Harroni artin e madh dhe vilat llamburitëse. Ka gjëra më të bukura në jetë
Një objekt i rrallë koleksioni, si një vepër arti e veçantë apo një orë dore e punuar me mjeshtëri, mund të jetë një gjë e mrekullueshme. Detajet e saj, historia, ekskluziviteti: i ka të gjitha. Deri vonë, kostoja e sendeve të tilla luksoze rritej në mënyrë të qëndrueshme. Deri në vitin 2023, një objekt i caktuar nga një markë prestigjioze mund të kushtonte 60% më shumë se në mesin e viteve 2010. Në atë kohë, të gjitha format e luksit po bëheshin më të shtrenjta. Veturat klasike, orët e rralla dhe vilat gjigante u rritën në vlerë. Nga viti 2015 deri në 2023, një “indeks i investimeve luksoze” i prodhuar nga Knight Frank, një firmë imobiliare, u rrit me 70%.
Dhe pastaj diçka ndryshoi. Nga kulmi i tij në vitin 2023, indeksi ka rënë me 6%. Çmimi i disa prej objekteve më të mira të koleksionit ka rënë ndjeshëm. Në Amerikë, çmimi i avionëve privatë dhe jahteve ka rënë me 6%. Rolex-ët e përdorur ndërrojnë duar për gati 30% më pak se në vitin 2022. Arti i mirë është në rënie. Sipas Savills, një firmë imobiliare, çmimet e pronave më të mira në qytetet globale mezi po rriten. Çmimi i banesave “të kategorisë së parë” po bie në Londër dhe Paris. Dy vjet më parë, një shtëpi në “Rrugën e Miliarderëve” të San Franciskos doli në shitje për 32 milionë dollarë. Shitësit tani e kanë ulur çmimin në 26 milionë dollarë.
Pse ky treg në rënie për asetet e plutokratëve? Duket e pagjasë që super të pasurit të jenë në vështirësi. Ka më shumë se 3,000 miliarderë në botë, sipas revistës Forbes, nga 2,800 vitin e kaluar, pjesa e 0.1% e amerikanëve më të pasur tani zotëron 14% të pasurisë familjare të vendit, më shumë se në shumë dekada. Në San Francisko, ku askush nuk dëshiron të blejë një vilë, bumi i IA-së ‘prodhon’ milionerë çdo ditë. Në kontrast me amerikanët më të varfër, 3.3% më i pasur i popullsisë i ka rritur ndjeshëm shpenzimet që nga viti 2022, sipas Mark Zandi-t të Moody’s Analytics, një firmë kërkimore.
Në vend të kësaj, tregu në rënie i detyrohet ekonomisë së luksit që po ndryshon me shpejtësi. Për ta kuptuar pse, lexoni Thorstein Veblen-in, një ekonomist amerikan që ishte produktiv në fillim të shekullit të 20-të. Ai argumentoi se luksi varet nga rrallësia dhe rivaliteti. Një e mirë materiale është vërtet luksoze jo vetëm sepse është e kushtueshme, por sepse konsumi i një personi pakëson mundësinë e të tjerëve për ta pasur atë. Sot, ajo që konsiderohet e rrallë dhe rivale ka ndryshuar thellësisht.
Problemi, të paktën për super të pasurit, është se mallrat luksoze janë kudo. Shumë prodhues ofrojnë artikuj të cilësisë së lartë; a është vërtet artikulli më ekskluziv kaq shumë më i mirë se të tjerët? Diamantet e rritura në laborator janë identike me ato të vërteta. Kushdo me pak para mund të blejë një xhaketë Kiton nga një treg i dorës së dytë ose të marrë me qira një avion privat. Inovatorët e botës së artit flasin për “fraksionimin” e veprave të mjeshtërve të vjetër, ku qindra njerëz zotërojnë një pjesë të vogël të një Rembrandti. Këto ditë, të gjithë i shijojnë gjërat e bukura të jetës—dhe postojnë për to në mediat sociale. Gjëra të tilla nuk janë më të rralla apo rivale. Prandaj, nuk duken më aq luksoze.
Prandaj, të pasurit po shpenzojnë për gjëra më të mëdha dhe më të mira; shpesh shërbime, në vend të mallrave. Ne ndërtuam një indeks të shërbimeve ultra-luksoze, duke përfshirë gjithçka, nga një biletë për Super Bowl deri te një vakt në një restorant me tre yje Michelin. Zgjodhëm përvoja me njohje globale—jo thjesht të këndshme, por më të mirat e më të mirave—dhe për të cilat mund të gjenim të dhëna të besueshme çmimesh përgjatë shumë viteve. Indeksi ynë është rritur me 90% që nga viti 2019. Ai madje është rritur ndjeshëm që nga viti 2023, ndërsa çmimet e mallrave kanë rënë.
Rritja e çmimeve të shërbimeve luksoze pasqyron pikërisht të njëjtën dinamikë që ka dëmtuar mallrat luksoze. Merrni parasysh Le Bristol, ndoshta hoteli më i mirë i Parisit. Ka kërkesë globale për të notuar në pishinën e tij në çati, e cila krenohet me një pamje të Kullës Eifel.
Shumë nga mysafirët në taracën e tij të gjelbëruar kalojnë më shumë kohë duke fotografuar porositë e tyre sesa duke i shijuar ato. Megjithatë, ka më pak se 200 dhoma në Le Bristol, gjë që e bën akomodimin jashtëzakonisht rival. Një natë atje tani kushton dy herë më shumë se në vitin 2019.
Shumë njerëz do të donin një shërbyese shtëpie, por më të mirat janë të vështira për t’u gjetur.
Në Amerikë, pagat e tyre janë rreth 50% më të larta se në vitin 2019. Punonjëset e shtëpisë në Palm Beach, një zonë luksoze e Floridës, tani fitojnë rregullisht më shumë se 150,000 dollarë në vit. Mund të rishisni një orë, por nuk mund të “rishisni” një ditë të kaluar në Fushën Qendrore të Wimbledon-it. Që nga viti 2016, çmimi i emetimit të një obligacioni pesëvjeçar, i cili i jep mbajtësit të drejtën për një biletë, është rritur nga rreth 50,000 paund (67,000 dollarë) në mbi 100,000 paund. Çmimi i një bilete për Super Bowl është dyfishuar krahasuar me disa vite më parë.
Pjesëmarrja në Met Gala, nëse arrin të gjesh një biletë, kushton mbi dy herë më shumë se në vitin 2019. Çmimi i menusë në Benu, një restorant me tre yje Michelin në San Francisko, është rritur me 78% që nga viti 2015. A ia vlente më shumë se 500 dollarët që korrespondenti juaj pagoi për të ngrënë atë ushqim? Ndoshta?
Megjithatë, kur hani në restorant, ju nuk blini vetëm ushqimin—por dijeninë se, për ato pak orë, askush tjetër në Tokë nuk mund të ulej në tryezën tuaj. Javët e modës në Nju Jork dhe Paris, eventet ekskluzive për mbledhje fondesh, play-off-et e NBA-së: nuk ka më oferta të mira, gjë që e bën edhe më të kënaqshme t’u thuash të tjerëve se ata nuk ishin aty. Kush e di se sa do të kushtojë një biletë e rishitur për finalen e Kupës së Botës në futboll vitin e ardhshëm, që do të luhet pranë Nju Jorkut. Kjo është një pjesë e madhe e joshjes. Kur mund të jesh një nga të paktët njerëz që sheh Harry Kane dhe Kylian Mbappé të përballen, pse do ta vrisnit mendjen për një tjetër objekt të shtrenjtë material?
