Gjysma e votuesve amerikanë besojnë se Izraeli po kryen gjenocid dhe gjashtë në 10 kundërshtojnë ndihmën e mëtejshme ushtarake, sugjerojnë sondazhet.
Nga Simon Speakman Cordall
Publikuar më 2 shtator 2025
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka mundur të mbështetet në përkrahjen absolute të Shteteve të Bashkuara gjatë gjithë luftës së vendit të tij në Gaza.
Ndërsa administrata e ish-presidentit amerikan Joe Biden mund të ketë shprehur herë pas here shqetësim për krizat që po mundësonte në Gaza, administrata e Donald Trump ende nuk ka shfaqur dyshime të ngjashme, madje duke shkuar aq larg në shkurt sa të sugjeronte që e gjithë popullsia e Gazës të spastrohej etnikisht.
Mbështetja e SHBA-së ka qenë jetike për makinën luftarake të Izraelit, duke siguruar armë që e ndihmuan Izraelin të vriste më shumë se 63,000 njerëz në Gaza. Diplomatikisht, ajo përdor veton e saj në Këshillin e Sigurimit të OKB-së për të bllokuar kërkesat për një armëpushim në Gaza, pavarësisht numrit në rritje të viktimave.
Ajo gjithashtu e mbështeti Izraelin në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, ku Izraeli akuzohet për gjenocid, dhe sanksionoi anëtarët e Gjykatës Penale Ndërkombëtare që lëshuan urdhër-arreste për Netanyahu-n dhe ish-ministrin e Mbrojtjes Yoav Gallant me akuza për krime lufte.
Bashkëfajësia e mundshme e SHBA-së në atë që shumë shtete dhe agjenci e njohin si gjenocid është denoncuar nga grupet e të drejtave, të cilat i bëjnë thirrje të ndalojë mbështetjen e saj për Izraelin.
Por çfarë do të ndodhte nëse do ta bënte? Çfarë do të ndodhte nëse SHBA-ja do t’i jepte fund çdo mbështetjeje për Izraelin nesër?
Ne pyetëm katër ekspertë se çfarë mendojnë: Hamze Attar, një analist mbrojtjeje; Ori Goldberg, një shkencëtar politik izraelit; H.A. Hellyer, anëtar i lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara dhe Qendrën për Progresin Amerikan; dhe Daniel Levy, një ish-këshilltar i qeverisë izraelite.
Çfarë do të ndodhte ndërkombëtarisht?
“Kam përshtypjen se shumë nga shtetet perëndimore që fillimisht e mbështetën Izraelin, tani ndihen veçanërisht të pafuqishme dhe thjesht po i urojnë Izraelit rënien. Për shumë prej tyre, madje edhe për Gjermaninë, lidhja e pasluftës që i ka bashkuar me Izraelin është dobësuar aq shumë sa ndoshta nuk do të mbijetojë pa SHBA-në.”
“Mendimi im është se [nëse mbështetja e SHBA-së për Izraelin do të përfundonte nesër] ata të gjithë do të lëviznin kundër Izraelit menjëherë, megjithëse askush nuk do të donte vërtet të ishte i pari.”
“Nuk e di se çfarë forme do të merrte kjo, nëse do të ishin sanksione, apo edhe zbatimi i Kapitullit 7 [të Kartës së OKB-së, që autorizon ndërhyrjen e menjëhershme], por do të ishte e shpejtë.” – Ori Goldberg
Çfarë do të ndodhte rajonalisht? A do të sulmohej Izraeli, siç pretendon ai?
“Mendoj se nëse do ta hiqnit papritur SHBA-në nga ekuacioni, do të hiqnit pengesën më të madhe të vetme për arritjen e një lloj marrëveshjeje.”
“Imperativi i Izraelit për t’u integruar vërtet në rajon do të jetë gjithmonë një prioritet i nivelit të dytë ose të tretë, sepse mbështetja amerikane i garanton aftësinë për të vepruar me pandëshkueshmëri, siç e kemi parë në lidhje me palestinezët, libanezët, sirianët e kështu me radhë.”
“Kjo ide se Izraeli është një hap larg sulmit thjesht nuk është e vërtetë dhe, shumë do të argumentonin, nuk ka qenë e vërtetë për dekada.”
“Ushtria siriane aktualisht nuk po përmbahet nga kundërsulmi ndaj Izraelit për shkak të SHBA-së. Ata po përmbahen nga sulmi sepse nuk janë të interesuar për më shumë luftëra, e dinë se do të përballeshin me rezistencë masive; e njëjta gjë vlen edhe për të tjerët.” – H.A. Hellyer
Çfarë do të ndodhte financiarisht?
“Izraeli është shumë i varur nga SHBA-ja financiarisht, por nuk do të shembej tërësisht.”
“Gjithnjë e më shumë, Izraeli është bërë i varur nga sektori i armëve të teknologjisë së lartë, një pjesë e madhe e të cilit mbështetet nga SHBA-ja, si në aspektin e ndihmës ashtu edhe në mundësitë pothuajse të pakufizuara për Kërkim dhe Zhvillim (K&Zh).”
“Por Izraeli gjithashtu mbështetet ekonomikisht thjesht duke pasur SHBA-në në krah, si një trajner që pret me peshqir [garanci kredie dhe mekanizma të tjerë mbështetës].”
“Mendoj se humbja e menjëhershme e mbështetjes amerikane do t’i vështirësonte gjërat, por nuk do të ishte e menjëhershme, derisa të shihnim pushime masive nga puna në kompanitë e mëdha teknologjike dhe ushtria të fillonte të lëkundej.” – Ori Goldberg
Çfarë do të ndodhte në politikën izraelite?
