Në vitin e dytë pas hyrjes në fuqi të liberalizimit të vizave për Kosovën, është shënuar rënie e dukshme e kërkesave për azil në vendet e Bashkimit Evropian. Ky zhvillim vjen pas një viti të parë sfidues, kur u regjistrua rritje e aplikimeve për azil nga qytetarët e Kosovës.
Qytetarët e Kosovës mund të udhëtojnë pa viza në 29 shtete të zonës Schengen, kryesisht vende anëtare të BE-së, për qëndrime deri në 90 ditë brenda një periudhe gjashtëmujore. Që në fillim të këtij procesi kishte shqetësime se liberalizimi i vizave mund të nxisë migrim të parregullt dhe rritje të kërkesave për azil.
Sipas të dhënave të Zyrës së Statistikave të Bashkimit Evropian (Eurostat), gjatë vitit të parë të liberalizimit, më 2024, numri i azilkërkuesve nga Kosova ishte rritur. Megjithatë, ky trend ka ndryshuar në vitin e dytë. Edhe pse muaji janar i këtij viti shënoi numrin më të lartë të kërkesave për azil për një fillimviti, në muajt pasues u regjistrua rënie e ndjeshme.
Në disa muaj, numri i kërkesave për azil ishte madje më i ulët krahasuar me vitet para liberalizimit të vizave. Ky zhvillim shihet si sinjal pozitiv, pasi udhëtimi pa viza është i dedikuar për qëllime turistike, vizita familjare apo arsye të ngjashme, dhe jo për punësim apo përfitime sociale.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është ulja e numrit të azilkërkuesve nën moshën 14 vjeç, e cila këtë vit ka qenë drastike. Po ashtu, dallimi gjinor në aplikimet për azil, që më herët ishte i theksuar në favor të burrave, është zvogëluar ndjeshëm gjatë dy viteve të fundit.
Ky trend konsiderohet lajm i mirë për Kosovën, pasi rritja e madhe e aplikimeve për azil mund të rrezikojë liberalizimin e vizave. Bashkimi Evropian ka në dispozicion Mekanizmin e Pezullimit të Vizave, përmes të cilit mund të pezullojë përkohësisht udhëtimin pa viza për vendet që shënojnë keqpërdorime ose rritje të migrimit të parregullt.
Së fundmi, Këshilli i BE-së e ka përfshirë Kosovën në listën e vendeve të sigurta të origjinës, me synimin për të përshpejtuar kthimin e migrantëve dhe për ta bërë më të vështirë kërkimin e azilit nga qytetarët kosovarë në BE.
