Fondi sovran më i madh në botë gjithashtu tërhoqi investimet nga pesë banka izraelite
Fondi sovran i pasurisë i Norvegjisë, më i madhi në botë, tha të hënën se kishte tërhequr investimet nga prodhuesi amerikan i pajisjeve të ndërtimit Caterpillar Inc dhe pesë banka izraelite për shkak të shkeljeve të të drejtave të njeriut në Gaza.
Bordi ekzekutiv i fondit prej 1.9 trilionë dollarësh tha në një deklaratë publike se kishte vendosur të tërhiqte investimet nga të gjashtë entitetet pas këshillës së këshillit të tij të etikës, i cili tha se të gjithë ata “kontribuojnë në shkelje të rënda të të drejtave të individëve në situata lufte dhe konflikti”.
Këshilli i etikës vazhdoi duke thënë se “buldozerët e prodhuar nga Caterpillar po përdoren nga autoritetet izraelite në shkatërrimin e gjerë dhe të paligjshëm të pronës palestineze”.
“Nuk ka dyshim se produktet e Caterpillar po përdoren për të kryer shkelje të gjera dhe sistematike të së drejtës ndërkombëtare humanitare,” thuhej në deklaratë, duke shtuar se kompania nuk kishte zbatuar asnjë masë për të parandaluar përdorimin e tyre për këto qëllime dhe se këshilli e konsideron “një rrezik të papranueshëm që Caterpillar po kontribuon në shkelje të rënda të të drejtave të individëve në situata lufte ose konflikti”.
Në vlerësimin e tij, këshilli i etikës tha se ushtria izraelite kishte përdorur buldozerë të prodhuar nga Caterpillar për dekada, me vetëm një pauzë të shkurtër midis viteve 2024 dhe 2025. Këto makineri iu furnizuan Izraelit përmes programit të shitjeve ushtarake të huaja të Shteteve të Bashkuara dhe më pas u modifikuan nga palë të tjera për “qëllime ushtarake”.
Fondi zotëronte një pjesëmarrje prej 1.2 për qind në Caterpillar, me vlerë 2.4 miliardë dollarë deri më 31 dhjetor. Është një goditje për kompaninë, e cila raportoi një rënie prej 21 për qind të fitimeve në tremujorin e dytë, ndërsa përballet me kosto të pafavorshme prodhimi që rezultojnë nga tarifat më të larta.
Vitin e kaluar, fondi më i madh privat i pensioneve në Norvegji gjithashtu tërhoqi pjesëmarrjen e tij në Caterpillar për shkak të përfshirjes së saj në abuzimet me të drejtat në territoret e pushtuara palestineze.
KLP me bazë në Oslo shiti aksionet dhe obligacionet e saj në kompani, me vlerë 69 milionë dollarë në qershor të vitit të kaluar.
Middle East Eye kontaktoi Caterpillar për koment, por nuk mori një përgjigje deri në kohën e publikimit.
Fondi gjithashtu tha se u tërhoq nga pesë banka izraelite që financonin ndërtimin e vendbanimeve të paligjshme në Bregun Perëndimor të pushtuar. Këto kompani përfshinin First International Bank of Israel, FIBI Holdings, Bank Leumi, Mizrahi Tefahot dhe Bank Hapoalim.
Pjesëmarrjet në pesë bankat izraelite vlerësoheshin në një total prej 661 milionë dollarësh deri më 30 qershor, sipas të dhënave të fondit.
Fondi i pasurisë i Norvegjisë ushqehet nga të ardhurat e mëdha të naftës së vendit, me një vlerë prej 1.9 trilionë dollarësh dhe investime në më shumë se 8,600 kompani në mbarë globin.
Tërheqja e investimeve nga bankat do të thotë se tani ai ka përgjysmuar zotërimet e saj në kompanitë izraelite në vetëm pak javë.
Në fillim të këtij muaji, fondi tha se po tërhiqte investimet nga 11 kompani izraelite pas një raporti në gazetën kryesore norvegjeze, Aftenposten, e cila tha se kishte investuar në një prodhues izraelit të motorëve të avionëve që po siguronte pjesë për avionët luftarakë izraelitë që vrisnin njerëz në Gaza, duke çuar në një protestë të gjerë publike.
Si pasojë, Kryeministri Jonas Gahr Store i kërkoi Ministrit të Financave dhe ish-sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Jens Stoltenberg, një rishikim. Presioni nga aktivistët pro-palestinezë u rrit mbi fondin që nga fillimi i luftës së Izraelit në Gaza në tetor 2023.
Qeveria e udhëhequr nga Partia e Punës kaloi muaj duke i rezistuar presionit, me parlamentin e Norvegjisë që në qershor hodhi poshtë një propozim për të tërhequr investimet nga të gjitha kompanitë ushtarake izraelite që operojnë në Gaza dhe Bregun Perëndimor të pushtuar.
Sipas faqes së internetit të Norges Bank Investment Management, qëllimi i fondit është “të sigurojë një menaxhim afatgjatë të të ardhurave nga burimet e naftës dhe gazit të Norvegjisë, në mënyrë që kjo pasuri të përfitojë si brezat aktualë ashtu edhe ata të ardhshëm”.
