Keir Starmer thotë se njoftimi tregon shpresat e qeverisë për një Izrael të sigurt krahas një Palestine të qëndrueshme
Netanyahu thotë se njohja është një shpërblim për terrorizmin
Mbretëria e Bashkuar e ka njohur zyrtarisht Palestinën si një shtet të pavarur, ka thënë Keir Starmer, në një njoftim thellësisht simbolik, me të cilin qeveria shpreson të tregojë angazhimin e saj për paqen në rajon dhe të zbusë tensionet politike të brendshme.
Në shenjë të shqetësimit global për krizën humanitare në Gaza, Kanadaja dhe Australia gjithashtu bënë deklaratat e tyre zyrtare duke njohur Palestinën të dielën, përpara një konference të asamblesë së përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.
Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, e dënoi menjëherë njoftimin – të cilin Mbretëria e Bashkuar e sheh si një levë për të shtyrë drejt një zgjidhjeje të qëndrueshme për t’i dhënë fund pushtimit të paligjshëm të Palestinës – duke e quajtur atë “absurd” dhe “një shpërblim për terrorizmin”.
Megjithatë, Starmer këmbënguli se vendimi i qeverisë nuk ishte një shpërblim për Hamasin: ai tha se figurat e larta të grupit terrorist do të përballeshin me sanksione të mëtejshme nga Mbretëria e Bashkuar në javët e ardhshme dhe se grupi nuk do të luante asnjë rol në një qeveri të ardhshme palestineze të reformuar dhe të zgjedhur. Të gjithë pengjet e mbetur izraelitë duhet të lirohen, shtoi Starmer.
Downing Street beson se njohja do të ndihmojë në kundërshtimin e disa prej kritikave me të cilat është përballur në vend, përfshirë ato brenda kabinetit dhe midis deputetëve laburistë, lidhur me përgjigjen e saj ndaj krizës së Gazës, përpara asaj që pritet të jetë një konferencë vjetore e tensionuar politikisht.
Në një video-mesazh drejtuar kombit, Starmer tha: “Shpresa për një zgjidhje me dy shtete po zbehet, por ne nuk mund ta lëmë atë dritë të shuhet … Sot, për të ringjallur shpresën për paqe dhe një zgjidhje me dy shtete, unë deklaroj qartë, si kryeministër i këtij vendi të madh, se Mbretëria e Bashkuar e njeh zyrtarisht shtetin e Palestinës.”
“Përballë tmerreve në rritje në Lindjen e Mesme, ne po veprojmë për të mbajtur gjallë mundësinë e paqes dhe një zgjidhjeje me dy shtete. Kjo do të thotë një Izrael i sigurt dhe i mbrojtur, krahas një shteti të qëndrueshëm palestinez. Për momentin, nuk kemi asnjërën.”
Në një përpjekje për t’u marrë me kritikat ndaj njoftimit nga SHBA dhe Izraeli, ai tha: “Le të jemi të sinqertë, Hamasi është një organizatë brutale terroriste. Thirrja jonë për një zgjidhje të vërtetë me dy shtete është saktësisht e kundërta e vizionit të tyre të urryer. Pra, jemi të qartë, kjo zgjidhje nuk është një shpërblim për Hamasin, sepse do të thotë që Hamasi nuk mund të ketë të ardhme, asnjë rol në qeveri, asnjë rol në siguri.”
Por ai përfundoi: “Kriza humanitare e shkaktuar nga njeriu në Gaza arrin thellësi të reja. Bombardimi i pamëshirshëm dhe në rritje i Gazës nga qeveria izraelite, ofensiva e javëve të fundit, uria dhe shkatërrimi janë tërësisht të patolerueshme. Dhjetëra mijëra janë vrarë, përfshirë mijëra ndërsa përpiqeshin të mblidhnin ushqim dhe ujë. Kjo vdekje dhe shkatërrim na tmerron të gjithëve. Ajo duhet të përfundojë.”
Mbretëria e Bashkuar do të njohë një shtet palestinez të bazuar përkohësisht në kufijtë e vitit 1967, përpara se Izraeli të pushtonte Rripin e Gazës dhe Bregun Perëndimor. Kjo gjithashtu do t’i hapë rrugën marrëdhënieve të plota diplomatike, me kreun e misionit palestinez, Husam Zomlot, që ka gjasa të ngrihet në statusin e plotë të ambasadorit.
Zomlot tha: “Kjo shënon një hap të pakthyeshëm drejt drejtësisë, paqes dhe korrigjimit të gabimeve historike, përfshirë trashëgiminë koloniale të Britanisë, Deklaratën e Balfourit dhe rolin e saj në shpronësimin e popullit palestinez.”
Starmer njoftoi për herë të parë në korrik se Mbretëria e Bashkuar do ta njihte Palestinën deri në kohën e asamblesë së përgjithshme të OKB-së, e cila fillon javën e ardhshme, përveçse nëse Izraeli do t’i përmbahej një armëpushimi dhe do të angazhohej për një zgjidhje me dy shtete. Kryeministri foli me Netanyahun përpara njoftimit.
