Subvencionet e reja nuk po i bindin të rinjtë për të ardhmen.
Nga Emma Zang, profesoreshë e asociuar e sociologjisë në Universitetin Yale.
Ky artikull u botua në bashkëpunim me ChinaFile, një projekt i drejtuar nga Asia Society.
Më 8 shtator, Kina filloi të pranonte aplikimet për subvencionin e saj mbarëkombëtar për kujdesin ndaj fëmijëve, me fuqi prapavepruese nga 1 janari, një politikë kryesore në përpjekjen e saj për të ndryshuar kursin e një norme lindshmërie rekord të ulët. Më herët, në gusht, Këshilli i Shtetit njoftoi se qeveria do të paguante për vitin e fundit të parashkollorit të fëmijëve. Vitet e fundit, qeveria ka ofruar lehtësira tatimore, stimuj për strehimin dhe mbulim të trajtimit të fertilitetit për të inkurajuar krijimin e familjes.
Por këto masa nuk ka gjasa të funksionojnë. Norma e lindshmërisë në Kinë ka rënë nga 2.5 lindje për grua në vitin 1990 në vetëm 1 lindje për grua në vitin 2023. Rënia e normës së lindshmërisë në vend nuk është vetëm një problem ekonomik, por edhe kulturor. Për shumë të rinj, barriera e vërtetë nuk është kostoja e rritjes së fëmijëve. Përkundrazi, është bindja se të bëhesh prind nuk ka më kuptim në një të ardhme që ndihet e pasigurt dhe e padenjë për investim. Nëse politikat nuk e adresojnë këtë problem më të thellë, subvencionet dhe bonuset do të bëjnë pak për të frenuar rënien.
Kjo mospërputhje ka rëndësi. Një popullsi në tkurrje kërcënon rritjen e brendshme të Kinës, qëndrueshmërinë e zinxhirëve globalë të furnizimit dhe madje edhe stabilitetin gjeopolitik. Vendimet për pjellorinë janë, në thelbin e tyre, vendime për të ardhmen. Kur një brez i kthen shpinën të qenit prind, kjo sinjalizon jo vetëm një hezitim, por një tërheqje më të gjerë nga vetë shpresa.
Ndërsa brezat e vjetër në Kinë shpesh panë se puna e palodhur përkthehej në ngjitje sociale, hulumtimet tregojnë se kjo lëvizshmëri ka rënë te brezat e lindur pas viteve 1970. Sot, shumë të rinj kinezë e shohin atë si një rrugë të lodhshme pa krye—një shteg rraskapitës që nuk ofron as stabilitet, as kuptim. Në atë kontekst, martesa dhe të qenit prind mund të ndihen më pak si momente historike sesa si barra. Ky zhgënjim ka ushqyer rryma kulturore si lëvizja “shtrirë përtokë” (lying flat) dhe slogane virale si “pa martesë, pa fëmijë, qëndro i sigurt,” duke kapur një tërheqje më të gjerë nga ambicie të caktuara, jeta familjare dhe pritshmëritë shoqërore.
Presionet ekonomike, si kostot marramendëse të strehimit, punët e pasigurta dhe kultura ndëshkuese e punës “996”, janë pjesë e historisë. Por ato janë të ndërthurura me diçka më të thellë: një humbje të besimit tek e ardhmja. Të rinjtë dyshojnë gjithnjë e më shumë nëse sistemi e shpërblen përpjekjen apo ofron diçka për të cilën ia vlen të ndërtosh. Të qenit prind, në këtë kontekst, është më pak një gëzim për t’u pritur sesa një barrë për t’u shmangur.
Verën e kaluar, kur dhashë një sërë leksionesh në Kinë, pothuajse çdo universitet dhe organizatë që vizitova më kërkoi të flisja për përcaktuesit e pjellorisë së ulët dhe provat se cilat politika mund të funksiononin. Unë u mbështeta në hulumtimin tim mbi marëdhënien midis rregullimeve fleksibël të punës dhe pjellorisë për të treguar se çfarë mësimesh mund të zbatoheshin. Por ajo që më bëri më shumë përshtypje ishte ajo që ndodhi më pas. Në disa leksione, anëtarë të rinj të audiencës erdhën tek unë jo për të pyetur për subvencionet apo kujdesin ndaj fëmijëve, por për të pyetur, me sinqeritet të plotë, pse unë personalisht kisha vendosur të kisha fëmijë. Për ta, në një të ardhme që e shohin si të zymtë, kjo kishte pak kuptim. Pse të investosh vite në rritjen e një fëmije kur në vend të kësaj mund të kaloje kohën duke ndjekur interesat e tua? Pyetjet e tyre zbuluan se sa thellësisht shumë të rinj kinezë e shohin vetë të qenit prind si diçka irracionale, jo thjesht të papërballueshme.
