Protestat në Serbi po përshkallëzohen për shkak të pakënaqësisë ndaj qeverisjes së Aleksandar Vuçiqit, i cili është në pushtet për gati 12 vjet. Mijëra qytetarë dolën në rrugë gjatë fundjavës për të kundërshtuar korrupsionin e përhapur dhe kufizimin e lirisë demokratike. Demonstruesit shpallën qeverinë “të paligjshme” dhe u përplasën me policinë në Beograd.
Policia raportoi 48 efektivë të lënduar dhe 22 protestues që kërkuan ndihmë mjekësore. Nga 77 të arrestuar, 38 mbeten në paraburgim, shumica me akuza penale. Vuçiq i akuzoi organizatorët për nxitje dhune dhe i quajti “terroristë”.
Kërkesat e protestuesve
Protestat nisën në nëntor pas rrëzimit të një çatie stacioni hekurudhor në Novi Sad, ku humbën jetën 16 persona, një tragjedi që u lidh me korrupsionin në projektet infrastrukturore. Studentët kërkojnë zgjedhje të parakohshme dhe reforma për zgjedhje të lira e të ndershme, duke përfshirë rishikimin e listave të zgjedhësve dhe akses të barabartë në media. Ata kërkojnë gjithashtu reforma në sistemin arsimor dhe respektimin e autonomisë së universiteteve.
Megjithëse Serbia aspiron për anëtarësim në BE dhe Vuçiq ruan një qëndrim pro-evropian, kritikët shprehin shqetësim për lidhjet gjithnjë e më të forta të qeverisë me Rusinë dhe Kinën.
Çfarë ndodhi në protestën e fundit?
Mitingu i së shtunës ishte ndër më të mëdhatë që nga katastrofa e Novi Sadit, me pjesëmarrje që vlerësohet nga 36,000 (sipas autoriteteve) deri në 140,000 (sipas vlerësimeve të pavarura). Për herë të parë pati përplasje të dhunshme mes policisë dhe protestuesve, me përdorim të gazit lotsjellës dhe mjeteve të tjera nga policia, si dhe hedhje fishekzjarrësh dhe shishe nga protestuesit.
Vuçiq akuzoi se protesta janë pjesë e një komploti të huaj për të rrëzuar qeverinë, por pa dhënë prova. Ai refuzoi negociatat dhe paralajmëroi arrestime të mëtejshme.
A kanë ndryshuar protestat në Serbi ndonjëherë qeverinë?
Po, 25 vjet më parë, protestat rrëzuan Slobodan Millosheviqin në Revolucionin e Bulldozerit, pas zgjedhjeve të dyshimta dhe trazirave masive. Megjithatë, analistët thonë se Vuçiq ka kontroll më të fortë mbi strukturat e sigurisë sesa kishte Millosheviqi, dhe mbështetja e jashtme për protestat është më e ulët tani.
Çfarë pritet më tej?
Lëvizja e udhëhequr nga studentët premton të mos dorëzohet dhe i fton qytetarët të “marrin lirinë në duart e tyre”. Vuçiq paralajmëroi arrestime të reja për organizatorët e sulmeve ndaj policisë. Analistët presin që protestat të vazhdojnë, edhe pse ndalimet mund të sjellin një pauzë të përkohshme.
