Italia ka ndërmarrë një hap të fortë përballë rritjes shqetësuese të dhunës në shkolla, duke autorizuar përdorimin e detektorëve të metaleve për kontrollin e nxënësve. Ministrat e Arsimit dhe të Brendshëm, Giuseppe Valditara dhe Matteo Piantedosi, kanë nënshkruar një qarkore që u jep drejtuesve të shkollave të drejtën të kërkojnë kontrolle të synuara, me miratim të prefektit dhe në bashkëpunim me forcat e rendit, në institucionet që konsiderohen me “profil kritik”.
Kjo masë erdhi pas një sërë incidentesh të rënda, ku rasti më tronditës ishte vrasja e 18-vjeçarit Abanoub Youssef nga një shok klase në La Spezia. Italia po e trajton sigurinë në shkolla jo më si çështje disipline, por si problem të rendit publik dhe mbrojtjes së jetës.
Në kontrast të fortë, situata në shkollat e Shqipërisë dhe Kosovës mbetet alarmante, ndërsa reagimi institucional vazhdon të jetë i fragmentuar dhe shpesh pasiv. Në Shqipëri, vitet e fundit janë shënuar ngjarje tragjike në Tiranë, Fier, Gramsh e qytete të tjera, ku adoleshentë janë plagosur ose kanë humbur jetën gjatë përleshjeve me thika – shpesh për arsye banale si konfliktet në rrjete sociale apo mosmarrëveshje të çastit.
Edhe në Kosovë, incidentet mes të miturve brenda ose pranë shkollave kanë ngritur alarmin për praninë e mjeteve të ftohta në çantat e nxënësve. Raste përleshjesh me thika, kërcënime dhe dhunë fizike kanë nxjerrë në pah një realitet shqetësues: shkollat nuk janë më automatikisht hapësira të sigurta.
Në të dyja vendet, masat mbrojtëse kufizohen kryesisht në kamera sigurie, oficerë shkolle apo roje private – mjete që dokumentojnë dhunën pasi ndodh, por nuk e parandalojnë atë. Kontrollet fizike janë pothuajse inekzistente, ndërsa prania e armëve të ftohta trajtohet më shumë si përjashtim sesa si rrezik sistemik.
Në këtë kontekst, modeli italian i përdorimit të detektorëve të metaleve ngre një debat të domosdoshëm: a do të ishte kjo masë e dobishme për shkollat në Shqipëri dhe Kosovë? Nëse zbatohet me kritere të qarta, transparencë dhe respekt për të drejtat e nxënësve, ajo mund të shërbejë si mjet parandalues real, duke ulur ndjeshëm rrezikun e futjes së thikave dhe armëve të tjera në ambiente shkollore.
Siguria nuk mund të mbështetet vetëm te edukimi moral, por as vetëm te teknologjia. Megjithatë, kur jeta e të rinjve vihet në rrezik, neglizhenca institucionale nuk është më opsion. Shqipëria dhe Kosova duhet të nisin një debat serioz kombëtar mbi sigurinë në shkolla, duke kombinuar masa parandaluese, kontrolle efektive dhe edukim, për të garantuar që nxënësit të hyjnë në shkollë me libra në çanta – dhe jo me mjete që marrin jetë.