Shifrat e pasqyrojnë këtë tërheqje: Regjistrimet e martesave kanë rënë në mënyrë të vazhdueshme që nga viti 2013, duke arritur një nivel rekord të ulët në 2024. Dëshira për të pasur fëmijë gjithashtu ka rënë, madje edhe midis të pasurve. Ndryshe nga vende si Franca apo Italia, ku të rinjtë shpesh aspirojnë të kenë dy ose më shumë fëmijë, por luftojnë me kufizime praktike, shumë të rinj kinezë kanë pushuar së aspiruari fare. Për disa, nuk bëhet fjalë për shtyrje—bëhet fjalë për heqje dorë.
Siç shpjegoi Jia Yu, një sociologe në Universitetin e Pekinit, në një intervistë të vitit 2024 me llogarinë e lexuar gjerësisht në WeChat Serious Demography Gossip: “Njerëzit nuk marrin në konsideratë vetëm situatën e tyre aktuale—ata pyesin se në çfarë lloj bote do të rriten fëmijët e tyre. Nëse unë tashmë jam i mbingarkuar nga presioni, pse do të doja të sillja një fëmijë në të njëjtin mjedis?” Ankthi i përgjithësuar për të ardhmen e zvogëlon dëshirën për të pasur fëmijë edhe midis atyre me të ardhura dhe strehim të qëndrueshëm.
Përgjigjja e qeverisë ka qenë një valë masash pro-lindjeve: bonuse për foshnjat, leje të zgjatur të lindjes dhe fushata që u bëjnë thirrje grave të “kthehen në familje”. Megjithatë, këto politika shpesh përforcojnë rolet tradicionale gjinore, duke e vendosur barrën e kujdesit mbi gratë, ndërsa ofrojnë pak mbështetje për burrat ose për përgjegjësinë e përbashkët. Ndërkohë, burrat mbajnë mbi supe presionin financiar në rritje me mbështetje minimale institucionale. Në vend që të adresojnë rrënjët kulturore dhe emocionale të pakënaqësisë, masa të tilla rrezikojnë ta thellojnë atë, duke e bërë të qenit prind të ndihet edhe më pak i realizueshëm.
Pas rënies demografike qëndrojnë dy grupe: ata që duan fëmijë por nuk i përballojnë dot dhe ata që nuk ia shohin më kuptimin—një grup që sondazhet sugjerojnë se tashmë përfshin më shumë se një të katërtën e studentëve universitarë të Kinës. Për të parët, subvencionet aktuale janë shumë larg asaj që nevojitet për të kompensuar kostot e larta të strehimit, orët e gjata të punës dhe kujdesin e kufizuar ndaj fëmijëve. Për të dytët, asnjë subvencion nuk ka gjasa të ketë rëndësi. Mungesa e interesit të tyre për të pasur fëmijë pasqyron zhgënjim me vetë moshën e rritur—një rraskapitje me detyrime që nuk ndihen më kuptimplota.
Ndryshimi i kursit të pjellorisë në rënie do të kërkojë më shumë sesa stimuj financiarë. Do të kërkojë rindërtimin e besimit tek institucionet, zgjerimin e mundësive të jetës dhe rivendosjen e një ndjenje stabiliteti dhe qëllimi për brezin e ardhshëm. Pa këtë, asnjë subvencion nuk do t’i bindë të zhgënjyerit të sjellin fëmijë në një botë në të cilën ata nuk besojnë.
Rreziqet nuk kufizohen vetëm në Kinë. Me popullsinë e dytë më të madhe në botë që po rrëshqet në rënie demografike, pasojat do të kenë jehonë globalisht, nga tregjet e punës te zinxhirët e furnizimit e deri te politika ndërkombëtare. Kur një shoqëri humbet besimin tek e ardhmja, efektet nuk ndalen në kufijtë e saj.
Sfida e Kinës është pra jo vetëm demografike, por ekzistenciale. Rruga për të rivendosur pjellorinë nuk kalon përmes subvencioneve, por përmes besimit—përmes rindërtimit të një vizioni për të ardhmen që të rinjtë mund ta shohin, ta besojnë dhe ta përqafojnë si të tyren.
Emma Zang është profesoreshë e asociuar e sociologjisë në Universitetin Yale. Ajo drejton Laboratorin e Llogaritjes së Plakjes, Familjes dhe Provave, Z-CAFE, dhe shërben si organizatorja themeluese e Serisë së Folësve të Studimeve të Popullsisë në Yale, e cila bashkon studiues që punojnë në kërkimin e popullsisë dhe shëndetit. Ajo është gjithashtu një anëtare jorezidente në Qendrën për Analizën e Kinës të Institutit të Politikave të Asia Society.
