Rritja e përdorimit të kokainës në mesin e të rinjve në Kosovë po kthehet në një shqetësim serioz për shëndetin publik. Ekspertët paralajmërojnë se mosha e përdoruesve po bie ndjeshëm, dhe raste të reja po regjistrohen jo vetëm në qytete, por edhe në zonat rurale.
Në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, mjekët po shohin një rritje të dukshme të rasteve të varësisë nga kokaina, veçanërisht te të rinjtë. Në Klinikën e Psikiatrisë, aktualisht janë të shtrirë tre pacientë: dy me varësi nga kokaina dhe një nga alkooli. Samire Gashi Braina, psikiatre, tha: “Aktualisht janë të shtrirë 3 pacientë, dy me varësi nga kokaina dhe një nga alkooli. Njëri prej tyre, 24 vjeç, është abuzues i të gjitha substancave, por gjashtë muajt e fundit përdor vetëm kokainë.”
Një nga sfidat më të mëdha mbetet mungesa e një qendre të specializuar për rehabilitim. Psikiatrja shton: “Detoksimi bëhet në repartin tonë, pastaj kalon në stabilizim dhe vlerësohet gjendja psikike. Por hallka e fundit, rehabilitimi dhe rikuperimi, mungon për momentin. Pa këtë qendër, shumë të rinj mbeten pa mbështetje për rikuperim të plotë.”
Organizata “Labyrinth” paralajmëron se përdorimi i kokainës po përhapet me shpejtësi dhe nuk është më problem vetëm urban: “Parandalimi mbetet i pamjaftueshëm për shkak të mungesës së programeve edukative të vazhdueshme në shkolla. Duhet një kurrikul gjithëkombëtar që të zbatohet në të gjitha shkollat, dhe duhet të fillojë sot, që efektet të shihen pas 5 viteve,” thotë Safet Blakaj nga “Labyrinth”.
Për të mbrojtur fëmijët dhe të rinjtë, nevojiten veprime të koordinuara në dy nivele:
Në shkolla:
- Programet gjithëpërfshirëse për parandalimin e drogës që fillojnë që nga klasa e parë dhe vazhdojnë gjatë të gjithë arsimit të mesëm.
- Trajnime për mësuesit për të njohur shenjat e përdorimit të drogës dhe për të komunikuar me nxënësit në mënyrë të hapur.
- Aktivitetet e jashtëshkollore dhe sporti si mjet për të reduktuar ndikimin e presionit nga bashkëmoshatarët.
Në shtëpi:
- Komunikim i hapur dhe i vazhdueshëm me fëmijët për rreziqet e drogës.
- Monitorimi i shoqërisë së fëmijëve dhe krijimi i një ambienti mbështetës dhe të sigurt.
- Kërkimi i ndihmës profesionale sapo shfaqen shenjat e para të përdorimit të substancave.
Ministria e Shëndetësisë ka bërë të ditur se është hartuar dhe miratuar “Plani i Veprimit për realizimin e projektit: Qendra e Sëmundjeve të Varësisë” më 18 shtator 2025. Megjithatë, ende nuk ka një afat të saktë për funksionalizimin e kësaj qendre, që pritet të jetë një hap kyç për trajtimin e të rinjve dhe fëmijëve të prekur nga varësia.
