Shtesat me vitaminë C janë të sigurta për shumicën e njerëzve, por përdorimi i tepërt ose marrja e dozave shumë të larta për një kohë të gjatë mund të çojë në disa pasoja negative. Edhe pse të rralla, efektet anësore serioze nga vitamina C mund të ndodhin veçanërisht kur merret në sasi të mëdha.
1. Gurë në veshka
Dozat e larta të vitaminës C mund të rrisin nivelin e oksalatit në urinën tuaj. Oksalati është një substancë që lidhet me kalciumin dhe formon gurë në veshka. Kur trupi përpunon sasi të mëdha të vitaminës C, një pjesë e saj mund të kthehet në oksalat.
Kjo është veçanërisht shqetësuese për ata që kanë pasur më parë gurë në veshka ose vuajnë nga sëmundje të veshkave.
2. Çrregullime të tretjes
Një nga efektet anësore më të zakonshme të dozave të larta të vitaminës C është shqetësimi gastrointestinal. Simptomat përfshijnë:
- dhimbje barku
- të përziera
- diarre
- fryrje të barkut
Vitamina C është acidike dhe, në sasi të mëdha, tërheq ujë në zorrë dhe irriton mukozën, duke shkaktuar jashtëqitje të lirshme dhe shqetësim. Këto efekte zakonisht ndodhin kur merren më shumë se 2,000 mg në ditë, megjithëse disa mund t’i ndiejnë edhe me më pak.
3. Tepricë hekuri në trup (Hemokromatoza)
Vitamina C përmirëson thithjen e hekurit nga ushqimet bimore. Kjo është zakonisht një gjë e mirë, por mund të bëhet e rrezikshme për ata që kanë hemokromatozë – një çrregullim gjenetik që shkakton akumulimin e tepërt të hekurit në trup.
Në këto raste, vitamina C mund të përkeqësojë problemin, duke rritur rrezikun për dëmtime të mëlçisë, sëmundje të zemrës dhe diabet.
4. Rezultate të gabuara në analizat laboratorike
Dozat e larta të vitaminës C mund të ndikojnë në saktësinë e disa analizave laboratorike, si matja e sheqerit në gjak ose analiza të urinës.
Kjo mund të çojë në rezultate të rreme që mund të ngatërrojnë diagnozën apo trajtimin, nëse nuk merret parasysh ky ndikim.
5. Dëmtimi i smaltit të dhëmbëve
Shtesat në formë tabletash përtypëse ose në formë karamele me vitaminë C janë shpesh acidike dhe mund të dëmtojnë smaltin e dhëmbëve.
Kjo çon në ndjeshmëri të dhëmbëve, zbardhje ose njolla dhe rritje të rrezikut për prishje të dhëmbëve. Për të ulur rrezikun, shpëlani gojën me ujë pas përdorimit dhe mos i lani dhëmbët menjëherë.
6. Efekte të mundshme pro-oksiduese
Edhe pse vitamina C njihet si antioksidant, në disa raste – veçanërisht në doza të larta dhe në prani të metaleve të lira si hekuri apo bakri – ajo mund të veprojë në të kundërtën, si pro-oksidant.
Kjo mund të shkaktojë stres oksidativ, duke dëmtuar qelizat në vend që t’i mbrojë ato. Efekti nuk është plotësisht i kuptuar te njerëzit, por është një arsye për të shmangur teprimin.
Sa është shumë për vitaminën C?
Vitamina C është e nevojshme për rritje, zhvillim dhe riparimin e indeve në trup. Si vitaminë që nuk depozitohet, është e rëndësishme të merret rregullisht nga ushqimet si: agrumet, luleshtrydhet, specat dhe suplementet nëse është e nevojshme.
Dozat e rekomanduara ditore janë:
- Meshkuj: 90 mg
- Femra: 75 mg
- Shtatzëna: 85 mg
- Gjatë gjidhënies: 120 mg
Doza maksimale e lejuar është 2,000 mg në ditë për të rriturit. Më shumë se kjo rrit rrezikun për efekte anësore, veçanërisht kur konsumohet për një kohë të gjatë.
Kush është më i rrezikuar nga dozat e larta?
- Ata që vuajnë nga sëmundjet e veshkave
- Personat me çrregullime të metabolizmit të hekurit
- Personat me diabet (ndikon në aparatet e matjes së sheqerit)
- Personat që trajtohen me kimioterapi apo radioterapi
Si ta përdorni vitaminën C në mënyrë të sigurt?
- Mos e kaloni dozën e rekomanduar përditë, përveç nëse ju udhëzon mjeku
- Kini kujdes me produktet e fortifikuara dhe multivitaminat, sepse kontribuojnë në totalin ditor
- Nëse keni stomak të ndjeshëm, zgjidhni forma jo-acidike si natrium-askorbati
- Informoni mjekun për çdo suplement që përdorni, sidomos para ndërhyrjeve mjekësore
Kur duhet të kontaktoni mjekun?
Nëse keni simptoma të vazhdueshme si:
- dhimbje barku
- gjak në urinë
- dhimbje të forta në shpinë apo gjatë urinimit
…ose nëse vuani nga një sëmundje kronike, këshillohuni me mjekun përpara se të merrni doza të larta të vitaminës C.
Përmbledhje
- Dozat e larta të vitaminës C mund të shkaktojnë gurë në veshka, probleme me tretjen, dëmtim të smaltit të dhëmbëve dhe efekte të tjera serioze, sidomos te personat me sëmundje të caktuara.
- Shumica e njerëzve mund të përmbushin nevojat për vitaminë C përmes një diete të ekuilibruar.
- Shtesat mund të jenë të dobishme në disa raste, por përdorimi duhet të jetë i kujdesshëm dhe i udhëzuar nga profesionistët shëndetësorë.
