Konflikti i fundit me Pakistanin dhe një aksident vdekjeprurës nxjerrin në pah problemet me një flotë të vjetëruar dhe prokurimin e armatimit.
Nga Sumit Ganguly, kolumnist në Foreign Policy dhe anëtar i lartë në Institutin Hoover të Universitetit Stanford.
Më shumë se dy muaj pas angazhimit në operacione të shkurtra luftarake me Pakistanin, Forcat Ajrore Indiane (IAF) e gjejnë veten në krizë. Performanca e tyre gjatë konfliktit të majit shfaqi mangësi të dukshme—veçanërisht në krahasim me rolin e tyre në luftërat e Indisë me Pakistanin në vitet 1947-48, 1965, 1971 dhe 1999. Në përleshjen e këtij viti, IAF humbi disa avionë luftarakë, megjithëse numri i saktë mbetet i diskutueshëm.
IAF ka një kapacitet të miratuar prej 42 skuadriljesh operacionale, por aftësitë e saj reale janë tkurrur në të shumtën 31 skuadrilje, për shkak të procesit të ngadaltë të prokurimit të mbrojtjes në Indi. Për më keq, muajt e fundit, të paktën tre avionë luftarakë Jaguar, një prodhim britaniko-francez i IAF, janë rrëzuar gjatë operacioneve stërvitore, përfshirë një incident më 9 korrik ku mbetën të vrarë dy pilotë. Avionët Jaguar u futën në shërbim të IAF në vitin 1979, dhe India ende mbështetet tek ata për shkak të kostove dhe pengesave të tjera.
Problemet me të cilat përballet IAF nuk kanë kaluar pa u komentuar nga zyrtarë të lartë ushtarakë. Në një moment të jashtëzakonshëm për sinqeritetin e tij, gjatë një panairi ajror në Bengaluru në shkurt, Shefi i Shtabit të Forcave Ajrore Indiane, A.P. Singh, qortoi ashpër zyrtarët e kompanisë shtetërore Hindustan Aeronautics Limited (HAL) për atë që ai e përshkroi si dështimin e tyre për të dorëzuar avionët në kohën e duhur. Singh shprehu në mënyrë specifike zhgënjimin për vonesat në prokurimin e avionit të lehtë luftarak Tejas Mk-1A.
Programi Tejas filloi në vitet 1980, por motori i variantit fillestar—i pari i zhvilluar brenda vendit në Indi—nuk mundi të gjeneronte fuqinë e mjaftueshme shtytëse dhe u braktis. India u detyrua të blinte motorin General Electric F404 si zëvendësues, tek i cili ende mbështeten modelet aktuale të Tejas. Edhe sot, versioni më i fundit i Tejas nuk i ka kaluar ende provat e nevojshme operacionale përpara se t’i dorëzohet IAF-it.
Dështimet e supozuara të HAL-it—të cilat përfshijnë gabime në dizajn, vonesa në prodhim dhe pretendime të dyshimta për ta bërë Indinë të vetëmjaftueshme në prodhimin e avionëve—padyshim që po e vënë në provë durimin e IAF. Nuk ka qenë gjithmonë kështu. Në vitet e para, HAL punoi me një inxhinier gjerman për të zhvilluar një avion luftarak supersonik, HF-24; gjithashtu prodhoi një avion luftarak subsonik nën licencë me një firmë ajrore britanike, Folland Aviation. Të dy avionët e dëshmuan vlerën e tyre gjatë luftërave të Indisë me Pakistanin në 1965 dhe 1971.
Se çfarë ka ndodhur me HAL-in në vitet që pasuan mbetet një lloj enigme, por është e qartë se rënia e saj u ndikua nga mbështetja te kontratat qeveritare, mungesa e konkurrencës së brendshme dhe varësia e firmës nga prodhimi i licencuar i avionëve të huaj. Duke qenë se IAF varet ndjeshëm nga HAL, ajo e gjen veten me një numër më të vogël avionësh se sa kapaciteti i plotë i saj.
