Nga The Economist
Për çudi, vërshimi, përmbytja mund të jetë e mirë për krijuesit
“Triumfe të mahnitshme”, nga ndalimi i ndryshimeve klimatike te themelimi i kolonive hapësinore, do të bëhen të mundura nga inteligjenca artificiale, ka shkruar Sam Altman. Drejtuesi i OpenAI nuk është i vetmi shef teknologjie me shpresa të mëdha. IA është “teknologjia përcaktuese e kohës sonë”, beson Satya Nadella, shefi i Microsoft. Mark Zuckerberg i Meta-s ka argumentuar se IA do të mundësojë zbulimin e “gjërave që sot janë të paimagjinueshme”.
Megjithatë, arritja më e fundit e kësaj teknologjie-mrekulli është të nxjerrë në pah mace me skateboard, gjyshe që bëjnë mundje dhe një Albert Ajnshtajn që lufton në kafaz. Që kur OpenAI lançoi aplikacionin e saj për krijimin e videove Sora muajin e kaluar, rrjetet sociale janë mbushur me klipe surreale të bëra nga IA, të gjeneruara nga udhëzime me tekst. Meta ka lançuar një rival të quajtur Vibes, duke prodhuar rezultate të ngjashme. Me Sora-n ende në krye të listës së shkarkimeve të Apple, interneti po mbushet me shpejtësi me video të çuditshme të IA-së, të cilat janë etiketuar në mënyrë përbuzëse si “llum” (slop).
Videoja është vetëm shija më e fundit. Llumi letrar mbërriti me chatbot-ët e parë: kërkoni në Amazon për një libër të ri dhe rezultatet shpesh përfshijnë imitime të lira të bëra nga IA me tituj të ngjashëm. Më pas erdhi llumi vizual, teksa njerëzit shpërndanë foto virale të Papa Françeskut me një xhup të fryrë ose foto të konvertuara në stilin anime të Studio Ghibli. Llumi audio ka pushtuar playlistat. Vitin e kaluar, Spotify ka hequr 75 milionë këngë “spam” nga platforma e saj, duke thënë se IA e ka bërë më të lehtë “futjen e ‘llumit’ në ekosistem”.
Është e padrejtë ta quash të gjithë përmbajtjen e bërë nga IA llum—me siguri ka pak njerëz që nuk kanë qeshur me Papën e Balenciaga-s ose nuk i kanë dhënë fotos së tyre të profilit një transformim alla Ghibli. Por sido që ta quani, infiltrimi i shpejtë i përmbajtjes së prodhuar nga IA në çdo format mediatik ngre pyetje për të ardhmen e industrive kreative.
Kush fiton e kush humbet në një botë me përmbajtje të pafundme, të krijuar nga krijues të panumërt?
Fituesit më të qartë janë artistët dikur të frustruar që tani mund t’i japin jetë ideve të tyre. Ashtu si Instagrami i bëri të gjithë fotografë me filtrat e tij elegantë 15 vjet më parë, IA mund ta kthejë këdo në një shkrimtar, artist, kompozitor apo regjisor. Demokratizimi i krijimit të përmbajtjes jo vetëm që u jep njerëzve një dalje kreative, por i siguron një minoriteti të madh prej tyre një mënyrë jetese. Vitin e kaluar, YouTube i pagoi rreth 32 miliardë dollarë më shumë se 3 milionë krijuesve, të mëdhenj e të vegjël. Spotify pagoi më shumë se 10 miliardë dollarë në honorare për mbajtësit e të drejtave. IA po e fuqizon aftësinë e njerëzve të zakonshëm për të prodhuar, dhe në fund të fundit për të fituar para, nga llumi i tyre.