Më shumë se 150 vende, përfshirë Francën, e cila ka udhëhequr përgjigjen perëndimore, pritet ta kenë njohur Palestinën deri në fund të javës së ardhshme, megjithëse disa mund të vendosin kushte. Shtetet e Bashkuara, tani në fakt kundër një zgjidhjeje me dy shtete, e kanë refuzuar lëvizjen e Mbretërisë së Bashkuar.
Kryeministri i Australisë, Anthony Albanese, tha: “Hapa të mëtejshëm, përfshirë vendosjen e marrëdhënieve diplomatike dhe hapjen e ambasadave, do të konsiderohen ndërsa Autoriteti Palestinez bën përparim të mëtejshëm në angazhimet për reformë.”
Kryeministri kanadez, Mark Carney, tha: “Njohja e shtetit të Palestinës, e udhëhequr nga Autoriteti Palestinez, fuqizon ata që kërkojnë bashkëjetesë paqësore dhe fundin e Hamasit. Kjo në asnjë mënyrë nuk legjitimon terrorizmin, as nuk është ndonjë shpërblim për të.”
Lëvizja vjen shtatë dekada pas përfundimit të mandatit britanik në Palestinë dhe formimit të shtetit të Izraelit, ndërsa numri i të vdekurve nga lufta në Gaza vazhdon të rritet dhe kushtet për njerëzit e bllokuar atje bëhen edhe më të dëshpëruara.
Edhe pse njoftimi nuk po portretizohet si një ndëshkim për Izraelin, nuk ka gjasa që ky hap të ishte ndërmarrë nëse Netanyahu do ta kishte kryer fushatën ushtarake në Gaza me më pak egërsi dhe me më shumë respekt për të drejtën ndërkombëtare.
Ministria e Jashtme e Izraelit tha se e refuzonte atë që e quajti njohje “të njëanshme” të një shteti palestinez nga Britania, Kanadaja dhe Australia, duke paralajmëruar se njohja mund ta destabilizonte më tej rajonin.
“Izraeli e refuzon kategorikisht deklaratën e njëanshme të njohjes së një shteti palestinez të bërë nga Mbretëria e Bashkuar dhe disa vende të tjera,” tha ministria e jashtme në një deklaratë. “Kjo deklaratë nuk promovon paqen, por përkundrazi e destabilizon më tej rajonin dhe minon shanset për të arritur një zgjidhje paqësore në të ardhmen.”
Një zëdhënës i Netanyahut shtoi se mesazhi i kryeministrit izraelit për kombet që njohin Palestinën ishte se “populli i Izraelit nuk do të bëjë vetëvrasje për shkak të nevojave politike të politikës evropiane”.
Zëvendëskryeministri, David Lammy, i cili do të përfaqësojë Mbretërinë e Bashkuar në mbledhjen e OKB-së, pranoi se do të kishte pak ndryshim të menjëhershëm nga njohja. “Nuk do të thotë që siç vjen nata pas ditës, ti e njeh një ditë dhe një shtet palestinez shfaqet të nesërmen,” i tha ai Sky News.
Lammy, i cili ishte sekretar i jashtëm kur u ra dakord për afatin e njohjes, tha se pjesa më e madhe e idesë ishte “e mbështjellë me shpresë”.
“A do t’i ushqejë kjo fëmijët? Jo, nuk do ta bëjë, kjo varet nga ndihma humanitare. A do t’i lirojë kjo pengjet? Kjo duhet të varet nga një armëpushim,” i tha ai BBC-së. “Çfarë t’u themi fëmijëve të një shteti të ardhshëm palestinez? A t’u themi se duhet të presim për kushtet e përsosura përpara se të mund ta njohim një shtet palestinez?”
Starmer ishte vënë nën presion nga deputetët laburistë, përfshirë rreth një të tretën e kabinetit të tij, për të njohur Palestinën, për shkak të imperativit moral, por edhe mes shqetësimeve se partia do të humbiste vota në favor të së majtës dhe të pavarurve pro-Gaza për këtë çështje.
Një ministër i kabinetit i tha The Guardian: “Simbolet kanë rëndësi. Qeveria laburiste e ka vendosur veten në anën e duhur të historisë. Të gjithë e dinë se njohja vetëm nuk do të ndryshojë jetën e palestinezëve, por është një kundërpërgjigje në kohën e duhur dhe e nevojshme ndaj një qeverie autoritare izraelite që e ka bërë gjithnjë e më shumë Izraelin një shtet të përjashtuar.”
“Tani duhet të ketë një përpjekje serioze për të nisur një proces paqeje dhe për të ndryshuar faktet në terren – ose të paktën për të parandaluar Izraelin të vrasë zgjidhjen me dy shtete me aneksimin e mëtejshëm të Bregut Perëndimor.”
