Raportimet e inteligjencës ukrainase se satelitët spiunë kinezë po vëzhgonin qytetin e Lvivit gjatë bombardimeve ruse, kanë intensifikuar debatin nëse Kina po ndihmon në mënyrë aktive makinën luftarake të Moskës nga hapësira. Pavarësisht se Kremlini ka mohuar marrjen e të dhënave kineze për fushën e betejës, duke këmbëngulur se ka kapacitetet e veta, ekspertët perëndimorë sugjerojnë se Rusia ka një nevojë kritike për ndihmë të jashtme për shkak të dobësimit të infrastrukturës së saj hapësinore.
Clayton Swope, një veteran i CIA-s tashmë në CSIS, thekson se infrastruktura satelitore e Rusisë është “mjaft e vjetër dhe e dobët”. Ai beson se është e vetëkuptueshme që Rusia do të pranonte çdo ndihmë kineze. Hendeku midis dy vendeve është i madh. Një raport i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes së SHBA-së (DIA) i vitit 2022 vlerësonte se Kina kishte 262 satelitë për inteligjencë, mbikëqyrje dhe zbulim (ISR), krahasuar me vetëm 32 të Rusisë.
Juliana Suess nga Instituti Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë (SWP) vë në dukje se Rusia filloi të blinte imazhe satelitore komerciale në tregun e lirë që në prill të vitit 2022. Kjo, sipas saj, tregon se Moska e kuptoi herët se kapacitetet e saj sovrane ishin të pamjaftueshme për nevojat e luftës.
Problemi i Rusisë nuk është vetëm sasior, por edhe cilësor. Flota e saj satelitore është e vjetruar, me disa pajisje që datojnë që nga koha sovjetike. Edhe satelitët më të rinj rusë janë prekur rëndë nga sanksionet perëndimore, të cilat kanë bllokuar aksesin në komponentët kritikë perëndimorë nga të cilët industria ruse ka qenë historikisht e varur. Kjo krizë u konfirmua rrallëherë edhe nga brenda, kur kreu i prodhuesit më të madh rus të anijeve kozmike, Energia, pranoi publikisht mungesën kronike të fondeve dhe proceset “joefektive”.
Në të kundërt, Kina zotëron teknologji shumë më të avancuar, veçanërisht në radarin me aperturë sintetike (SAR), i cili mund të “shohë” përmes reve dhe të ofrojë imazhe me rezolucion të lartë dhe modele tredimensionale. Bleddyn Bowen, një ekspert i politikave hapësinore, pohon se këto të dhëna superiore kineze do të ishin “padyshim të dobishme” për Rusinë, duke i ofruar vlerësime më të sakta të dëmeve në betejë dhe gjurmim më të mirë të lëvizjeve ukrainase. Kjo do të ndihmonte Rusinë të mbyllte hendekun me Ukrainën, e cila ka pasur një avantazh të qartë falë të dhënave satelitore nga SHBA dhe aleatët evropianë.
Megjithatë, mbetet e paqartë se sa të dhëna po ndan realisht Pekini. Zyrtarët amerikanë e quajnë Kinën “mundësuesi vendimtar” i luftës, por ndalojnë së akuzuari drejtpërdrejt për ndarje të inteligjencës taktike. Ekspertët pyesin nëse Kina po ofron vetëm të dhëna strategjike apo informacione në kohë reale që mund të përdoren për drejtimin e raketave. Është gjithashtu e mundur që Kina thjesht po mbledh të dhëna për studimet e veta mbi luftërat e ardhshme.
Së fundi, edhe nëse Rusia merr të dhëna masive nga Kina, mbetet sfida e përpunimit. Siç thekson Suess, përpunimi i këtij vëllimi të dhënash kërkon algoritme të fuqishme dhe inteligjencë artificiale, dhe nuk është e qartë nëse Rusia i zotëron këto kapacitete.
