Para shpalljes së pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008, në arenën ndërkombëtare u zhvillua një proces i rëndësishëm diplomatik që shpesh ka mbetur në hije. Në këtë proces, vendet me shumicë myslimane luajtën një rol të dukshëm përmes Organizatës së Bashkëpunimit Islamik (OBI), e cila përfshin dhjetëra shtete nga Lindja e Mesme, Afrika dhe Azia. Gjatë viteve 2007 dhe fillimit të vitit 2008, në kuadër të OBI-së u miratuan deklarata dhe rezoluta që mbështesnin të drejtën e Kosovës për vetëvendosje dhe kërkonin një zgjidhje të drejtë e përfundimtare të statusit të saj. Në këto dokumente theksohej përgjegjësia e autoriteteve serbe për dhunën ndaj popullsisë shqiptare dhe nënvizohej se rikthimi i Kosovës nën sovranitetin e Serbisë nuk ishte opsion i pranueshëm.
Këto qëndrime krijuan një bazë të përbashkët politike për shtetet anëtare, duke ndikuar drejtpërdrejt në vendimet e tyre pas 17 shkurtit 2008. Menjëherë pas shpalljes së pavarësisë, një numër i konsiderueshëm vendesh islame e njohën Kosovën në një kohë relativisht të shkurtër, duke kontribuar në thyerjen e përpjekjeve për izolim diplomatik. Në këtë proces, Turqia pati një rol të veçantë, duke lobuar fuqishëm që çështja e Kosovës të trajtohej si çështje e të drejtave të njeriut, stabilitetit rajonal dhe së drejtës ndërkombëtare, e jo si çështje fetare.
Shpallja e pavarësisë, e lexuar në ora 15:39 nga kryeministri i atëhershëm Hashim Thaçi dhe e miratuar nga deputetët e Kuvendit, shënoi një nga momentet më të rëndësishme në historinë moderne të vendit. Ajo erdhi pas një rruge të gjatë sakrificash politike e ushtarake, ku lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999 krijuan rrethanat për çlirimin dhe administrimin ndërkombëtar. Më 22 korrik 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë konfirmoi se Deklarata e Pavarësisë nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.
Sot, 18 vjet më vonë, përvjetori i shtetësisë shënohet në një klimë tjetër politike. Në Prishtinë, në sheshin “Skënderbeu”, mijëra qytetarë marshuan me moton “Drejtësi, jo politikë”, në mbështetje të ish-krerëve të UÇK-së që po gjykohen në Hagë. Marshi, i organizuar nga platforma “Liria ka Emër”, u cilësua si dëshmi e unitetit qytetar në mbrojtje të drejtësisë, dinjitetit dhe respektit ndaj historisë së vendit.
Ndërkohë, në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë vazhdon procesi gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit, të cilët përballen me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit – akuza që ata i kanë mohuar. Kështu, 18-vjetori i pavarësisë ndërthur festën e shtetësisë me sfidat e drejtësisë ndërkombëtare, duke reflektuar kompleksitetin e rrugës së Kosovës drejt konsolidimit të plotë të saj.