Ky është gjithashtu një lajm i mirë për platformat që e shpërndajnë atë. Llumi sjell rreziqe: Spotify paralajmëron se përvoja e dëgjimit prishet nëse futen këngë me cilësi të dobët; OpenAI pranon se lejimi i të gjithëve të gjenerojnë video falas po rezulton më i kushtueshëm se sa pritej. Por ndihma ndaj njerëzve për të krijuar video me pamje profesionale (si dhe imazhe, tinguj dhe tekst) ofron një shans për të përmbysur një trend ku përdoruesit e rrjeteve sociale postonin gjithnjë e më rrallë. Për më tepër, platformat kanë një pozitë më të fortë kur përmbajtja krijohet nga shumë krijues në vend se nga disa të paktë të fuqishëm. Biznesi i muzikës ka qenë prej kohësh i dominuar nga një grusht kompanish të mëdha diskografike, të cilat në vitin 2017 përbënin 87% të dëgjimeve në Spotify. Që atëherë, pas ngarkimit të dhjetëra miliona këngëve të bëra në shtëpi, pjesa e dëgjimeve të label-ave të mëdhenj ka rënë në 71%. Rritja e ndikimit të llumit në vëmendje do të reduktojë fuqinë negociuese të mbajtësve të të drejtave kryesore kudo.
Nuk është çudi që këta mbajtës të drejtash janë më të shqetësuarit. Llumi jo vetëm që konkurron për audiencën e tyre, por shumë kompani kreative pretendojnë se ai shkel të drejtat e tyre të autorit. Disney dhe Universal po padisin Midjourney, një gjenerator imazhesh dhe videosh me IA, ndërsa Sony, Warner dhe Universal Music po padisin dy prodhues audio me IA. OpenAI tha me lehtësi se mbajtësit e të drejtave ishin të lirë të tërhiqeshin nga Sora; pas kundërshtimeve nga Shoqata e Filmit, ndër të tjera, ajo shpejt bëri një kthesë drejt një sistemi më shumë “opt-in” (me pëlqim paraprak). Qasja e përgjithshme e industrisë së IA-së ka qenë të kërkojë falje në vend të lejes. Kjo përmblidhet mirë nga një video që po qarkullon në Sora. Z. Altman qëndron në një fushë plot me personazhe Pokémon, duke qeshur: “Shpresoj që Nintendo të mos na padisë.”
Në majë të llumit
Megjithatë, për krijuesit më të njohur, llumi paraqet dy mundësi. Së pari, ka pak prova që vala gjigante e përmbajtjes së gjeneruar nga përdoruesit, e lëshuar nga interneti, ka larguar vëmendjen nga yjet më të mëdhenj. Përkundrazi. Në një det përmbajtjesh të pafundme, përdoruesit mbështeten te algoritmet për t’i drejtuar te gjërat më të mira—dhe shumë përfundojnë në të njëjtin vend. Që nga viti 2017, numri i artistëve që fitojnë mbi 1,000 dollarë në vit nga honoraret e Spotify-t është trefishuar; numri i atyre që fitojnë 5 milionë dollarë është katërfishuar dhe i atyre që fitojnë 10 milionë dollarë është rritur shtatëfish. Modele të ngjashme mund të shihen në industritë e librit dhe filmit ku, pavarësisht se ka më shumë përmbajtje që qarkullon, hitet më të mëdha janë më të mëdha se kurrë. Humbësit e llumit do të jenë krijuesit profesionistë që nuk janë mjaftueshëm të suksesshëm për t’u ulur në tryezën kryesore, dhe tani duhet të ndajnë thërrimet me miliona rivalë më shumë se më parë.
Së dyti, llumi ofron një shans për të fuqizuar atë që tipat kreativë e quajnë zbulim. Z. Altman ka promovuar potencialin për “fan fiction interaktiv”, ku përdoruesit mund t’u japin jetë personazheve të dashur në kontekste të reja. Licencimi i veprave me të drejta autori për t’u “llumëzuar” mund t’i kënaqë super-fansat dhe ta prezantojë materialin te audienca të reja. Në prill, në kulmin e modës së Studio Ghibli, kërkimet në Google për “Ghibli” ishin 50 herë më të larta se më parë.
Shumë krijues ende ndjehen të lënduar nga një epokë e mëparshme e internetit, kur industria e muzikës pësoi një përvojë afër vdekjes nga pirateria dhe YouTube transmetonte klipe të vjedhura nga televizioni pa leje. Megjithatë, të tjerë kanë nxjerrë mësimin e kundërt. Shumë në industritë e muzikës dhe televizionit refuzuan të pranonin se streaming-u ishte këtu për të qëndruar. U deshën shumë vite—dhe miliarda të shpenzuara kot—për të arritur marrëveshje me platformat për të fituar para nga përmbajtja e tyre. Ata nuk duhet të bëjnë të njëjtin gabim me IA-në. Ku ka llum, ka edhe para.