Ky nuk është i vetmi pengesë që lidhet me avionët me të cilën përballet IAF. Përveç flotës së vjetëruar të avionëve Jaguar—disa vende i kanë dërguar këta avionë në muze—forcat ajrore ende përdorin avionë luftarakë të epokës sovjetike MiG-21, të cilët ishin planifikuar të dilnin nga shërbimi vitin e kaluar pas 60 vitesh. Avionët MiG-21, të cilët në mënyrë sardonike quhen “arkivole fluturuese”, kanë pësuar 104 rrëzime jashtë luftimeve dhe kanë shkaktuar vdekjen e 73 pilotëve në dekadën e fundit. IAF tani planifikon t’i heqë nga përdorimi deri në dhjetor.
Një tjetër problem kyç që mundon forcat ajrore—si dhe degët e tjera ushtarake të Indisë—është një proces prokurimi armësh kryesisht jofunksional. Pavarësisht rritjes së shpejtë ekonomike, India ende i kushton më pak se 2.5% të PBB-së së saj mbrojtjes. Megjithatë, edhe kjo shifër është mashtruese: India ka buxhetin e katërt më të madh të mbrojtjes në botë (78.7 miliardë dollarë), por shpenzon një pjesë disproporcionale të tij për pagat dhe pensionet. Kjo lë pak hapësirë për shpenzimet kapitale dhe modernizimin aq të nevojshëm.
Gjatë Luftës së Ftohtë, Bashkimi Sovjetik ishte i gatshëm t’i siguronte Indisë armatimin e tij më të sofistikuar, bazuar në tregtinë rupi-rubla dhe me çmime të lira. Sot, Rusia është e gatshme t’i furnizojë Indisë avionë dhe sisteme të avancuara armësh—por nuk ofron kushte lehtësuese. Ndonëse varet nga pjesët ruse të këmbimit për arsenalin e saj të epokës sovjetike, India ka kërkuar të diversifikojë burimet e saj të blerjes së armëve vitet e fundit. Megjithatë, kostot e jashtëzakonshme të armatimit të avancuar dhe avionëve modernë luftarakë mbeten një problem.
Një rast tipik ishte vendimi i Indisë në vitin 2015 për të blerë avionin luftarak francez Dassault Rafale. Ndonëse kërkesat operacionale të IAF-it fillimisht parashikonin blerjen e 126 avionëve të tillë, Nju Delhi bleu vetëm 36. Pas gati një dekade diskutimesh të brendshme, konsideratat fiskale dhe çështje të tjera e detyruan Indinë ta kufizonte blerjen fillestare në dy skuadrilje. Këtë vit, India nënshkroi gjithashtu një marrëveshje për të blerë 26 avionë Dassault Rafale për marinën e saj, gjë që mund të mbulojë një boshllëk në aftësitë e aviacionit detar, por mbetet një zgjidhje e përkohshme. Gjithashtu, IAF është në proces të blerjes së 40 avionëve të tjerë.
Së fundi, konsideratat dhe rezervat politike e kanë minuar gjithashtu aftësinë e Indisë për të ruajtur epërsinë e saj ajrore. Në vitin 2016, Lockheed Martin ofroi të zhvendoste linjën e prodhimit të avionëve F-16 nga Shtetet e Bashkuara në Indi—por lidershipi politik në Nju Delhi e refuzoi ofertën pa dhënë shumë shpjegime. Besohet gjerësisht se vendimi buronte, të paktën pjesërisht, nga shqetësimi i Indisë për të pasur të njëjtin avion luftarak që Pakistani kishte në inventarin e tij.
Refuzimi i kësaj oferte pati të paktën dy pasoja negative. Nga pikëpamja politike, India humbi një mundësi kyçe për të forcuar partneritetin e saj të sigurisë me Shtetet e Bashkuara. Ky ishte gjithashtu një gabim strategjik: blerja e linjës së prodhimit të F-16 do të kishte forcuar bazën industriale të mbrojtjes së Indisë.
Të gjithë këta faktorë e kanë sjellë IAF-in në këtë gjendje të vështirë. E përballur me dy kundërshtarë të papajtueshëm—Pakistanin dhe Kinën—dhe duke u përballur me një sërë kufizimesh të brendshme, IAF përballet me sfida që do të dobësojnë epërsinë e saj ushtarake në të ardhmen e afërt. Në mungesë të reformave të rëndësishme në sigurinë e brendshme, forcat ajrore përballen me një dilemë të pazgjidhshme.
