Dikur vjedhja e makinave dhe telefonave konsiderohej krim i vogël i rrugës, i kryer nga banditë lokalë në Londër. Sot, ajo është shndërruar në një zinxhir të sofistikuar ndërkombëtar që lidh kontinente, tregje dhe miliona dollarë fitime të paligjshme. Fenomeni që po quhet “Grand Theft Global” tregon sesi krimi i përditshëm po ushqen një industri kriminale globale.
Makinat: kompjuterë me rrota që vidhen me një klikim
Në portin e Felixstowe, porti më i madh i Britanisë, kalojnë mijëra konteinerë çdo ditë. Mes tyre, policia përpiqet të identifikojë SUV-të luksoze të fshehura pas dokumenteve false. Shumë makina shkojnë drejt Afrikës dhe Gjirit, ku kërkesa për automjete moderne është në rritje.
Në vend që të thyhen xhama ose të priten kabllo, sot makinat vidhen duke u “hakuar”. Përdoren pajisje elektronike që lidhen me sistemin e dritave apo hyrjes pa çelës, duke mashtruar kompjuterin e makinës që të hapet vetë. Brenda një dite, një makinë e re mund të kalojë nga rruga në një anije gati për eksport.
Telefonat: nga xhepi në Shenzhen
E njëjta histori përsëritet me telefonat. Londra është bërë kryeqyteti evropian i grabitjes së telefonave, me mbi 70,000 raste në një vit. Pavarësisht masave të sigurisë si ID biometrike dhe njohje fytyre, hajdutët kanë ndryshuar strategji: sulmojnë përdoruesin kur telefoni është i hapur, shpesh duke e rrëmbyer me biçikleta elektrike. Telefonat përfundojnë të paketuar dhe dërgohen drejt Kinës, kryesisht në Shenzhen. Aty, ose zhbllokohen nga ekspertë, ose çmontohen për pjesë. Ironikisht, shumë ekrane të ricikluara kthehen më pas në Londër për të riparuar telefonat e dëmtuar.
Pse Britania?
Ekspertët theksojnë disa faktorë: një treg i ngopur me pajisje të shtrenjta, kontrolle të dobëta mbi eksportet, një polici me kapacitet të kufizuar dhe një nivel të lartë pabarazie sociale. Vetëm 2% e vjedhjeve të makinave zbulohen, duke krijuar pak frikë për kriminelët. Londra, me historinë e saj si qendër e inovacionit kriminal, duket të jetë terren i përshtatshëm për këtë biznes.
Çfarë mund të bëhet?
Zgjidhjet nuk janë të thjeshta. Vendet ku përfundojnë makinat dhe telefonat shpesh nuk kanë as kapacitetin dhe as motivimin për të ndaluar këtë tregti. Prodhuesit mund të rrisin masat e sigurisë, por teknologjia gjithmonë sjell dobësi të reja. Forcimi i kontrolleve doganore dhe detyrimi i kompanive të transportit të verifikojnë klientët mund të ndihmojë. Megjithatë, ajo që duket e domosdoshme është një ndryshim i madh në prioritetet e policisë: të trajtojë këto krime jo si grabitje të vogla, por si pjesë të një sipërmarrjeje të organizuar globale.