“Jo aq sa mendoni. Komuniteti i kolonëve të Izraelit tashmë është i dehur nga ideologjia e vet. Ata do të vazhdojnë me atë që e shohin si misionin e tyre të dhënë nga Zoti, pavarësisht çfarë ndodh.”
“Netanyahu ndoshta do të vazhdonte, gjithashtu. Ai nuk është magjistar. Pjesa më e madhe e asaj që ai thotë dhe bën është thjesht një pasqyrim i asaj që mendon tashmë pjesa më e madhe e shoqërisë izraelite.”
“Sigurisht, ai do ta riformulonte. Ai mund të thoshte se arsyeja pse sulmuam Gazën ishte që të mos ishim kurrë më të varur nga një shtet tjetër, por mendoj se ai ndoshta do të mbijetonte.” – Ori Goldberg
“Amerika me të vërtetë ka qenë dhurata që nuk mbaron kurrë, veçanërisht për të djathtën izraelite. Nëse një demokrat është në pushtet, ata mund të thonë: ‘Shikoni sa mirë po i menaxhojmë ata’.”
“Dhe nëse dikush si Trump është në pushtet, ata mund të thonë: ‘Shikoni, duhet të jemi duke bërë diçka siç duhet: SHBA pajtohet me ne.’ Sido që të jetë, ata fitojnë legjitimitet. Pa SHBA-në, kjo nuk ekziston.”
“Në aspektin e politikës së saj të brendshme dhe trajtimit të palestinezëve, SHBA gjithashtu i jep Izraelit pandëshkueshmëri absolute. Për shembull, politikanët e saj mund të bëjnë një luftë gjenocidale në Gaza ose të brohorasin për vendbanimet pa asnjë kosto të dukshme.”
“Në çdo shoqëri tjetër, ajo kosto do të vinte nga shtete të tjera, ose nga busulla morale e shoqërisë së tyre. Ne nuk duket se i kemi asnjërën prej tyre këtu.” – Daniel Levy
Çfarë do t’i ndodhte ushtrisë së tij?
“Nëse SHBA do të zhdukej nesër, Izraeli ndoshta do të mund ta mbante luftën e tij në Gaza për rreth një vit, por prioritetet e tij do të ndryshonin ndërsa bëhej ndjeshëm më i cenueshëm.”
“Për shembull, ata do të ishin shumë të vetëdijshëm se çdo plumb apo bombë që përdornin në Gaza ishte një më pak për mbrojtjen e tyre.”
“Pa SHBA-në, bllokimi i satelitëve komercialë ku mbështetet Izraeli për të fshehur territorin e tij do të përfundonte. Kjo do t’u lejonte kundërshtarëve të tij të shihnin menjëherë në territorin e tij. Ai gjithashtu do të humbiste sistemet e mbrojtjes, si sistemet Iron Dome dhe Arrow, të cilat financohen pjesërisht nga SHBA-ja, duke e lënë shumë më të hapur ndaj sulmeve.”
“Humbja e SHBA-së do të thoshte gjithashtu se Izraeli duhet të kërkojë furnizues të tjerë ushtarakë, me shumë gjasa nga vendet e NATO-s në Evropë, sepse pjesa më e madhe e pajisjeve është e pajtueshme. Megjithatë, me Evropën që tashmë ka një mungesë armësh në lidhje me atë që e sheh si kërcënim nga Rusia, kjo nuk do të ndodhë shpejt.”
“Evropa gjithashtu do t’i tarifojë Izraelit për çdo armë, gjë që – nën programin aktual të ndihmës ushtarake – SHBA-ja nuk e bën, kështu që edhe nëse një vend tjetër do të ndërhynte, Izraeli nuk do të ishte në gjendje të përballonte blerjen e armëve në një shkallë të tillë siç ka bërë.” – Hamze Attar
Çfarë do të ndodhte në Gaza dhe Bregun Perëndimor të pushtuar?
“Mendoj se sapo nivelet e larta të ushtrisë të merrnin vesh se çfarë po ndodhte, ata do të bënin thirrje për përfundimin e menjëhershëm të luftës.” – Ori Goldberg
“Unë mendoj se banka qendrore dhe ushtria do ta kuptonin pothuajse menjëherë se nuk kishin armët apo paratë për të vazhduar luftën.”
“Pas kësaj, në varësi të asaj që bëjnë shtetet e tjera, si rajonalisht ashtu edhe në Perëndim, lufta do të bëhej politikisht dhe ekonomikisht e paqëndrueshme.” – Daniel Levy
“Mendimi im është se ata do të adoptonin një model pritjeje në Gaza dhe Bregun Perëndimor, duke blerë kohë. Reputacioni i Izraelit në aspektin e opinionit publik ndërkombëtar tashmë është në pikën më të ulët, por mbështetja e SHBA-së e ka mbrojtur atë nga llogaridhënia aktuale ndërkombëtare.”
“Në thelb, pa SHBA-në, Izraeli do të trajtohej si një shtet i përjashtuar ndërkombëtarisht, siç ishte Afrika e Jugut e aparteidit. Udhëheqja e aparteidit gjithashtu vendosi përfundimisht se duhej të ndryshonte, jo sepse ishin njerëz veçanërisht të mirë, por sepse arritën në një pikë ku nuk kishin zgjidhje tjetër dhe vendosën të shpëtonin atë që mundeshin.” – H.A. Hellyer
