Ndërsa lajmet e rreme dhe përmbajtjet e manipuluara përhapen gjithnjë e më shpejt në internet, Finlanda po e forcon edhe më tej qasjen e saj ndaj shkrim-leximit mediatik, duke përfshirë njohuritë mbi inteligjencën artificiale në kurrikulën shkollore që nga mosha trevjeçare. Qëllimi është t’i pajisë fëmijët me aftësi për të dalluar dezinformimin dhe përmbajtjet “deep fake” të gjeneruara nga inteligjenca artificiale.
Beteja kundër lajmeve të rreme në Finlandë nis që në klasat parashkollore. Për dekada me radhë, ky shtet nordik ka ndërthurur edukimin mediatik në kurrikulën kombëtare, duke u mësuar nxënësve të analizojnë forma të ndryshme të medias dhe të identifikojnë dezinformimin. Ky program është pjesë e një strategjie më të gjerë shtetërore për të rritur rezistencën e shoqërisë ndaj propagandës, veçanërisht për shkak të afërsisë gjeografike me Rusinë dhe kufirit prej 1,340 kilometrash mes dy vendeve.
Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia gati katër vjet më parë dhe intensifikimit të fushatave të dezinformimit në Evropë, autoritetet finlandeze kanë kërkuar që mësuesit të shtojnë edhe njohuritë mbi inteligjencën artificiale në procesin mësimor. Anëtarësimi i Finlandës në NATO në vitin 2023 ka rritur më tej ndjeshmërinë ndaj kërcënimeve hibride, pavarësisht mohimeve të Moskës për ndërhyrje në punët e brendshme të vendeve të tjera.
“Ne mendojmë se shkrim-leximi mediatik është një aftësi thelbësore qytetare,” tha Kiia Hakkala, specialiste pedagogjike në qytetin e Helsinkit, duke theksuar rëndësinë e tij për sigurinë kombëtare dhe funksionimin e demokracisë.
Në shkollën fillore Tapanila, në veri të Helsinkit, mësuesi Ville Vanhanen u mëson nxënësve të klasës së katërt si të dallojnë lajmet e rreme dhe përmbajtjet e dyshimta. Nxënësit analizojnë tituj, tekste, fotografi dhe video, ndërsa së fundmi kanë filluar të mësojnë se si të identifikojnë përmbajtjet e krijuara nga inteligjenca artificiale.
Media finlandeze luan gjithashtu rol aktiv në këtë proces. Përmes nismave si “Java e Gazetave” dhe botimit të “Librit ABC të Njohurive Mediale”, të shpërndarë për çdo 15-vjeçar, synohet forcimi i besimit në informacionin e verifikuar dhe transparencën mediatike.
Njohuritë mediatike janë pjesë e kurrikulës finlandeze që nga vitet 1990, ndërsa trajnime ofrohen edhe për të rriturit. Si rezultat, Finlanda renditet rregullisht në krye të Indeksit Evropian të Njohurive Mediatike. Sipas ministrit të Arsimit, Anders Adlercreutz, dezinformimi po sfidon seriozisht institucionet dhe demokracinë, duke e bërë edukimin mediatik dhe atë mbi inteligjencën artificiale më të domosdoshëm se kurrë.
