gjetur skedari burimor në Word ose PDF. Nuk është identifikuar as autori, data e krijimit, institucioni që mund ta ketë lëshuar, numri i protokollit, marrësi, nënshkrimi apo lista e shpërndarjes.
- Fotografia ka qenë publike së paku më 1-2 gusht 2018. Botapress është nyja më e hershme mediale që është rikuperuar, por edhe vetë teksti i Botapress-it thotë se materiali po qarkullonte në rrjete sociale. Pra, Botapress mund të dokumentohet si publikues i hershëm, jo si burim apo krijues i fotografisë. [R007-R011]
- Selatin Retkoceri publikoi fotografinë bashkë me përkthimin dhe komentimin e tij. Në tekst ai e lidhi materialin me UDB/BIA-n dhe shprehu bindjen se skenari i përshkruar aty ishte real. UlpianaPress e ripublikoi tekstin e tij. Nuk mund të përcaktohet me siguri se cili publikim doli i pari, për shkak të konfliktit mes të dhënave kohore të ruajtura. [R009-R010]
- Dyshimet për autenticitetin nuk lindën vite më vonë. Po atë ditë kur materiali po shpërndahej, Isuf B. Bajrami dhe Bardhyl Mahmuti e kundërshtuan publikisht. Kjo do të thotë se kontestimi i fotografisë/dokumentit është pjesë e historisë së tij që nga dalja e parë e njohur. [R016, R018, R021]
- Më 22 shtator 2018, Ali Ramadan Asllani e publikoi fotografinë bashkë me imazhe të xhamive dhe pyetjen “Cila është feja e Shqiptarëve?”. Nuk u gjet një valë e re mediale në atë periudhë, por ky publikim tregon se fotografia vazhdonte të qarkullonte në llogari individuale. [R022]
- Më 1 nëntor 2018, Bota Sot e riktheu materialin, kësaj here përmes një “ish-zyrtari të lartë”. Publikimi nuk e shpjegonte historinë e gushtit dhe përdorte një përkthim tjetër. Këtu shihet shkëputja më e qartë nga prejardhja e mëhershme publike: fotografia paraqitet pothuajse sikur po hynte për herë të parë në qarkullim. [R023]
- Më 7 dhjetor 2018, Jakup Krasniqi e cilësoi materialin “tejet të besueshëm” dhe tha se lidhej me një shërbim të huaj me ndikim botëror. Nuk u bë publik emri i shërbimit, kontakti që e kishte siguruar, data e marrjes apo mënyra se si ishte verifikuar autenticiteti. [R036]
- Në vitin 2023 iu shtua edhe pretendimi për CIA-n dhe Qeverinë Haradinaj. Në vitin 2024 fotografia u përdor në debat televiziv për të argumentuar rreth financimit të xhamive konkrete. Asnjëra nga këto dy degë të historisë nuk solli skedarin burimor apo ndonjë element të ri që do ta identifikonte origjinën e fotografisë. [R050, R053-R054]
- Sipas aktakuzës, Fatmir Sheholli ia dërgoi një kopje të materialit kontaktit “Viktor Makedonija” më 5 gusht 2025. Kjo ka rëndësi për të dokumentuar posedimin dhe transmetimin e fotografisë në atë datë. Nuk tregon kur është krijuar materiali dhe as kush e ka krijuar. [R060-R061]
- Më 25 gusht 2026, KALLXO, në orën 14:36, është nyja e parë e rikuperuar ku vetë fotografia trajtohet si bosht i veçantë i lajmit. Brenda disa orëve, rezervat procedurale që ekzistonin në raportimin fillestar u zbehën në publikimet pasuese, ndërsa fotografia nisi të paraqitej gjithnjë e më drejtpërdrejt si një plan i zbuluar. [R064-R074]
- Edhe forma e vetë fotografisë shfaqi probleme. Shënimi “Top Secret 2” dhe watermark-u “CONFIDENTIAL” nuk përfaqësojnë të njëjtin nivel klasifikimi sipas standardit serb. Në fotografi mungojnë gjithashtu organi lëshues dhe elemente të tjera që zakonisht lidhen me administrimin formal të një dokumenti të klasifikuar. [R166-R167]
- Analiza gjuhësore evidenton ndërtime jo standarde, gabime dhe përzierje mes ekavishtes dhe ijekavishtes. Këto elemente nuk tregojnë se kush e ka shkruar tekstin, por e bëjnë më të dobët hipotezën se kemi të bëjmë me një dokument formal të redaktuar me kujdes.
- Ka raste kur temat që përmban fotografia përkojnë me temat që dominonin lajmet në momentin kur ajo rikthehej në publik. Kjo përputhje është reale si vëzhgim editorial. Megjithatë, kontrolli negativ tregon se të njëjtat tema shfaqen edhe në periudha kur fotografia nuk po qarkullonte. Për këtë arsye, përputhja tematike nuk trajtohet si provë e koordinimit.
Përfundimi
Nga gushti 2018 deri në gusht 2026 u shtuan bartës, përkthime, tituj, autoritet politik, pretendime të reja për prejardhjen, një debat televiziv dhe, në fund, një kontekst penal. Ajo që nuk u shtua kurrë publikisht ishte identifikuesi themelor i objektit: kush e shkroi, kur u krijua, për cilin institucion, në cilin skedar dhe përmes cilit zinxhir arriti deri te publikimi i parë.
Kjo nuk e bën fotografinë të parëndësishme. Ajo ka rëndësi si objekt qarkullimi, si instrument argumenti dhe si material që, sipas aktakuzës, u përdor edhe në komunikim privat. Por relevanca nuk është autenticitet, ndërsa posedimi nuk është provë e krijimit.
Modeli që mbështetet më së miri nga evidenca publike është më i thjeshtë: një objekt me prejardhje të panjohur hyri në qarkullim, mori përkthime dhe interpretime të ndryshme, humbi gradualisht historinë e burimit dhe fitoi peshë nga bartës gjithnjë e më autoritativë. Dosja e vitit 2026 e bëri përsëri relevante fotografinë; nuk e zgjidhi prejardhjen e saj.
Raportin mund ta gjeni në linkun: https://gjetje.org/
Loading...
Reload document 
Open in new tab 