Tregu i punës nuk është më ai që ka qenë.
Dikur, rruga drejt një jete të mirë ishte e qartë: shko në universitet, gjej një punë si i diplomuar dhe paratë do të vinin. Por sot, të rinjtë ambiciozë duket se kanë më pak mundësi se kurrë. Sektorët si teknologjia po shkurtojnë vende pune, sektori publik ka humbur prestigjin, inovacioni inxhinierik po ndodh në Kinë, inteligjenca artificiale kërcënon profesionet si ligji, dhe gazetaria është bërë pothuajse e pamundur.
Në të gjithë Perëndimin, të diplomuarit e rinj po humbasin pozicionin e tyre të privilegjuar. Për herë të parë në histori, shkalla e papunësisë së amerikanëve 22-27 vjeç me diplomë universitare është vazhdimisht më e lartë se mesatarja kombëtare. Kjo tendencë shihet edhe në Bashkimin Evropian, Britani, Kanada dhe Japoni. Madje edhe studentët e elitës, si ata me MBA nga Stanfordi, po e kanë më të vështirë të gjejnë punë pas diplomimit.
Më pak para dhe më pak kënaqësi
- Pagat më të ulëta: Diferenca e pagave midis të diplomuarve dhe atyre pa universitet (i quajtur “premiumi i pagës universitare”) po zvogëlohet. Për shembull, në Amerikë, ky premium ra nga 69% në 2015 në 50% vitin e kaluar. Kjo do të thotë që të diplomuarit po fitojnë më pak krahasuar përgjatë viteve.
- Më pak kënaqësi në punë: Gjithashtu, punët janë më pak të kënaqshme. Diferenca e kënaqësisë në punë mes të diplomuarve dhe jo-të diplomuarve ka rënë ndjeshëm, duke treguar se punët e tyre nuk i përmbushin më pritshmëritë.
Pse ndodh kjo?
Ka disa arsye pse të diplomuarit po humbasin privilegjet e tyre:
-
Zgjerimi i universiteteve dhe standardet: Disa sugjerojnë se zgjerimi i madh i universiteteve mund të ketë ulur standardet. Nëse pranohen studentë më pak të talentuar dhe mësimdhënia është më e dobët, punëdhënësit mund të mos shohin më aq shumë diferencë mes një të diplomuari dhe një jo-të diplomuari. Disa studime tregojnë se shumë studentë sot kanë vështirësi në kuptimin e teksteve bazë.
- Megjithatë, kjo nuk shpjegon plotësisht problemin, pasi nuk ka lidhje të qartë afatgjatë mes numrit të të diplomuarve dhe premiumit të pagës. Shumë studentë, sidomos në universitetet elitare, janë ende shumë inteligjentë.
-
Ndërrimi i kërkesave të tregut: Një studim i ri nga Leila Bengali dhe kolegët sugjeron se ndryshimi kryesor vjen nga faktori i kërkesës, veçanërisht një ngadalësim në ndryshimet teknologjike që kërkojnë aftësi të larta. Me fjalë të thjeshta, punëdhënësit tani mund t’u kërkojnë jo-të diplomuarve të bëjnë punë që më parë ishin vetëm për të diplomuarit.
- Përdorimi i teknologjisë: Për shembull, shumë njerëz tashmë janë të aftë me teknologjinë falë smartfonëve, duke bërë që kërkesat arsimore për shumë punë të ulen.
- Shkurtimi i vendeve të punës në industritë e favorshme për të diplomuarit: Industritë që tradicionalisht punësonin të diplomuar, si financat dhe shërbimet ligjore, kanë shkurtuar vende pune. Për shembull, numri i të rinjve 15-24 vjeç të punësuar në financa dhe sigurime në BE ra me 16% nga 2009 deri në 2024.
- Efekti i AI-së: Ndërsa inteligjenca artificiale (AI) ka potencialin të automatizojë punë fillestare “intelektuale”, kjo tendencë nisi përpara shfaqjes së ChatGPT, duke sugjeruar se shumë faktorë të tjerë, si ndryshimet në sektorët e biznesit, janë gjithashtu përgjegjës.
A vlen kolegji ende?
Amerikanët duket se po dyshojnë për vlerën e kolegjit. Nga 2013 në 2022, numri i studentëve të regjistruar në programe bachelor ra me 5% në SHBA. Megjithatë, në shumicën e vendeve të pasura ku arsimi i lartë është më i lirë (falë mbështetjes shtetërore), të rinjtë ende vazhdojnë të shkojnë në universitete. Kjo sugjeron se qeveritë po subvencionojnë diploma që mund të mos kenë vlerë në tregun e punës.
Gjithashtu, studentët mund të mos zgjedhin fushat e duhura. Jashtë Amerikës, pjesa e studentëve në art, shkenca humane dhe shkenca sociale po rritet. Në mënyrë të pashpjegueshme, po rritet edhe regjistrimi në kurset e gazetarisë. Nëse këto tendenca pasqyrojnë idetë e të rinjve për të ardhmen e punës, atëherë ata vërtet janë në telashe.
