Vaji i krillit është një alternativë ndaj vajit të peshkut, që merret nga krillat — organizma të vegjël detarë që ngjajnë me karkaleca të vegjël dhe janë ushqim bazë për shumë gjallesa të Antarktidës, përfshirë balenat dhe shpendët detarë. Ky vaj është i pasur me acide yndyrore omega-3, të cilat trupi mund t’i përthithë më lehtësisht sesa ato që gjenden në vajin e peshkut.¹
Si vaji i krillit, ashtu edhe ai i peshkut, përmbajnë dy lloje kryesore të omega-3-ve: acidin eikosapentaenoik (EPA) dhe acidin dokosaheksaenoik (DHA). Studimet kanë treguar se këto acide mbështesin shëndetin e zemrës dhe ndihmojnë në reduktimin e inflamacionit.²
Cilat janë përfitimet e vajit të krillit?
Edhe pse vaji i krillit përmban omega-3 të dobishme për zemrën, ai nuk është një zgjidhje mrekullie për shëndetin kardiovaskular. Një meta-analizë e vitit 2023 zbuloi se ky vaj nuk kishte ndikim në tensionin e gjakut apo faktorët e tjerë të rrezikut për sëmundje të zemrës.³
Përveç përthithjes më të mirë të omega-3-ës, vaji i krillit vlerësohet për përmbajtjen e tij të lartë në antioksidantë. Ndryshe nga vaji i peshkut, ai përfiton ngjyrën e kuqe nga astaksantina – një antioksidant i fuqishëm që ndihmon në shëndetin e syve dhe reduktimin e inflamacionit. Ky përbërës gjendet gjithashtu në salmon, karkaleca dhe alga.⁴
Një studim i vitit 2017 sugjeron se vaji i krillit mund të ndihmojë më mirë në lehtësimin e syrit të thatë krahasuar me vajin e peshkut, për shkak të astaksantinës.⁵
Një studim më i vjetër nga viti 2003 zbuloi se vaji i krillit mund të ndihmojë gratë të menaxhojnë më mirë simptomat e sindromës para-menstruale (PMS), ndoshta falë efektit të tij anti-inflamator.⁶
Megjithatë, sipas dietologes së regjistruar Sue-Ellen Anderson-Haynes, MS, RDN, CDCES, e bazuar në Boston, të njëjtat përfitime për PMS apo dhimbjet menstruale mund të arrihen edhe duke përmirësuar ushqyerjen në tërësi.
A ia vlen çmimi i vajit të krillit?
Vaji i krillit nga Antarktida është zakonisht tre deri në katër herë më i shtrenjtë se vaji i peshkut, për shkak të kostove të larta të grumbullimit.⁷ Peshkimi i krillit kërkon anije gjigande – të përshkruara si “fabrika lundruese të vajit të krillit” – që mund të kalojnë ngushticën e Drake-ut, një ndër rrugët ujore më të rrezikshme në botë.
“Çmimi është shumë më i lartë dhe nuk mendoj se është vërtetuar ndonjë përfitim real në raport me koston,” thotë Judy Simon, MS, RD, CD, dietologe klinike në Qendrën Mjekësore të Universitetit të Uashingtonit, e cila nuk ka qenë pjesë e studimeve përkatëse.
A është i sigurt përdorimi i vajit të krillit?
Omega-3-at në vajin e krillit dhe atë të peshkut mund të rrisin rrezikun e gjakderdhjes, veçanërisht nëse merren së bashku me medikamente që hollojnë gjakun.⁸
Simon shton se vaji i krillit ndonjëherë mund të shkaktojë shqetësime në sistemin tretës, si fryrje, nauze, diarre, gazra dhe urth. Edhe pse përgjithësisht tolerohet mirë dhe është i sigurt për shumicën e njerëzve, ai nuk është i përshtatshëm për ata që janë alergjikë ndaj butakëve.³
Shumica e ekspertëve të ushqyerjes dhe organizatat shëndetësore publike rekomandojnë që omega-3-at të merren përmes një diete të pasur dhe të larmishme në vend të suplementeve.⁹
Krilli përdoret në përgatitjen e pastës së fermentuar të karkalecit në Azi, dhe gjithashtu mund të blihet në formë konserve online. Anderson-Haynes sugjeron që ushqimet e tjera detare, alga, arrat, farat e linit dhe ato të chia-s janë burime të mira të omega-3-ës.
“Ushqimet ofrojnë edhe lëndë të tjera ushqyese dhe veprimtari antioksiduese,” shton ajo. “Qasja më e mirë është ajo që nis nga ushqimi vetë.”
Përmbledhje kryesore:
- Vaji i krillit përmban omega-3 dhe antioksidantin astaksantinë, që mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të zemrës dhe të syve.
- Megjithë përfitimet e mundshme për zemrën dhe simptomat e PMS-it, nuk ka ende prova të mjaftueshme për ndikimin e tij në tensionin e gjakut apo faktorët e sëmundjeve kardiovaskulare.
- Vaji i krillit është zakonisht më i shtrenjtë se ai i peshkut për shkak të procesit më kompleks të nxjerrjes.
