Burimet ujore të Kosovës, ndër më të çmuarat natyrore të vendit, përballen me presion të madh si nga aktivitetet njerëzore, ashtu edhe nga ndryshimet klimatike, thekson raporti i fundit i organizatës “Ec Ma Ndryshe”. Dokumenti, me titull “Vlerësimi i Politikave dhe Praktikave për Menaxhimin e Ujërave të Pellgjeve Lumore”, evidenton sfidat kryesore për menaxhimin e qëndrueshëm të ujërave dhe ruajtjen e biodiversitetit në vend.
Raporti vë në dukje se menaxhimi i ujërave mbetet i dobët për shkak të mungesës së koordinimit institucional, ndotjes së vazhdueshme, shfrytëzimit të pakontrolluar të burimeve natyrore dhe zbatimit të pamjaftueshëm të ligjeve ekzistuese. Ndryshimet klimatike, përfshirë përmbytjet e shpeshta, periudhat e thatësirave dhe rritjen e temperaturave, ndikojnë drejtpërdrejt në lumenjtë kryesorë të vendit, si Drini i Bardhë, Lumbardhi i Prizrenit dhe Toplluha, duke rrezikuar habitatet dhe speciet ujore.
Aktivitetet njerëzore kanë përshpejtuar degradimin e ekosistemeve ujore. Ndërtimet pranë shtratit të lumenjve, mbeturinat urbane dhe ato bujqësore kanë dobësuar lumenjtë dhe ligatinat, duke i bërë më të ndjeshme ndaj ndryshimeve klimatike. Ndërhyrjet e papërshtatshme kanë shkaktuar humbje të habitatit natyror dhe kanë kufizuar aftësinë e ekosistemeve për t’u përshtatur me rrethanat e reja mjedisore.
Raporti thekson se edhe aspekti ligjor dhe institucional mbetet sfidues. Edhe pse ekzistojnë ligje të rëndësishme, si Ligji për Ujërat e Kosovës (04/L-147), Ligji për Mbrojtjen e Mjedisit (03/L-025) dhe Ligji për Mbeturinat (04/L-060), zbatimi i tyre është i pjesshëm, ndërsa koordinimi ndërmjet institucioneve qendrore dhe lokale mbetet i dobët. Kosova nuk ka ende një sistem të plotë për menaxhimin e integruar të pellgjeve lumore, siç kërkohet nga Direktiva Kornizë e Bashkimit Evropian për Ujërat (2000/60/EC).
Raporti i “Ec Ma Ndryshe” nënvizon se menaxhimi i ujërave nuk është vetëm çështje mjedisore, por edhe një faktor kyç për zhvillimin ekonomik dhe mirëqenien sociale. Lumenjtë, ligatinat dhe burimet ujore janë pjesë thelbësore e jetës së përditshme të qytetarëve dhe e funksionimit të komuniteteve. Vetëm përmes menaxhimit të qëndrueshëm dhe zbatimit të përgjegjshëm të ligjeve mund të sigurohet që këto ekosisteme të mbeten të gjalla, të pastra dhe të mbrojtura për brezat e ardhshëm.
Raporti i plotë i EC Ma Ndryshe mund të gjendet këtu.
