Përpjekjet e SHBA-së për të mos ofenduar Arabinë Saudite nënvizojnë se Gjiri ka më shumë ndikim te Trumpi sesa mund të besohet, thonë ekspertët
Nga Sean Mathews
Data e publikimit: 22 shtator 2025
SHBA-ja nuk e ka fshehur faktin se nuk është e kënaqur me samitin e Kombeve të Bashkuara të organizuar nga Franca dhe Arabia Saudite për çështjen e një shteti palestinez dhe zbatimin e një zgjidhjeje me dy shtete.
Disa nga aleatët më të ngushtë të Presidentit amerikan Donald Trump dhe zyrtarë të lartë e kanë kritikuar ashpër eventin në Nju Jork. Sekretari Amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e quajti më parë samitin “simbolik” dhe një me “aspak ndikim” në konfliktin Izrael-Palestinë, por megjithatë, një hap që “i jep guxim” Hamasit.
Ambasadori amerikan në Izrael, Mike Huckabee, ka shkuar edhe më tej, duke e quajtur samitin “të neveritshëm” dhe duke thënë se Franca, një nga bashkë-organizatorët, duhet të heqë dorë nga Riviera Franceze për një shtet palestinez.
Ndërsa administrata Trump nuk ka treguar asnjë hezitim për të përdorur mburrje dhe guxim për të kritikuar samitin, përfshirë talljen me Francën, ajo ka qenë dukshëm e heshtur për vendimin e Arabisë Saudite për të bashkë-organizuar eventin.
Diplomatët dhe ekspertët i thanë Middle East Eye se kërcimi i sikletshëm i SHBA-së duke kritikuar Francën ndërsa i jep një leje kalimi Arabisë Saudite pasqyron fuqinë e Riadit në Uashington përmes peshës së saj financiare dhe, gjithnjë e më shumë, vendimeve për të shtrirë lidhjet e saj të sigurisë.
Bader al-Saif, një profesor asistent në Universitetin e Kuvajtit, tha se administrata Trump ka treguar në heshtje se nuk është e gatshme t’i qortojë aleatët e saj më të afërt arabë për Palestinën kur ata ndërmarrin veprime.
“A po pompon Franca qindra miliarda dollarë në ekonominë amerikane?” tha Saif. “Nuk mendoj kështu.”
“Gjiri ka shumë më tepër ndikim sesa mendojnë se kanë, dhe është lloji i gjuhës praktike që Trump e kupton.”
Presidenti francez Emmanuel Macron mori një ovacion në këmbë për fjalimin e tij në samitin e OKB-së të hënën. Franca ka marrë një pozicion më të spikatur në këtë event. Princi i Kurorës Saudite Mohammed bin Salman nuk po merr pjesë në Asamblenë e Përgjithshme këtë vit, por Ministri i Jashtëm Faisal bin Farhan foli në emër të tij në event.
Trump bëri një vizitë historike në Arabinë Saudite në maj.
Gjatë udhëtimit, ai ngriti disa shpresa se administrata e tij do të shmangte ngatërresat e huaja dhe do të tërhiqej nga ndërhyrja në Lindjen e Mesme. Vizita e tij u zbukurua nga një zotim jo-detyrues nga Arabia Saudite për të investuar 600 miliardë dollarë në SHBA.
‘Gjiri ka shumë më tepër ndikim sesa mendojnë se kanë’
– Bader al-Saif, Universiteti i Kuvajtit
Ndikimi i fjalimit të Trumpit, ashtu si zotimi për investime saudite, ka qenë i përzier.
Nën presionin e Riadit, Trump ndaloi një fushatë shkatërruese bombardimesh amerikane ndaj Huthive të Jemenit – një armëpushim që ka mbajtur ndërsa Huthit vazhdojnë të lëshojnë raketa drejt Izraelit.
Po ashtu, Trump anashkaloi establishmentin amerikan dhe përpjekjet lobuese izraelite për të hequr sanksionet ndaj Sirisë.
Por për çështjet kyçe, Trump nuk i ka përmbushur fjalët e fjalimit të tij.
