Nga İhsan Aktaş
Ndërsa armëpushimi në Gaza hyn në fuqi, besimi global te veprimet dhe qëllimet e Izraelit është shkatërruar, duke e lënë qeverinë e Netanyahut gjithnjë e më të izoluar në skenën botërore.
Ndërsa gjenocidi, pushtimi dhe masakra e Tel Avivit në Gaza po mbyllnin vitin e tyre të dytë, Shtetet e Bashkuara – tashmë të bindura se ky konflikt nuk mund të vazhdonte më – filluan të ushtronin presion ndaj Izraelit, dhe veçanërisht ndaj Kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, sjellja e të cilit ishte bërë e çrregullt dhe e paparashikueshme, drejt paqes.
Gjatë presidencës së Joe Biden, sa herë Uashingtoni përmendte paqen ose propozonte një armëpushim, Netanyahu e përshkallëzonte situatën. Kur erdhi thirrja e parë për paqe, ai bombardoi spitalet; pas kërkesës së dytë, ai vuri në shënjestër kishat dhe shkollat; më vonë, ai goditi Libanin dhe kreu vrasje të njëpasnjëshme kundër udhëheqësve të Hamasit dhe Hezbollahut.
Kur kundërshtimi global ndaj Izraelit arriti kulmin, Netanyahu u përpoq të devijonte vëmendjen duke goditur Iranin, një vend mijëra kilometra larg. Në atë pikë, askush në botë nuk mund të parashikonte se çfarë do të bënte apo nuk do të bënte Izraeli. Ndërkohë, Izraeli hapur injoroi fuqitë e mëdha evropiane – përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Gjermaninë dhe Francën – duke mos treguar respekt për sovranitetin apo ndikimin e tyre diplomatik.
Salla bosh e OKB-së
Kur Netanyahu doli në foltoren e OKB-së dhe hodhi sytë mbi një sallë pothuajse bosh – një simbol i një bote që ishte kthyer kundër tij – ajo shënoi, në thelb, momentin kur kjo luftë u bë e paqëndrueshme, jo vetëm për Izraelin por edhe për SHBA-në.
Në SHBA, zërat po shtoheshin: “Paratë tona të taksave po financojnë bomba që vrasin fëmijë në Izrael. Miliarda dollarë rrjedhin drejt Tel Avivit. Si ka mundësi që një komb prej 9 milionë banorësh dikton politikën e një kombi prej 350 milionësh?” Madje edhe baza e vetë Presidentit amerikan Donald Trump, lëvizja MAGA, filloi të bënte pyetje të vështira. Burimet që synonin “Ta Bënim Amerikën Sërish të Madhe” po përdoren në vend të kësaj për të financuar një regjim gjenocidal.
Për të frenuar Netanyahun, Trump mblodhi nëntë vende myslimane – duke përfshirë më së shumti Presidentin Recep Tayyip Erdoğan – dhe u ul me vende arabe dhe islame për të hartuar një plan paqeje.
Përgjigjja e zgjuar e Hamasit
Përgjigjja e Hamasit ndaj propozimit të armëpushimit shënoi një pikë kthese kritike si për fushën e betejës ashtu edhe për diplomacinë rajonale. Po të kishte refuzuar Hamasi planin, Izraeli do t’i kishte vënë atij të gjithë fajin, duke forcuar narrativën se “Hamasi refuzon paqen” dhe duke fituar legjitimitet më të madh për vazhdimin e luftës. Një refuzim i tillë do të kishte lehtësuar presionin e brendshëm mbi koalicionin e Netanyahut dhe do t’i kishte dhënë atij liri më të gjerë për të zgjeruar operacionet ushtarake. Shkurtimisht, një “jo” nga Hamasi do t’i kishte shërbyer politikisht dhe ushtarakisht Izraelit.
Por Hamasi i shmangi këto pritshmëri me një lëvizje të shkathët diplomatike. Duke rënë dakord për armëpushimin, ai jo vetëm që lehtësoi presionin humanitar mbi Gazën, por edhe riformuloi perceptimet ndërkombëtare – duke u prezantuar si një aktor negociator dhe jo si një palë kokëfortë. Ndërsa imazhi i Izraelit u forcua si pala e pakompromis, hapësira politike e manovrimit të Netanyahut u ngushtua. Armëpushimi kështu u bë më shumë se një pushim në luftime; ai u shndërrua në një test force që ripërcaktoi pozicionin politik dhe diplomatik të të dy palëve.
Askush nuk e di se çfarë do të ndodhë më pas
Edhe pse mesazhe urimi vërshuan nga diplomatë dhe burra shteti anembanë botës, ekziston një kuptim i përbashkët se shteti izraelit nuk njeh as kufij dhe as ligje – se nuk i përmbahet asnjë rregulli të të drejtave të njeriut apo sjelljes ndërkombëtare.
Nga Amerika Latine në Kinë, zyrtarë, diplomatë dhe akademikë që dënojnë gjenocidin tani përsërisin të njëjtin vëzhgim: “Hamasi ka rënë dakord për fazën e parë të marrëveshjes – lirimin e pengjeve, zgjerimin e ndihmës humanitare, tërheqjen e Izraelit nga Gaza dhe lirimin e të burgosurve palestinezë.”
Por askush nuk e di se çfarë do të ndodhë më pas, dhe madje as Trump, duket, nuk e beson apo i beson më Izraelit vërtet.
Rreth autorit
İhsan Aktaş është Kryetar i Bordit të Kompanisë Kërkimore GENAR. Ai është akademik në Departamentin e Komunikimit në Universitetin Medipol të Stambollit.
