Domatet nuk janë thjesht të shijshme — ato janë një burim i pasur kaliumi, vitaminash dhe antioksidantësh që mbështesin shëndetin e zemrës dhe mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut për kancer. Përbërja ushqyese e tyre ndryshon në varësi të llojit të domates dhe mënyrës së përgatitjes.
1. Mbështesin shëndetin e zemrës
Një domate mesatare përmban pothuajse po aq kalium sa një banane.
Kaliumi dhe natriumi janë elektrolitë të domosdoshëm për funksionimin e zemrës. Zemra ka nevojë për këta elektrolitë për t’u kontraktuar dhe zgjeruar, ndërsa kaliumi ndihmon në relaksimin e enëve të gjakut.
Shumica e njerëzve me tension të lartë të gjakut përfitojnë nga niveli i lartë i kaliumit, fibrës dhe likopenit në domate. Këta përbërës janë të gjithë të rëndësishëm, por disa studime e kanë lidhur në mënyrë të veçantë likopenin me uljen e rrezikut dhe vdekshmërisë nga sëmundjet kardiake.¹
2. Ndihmojnë rikuperimin pas ushtrimeve
Kaliumi, natriumi, magnezi dhe fluori që gjenden në domate mund të ndihmojnë në uljen e dhimbjeve muskulore dhe lodhjes pas stërvitjes.
Magnezi është thelbësor për kontraktimin e muskujve, ndaj ngrënia e domateve para ose pas aktivitetit fizik mund të ndihmojë në rigjenerimin e rezervave.²
Domatja përmban gjithashtu një përqindje të lartë uji që ndihmon në hidratim. Vitamina C në të ka efekt anti-inflamator, duke kontribuar në rikuperimin më të shpejtë të trupit.
3. Mbrojnë kundër demencës
Një studim ka treguar se njerëzit që konsumojnë më shumë kalium dhe më pak natrium kanë funksion më të mirë njohës.³
Një tjetër studim analizoi ndikimin e karotenoideve (antioksidantët që i japin ngjyrë perimeve) në shëndetin e trurit afatgjatë. U zbulua se njerëzit me nivele të larta të luteinës dhe zeaksantinës — të dyja të pranishme në domatet e gatuara — kishin norma më të ulëta të demencës.⁴
4. Domatet e gatuara ndihmojnë në parandalimin e kancerit të prostatës
Megjithëse gatimi i domates mund të ulë sasinë e vitaminës C, ai rrit përthithjen e disa antioksidantëve të rëndësishëm që ndihmojnë në frenimin e rritjes së qelizave kancerogjene.
Likopeni dhe pigmentet bimore (karotenoidet) besohet se mbrojnë kundër zhvillimit të kancerit për shkak të veprimit të tyre antioksidant.²
Antioksidantët ndihmojnë në neutralizimin e stresit oksidativ të shkaktuar nga radikalet e lira, të cilat gjenden në tym duhani, dritën UV dhe ushqimet shumë të përpunuara.
Studime të ndryshme kanë treguar se burrat që konsumojnë shumë domate — të freskëta, salcë apo në pica — kanë një rrezik më të ulët për zhvillimin e kancerit të prostatës për shkak të sasisë së madhe të likopenit që përthithet më mirë kur domatja është e gatuar.⁵
Likopeni dhe antioksidantë të tjerë në domate mund të përmirësojnë gjithashtu fertilitetin mashkullor duke rritur numrin dhe lëvizshmërinë e spermatozoidëve.⁶
5. Ndihmojnë në balancimin e sheqerit në gjak
Domatja ka indeks të ulët glicemik, ndaj është një ushqim i mirë për të shmangur rritjen dhe rënien e papritur të nivelit të sheqerit në gjak.
Përmbajtja e fibrave ndihmon gjithashtu në rregullimin e nivelit të glukozës dhe të tretjes.
Naringenina, një polifenol që gjendet në agrume dhe domate, mund të ketë efekte anti-diabetike. Kjo është studiuar kryesisht tek kafshët, por kërkime të mëtejshme mund të zbulojnë se si domatet ndihmojnë në menaxhimin e diabetit tek njerëzit.⁷
6. Përmirësojnë shëndetin e lëkurës, flokëve dhe thonjve
Domatet përmbajnë acid klorogjenik, një përbërës që nxit prodhimin e kolagjenit.
Vitaminat C dhe A, të cilat gjenden në domatet e freskëta, ndihmojnë në zbardhjen dhe përmirësimin e pamjes së lëkurës, shëndetin e flokëve dhe rritjen e thonjve.
Përbërja ushqyese e domates
Një domate e freskët dhe me madhësi mesatare përmban rreth 22 kalori dhe më pak se 1 gram yndyrë. Është natyralisht e ulët në natrium dhe ka indeks të ulët glicemik — përmban vetëm 6 mg natrium dhe 3 gram sheqer. Po ashtu, përmban rreth gjysmë filxhani ujë, duke e bërë ideale për hidratim.
**Përbërësit kryesorë ushqyes në një domate mesatare janë:**⁸
- Proteina: 1.1 g
- Fibra: 1.5 g
- Kalcium: 12 mg
- Magnez: 13.5 mg
- Fosfor: 29.5 mg
- Kalium: 292 mg
- Vitamina C: 17 mg
- Kolinë: 8.2 mg
- Likopen: 3.2 mg
Disa antioksidantë si likopeni, luteina dhe zeaksantina përthithen më mirë kur domatja është e gatuar. Ata ndihmojnë në luftimin e radikaleve të lira – molekula të paqëndrueshme që dëmtojnë qelizat e trupit dhe mund të çojnë në kancer.²
Në domatet e freskëta mund të gjenden gjithashtu sasi të vogla të fluorit, acidit folik, vitaminës A, vitaminës K dhe beta-karotenit.