Ai e ndoqi Izraelin në një luftë me Iranin dhe bombardoi objektet bërthamore të Republikës Islamike, megjithëse lëvizi shpejt për një armëpushim. Ai gjithashtu i ka dhënë mbështetje të pakushtëzuar sulmit të Izraelit në Gaza, të cilin OKB-ja, historianët dhe ekspertët e të drejtave të njeriut e quajnë gjenocid.
Po ashtu, marrëveshjet e biznesit me Arabinë Saudite nuk janë materializuar plotësisht.
Asnjë shitje e madhe armësh nuk është njoftuar publikisht që kur të dyja palët nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje prej 142 miliardë dollarësh. Arabia Saudite pritet të jetë një blerëse e madhe e çipave të AI, por deri më tani, nuk ka pasur asnjë ndjekje publike të marrëveshjeve.
‘Të mbash Arabinë Saudite në krah’
Kur diskuton për gjenocidin në Gaza, Trump ka qenë veçanërisht luftarak.
Ai u tha gazetarëve amerikanë se sulmi i 7 tetorit 2023 i udhëhequr nga Hamasi në Izraelin jugor që vrau rreth 1,200 njerëz ishte “gjenocid, me sa duket” – duke anashkaluar një pyetje mbi vendimin e fundit të OKB-së se një gjenocid po ndodh kundër palestinezëve në Gaza.
Por Trump ka heshtur për deklaratën publike të Princit të Kurorës Saudite Mohammed bin Salman se Izraeli po kryen gjenocid.
“Qasja e dyanshme e SHBA-së buron nga ndjenjat instinktive të presidentit për këto vende, [Evropën dhe Gjirin],” i tha MEE Gregory Gause, një studiues në institutit kërkimor Middle East Institute në Uashington.
‘Mendoj se ka një dëshirë për t’i mbajtur sauditët në krah’
– Gregory Gause, Middle East Institute
“Përshtypja e parë e Trumpit për çdo gjë që vjen nga Gjermania apo Franca është negative sepse ai thjesht nuk i pëlqen. Gjiri ka aftësinë t’i flasë në vesh. Ata mund ta tërheqin vëmendjen e Trumpit më shumë se evropianët,” tha ai.
Trump pritet të takohet me zyrtarë nga Turqia, Emiratet e Bashkuara Arabe, Egjipti, Katari dhe Arabia Saudite në margjinat e OKB-së për të diskutuar për Gazën, megjithëse liderët e shumë prej këtyre vendeve nuk po marrin pjesë personalisht.
Një arsye kyçe pse është më e lehtë për ambasadorët dhe të dërguarit e Trumpit të kritikojnë Francën për samitin, krahasuar me Arabinë Saudite, është se rreziqet nuk janë aq të larta.
Qasja e heshtur e SHBA-së ndaj Arabisë Saudite është pjesërisht një reflektim i faktit se aleati i saj kryesor arab përballet me zemërim të vërtetë mes popullit të tij për mizoritë që Izraeli po kryen në Gaza, thonë ekspertët.
Ndërsa Franca është një anëtare e NATO-s që përpiqet ta mbajë SHBA-në të angazhuar në aleancë, Arabia Saudite është një agjent i lirë në një farë mënyre.
Shtetet e Gjirit janë të alarmuara nga pëlqimi i SHBA-së ndaj agresivitetit izraelit në Siri, Liban dhe Iran.
Miratimi i SHBA-së për sulmin e Izraelit ndaj zyrtarëve politikë të Hamasit në Doha, Katar, i goditi monarkët e Gjirit si një shuplakë në fytyrë, sepse ata janë mbështetur prej kohësh te SHBA-ja për të garantuar sigurinë e tyre.
Javën e kaluar, Arabia Saudite nënshkroi një pakt mbrojtjeje me Pakistanin – i vetmi shtet me shumicë myslimane i armatosur me armë bërthamore. Arabia Saudite gjithashtu i është kthyer prodhimit të raketave të veta balistike me ndihmën e Kinës, sipas raporteve.
“SHBA e vuri re paktin e mbrojtjes me Pakistanin, ndërsa implikimet bërthamore janë të paqarta, mendoj se ka një dëshirë për t’i mbajtur sauditët në krah, sepse disa njerëz shohin një dorë kineze përmes pakistanezëve,” tha Gause.
“Askush nuk shqetësohet se Franca do të largohet nga NATO.”
