Grupet e të drejtave në Gaza dhe Ramallah i kishin kërkuar Gjykatës Penale Ndërkombëtare të hetonte Izraelin mbi akuzat për gjenocid
William Christou
SHBA-ja ka vendosur sanksione kundër tre grupeve palestineze për të drejtat e njeriut që i kërkuan Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN) të hetonte Izraelin mbi akuzat për gjenocid në Gaza, sipas një njoftimi të postuar në faqen e internetit të Departamentit Amerikan të Thesarit.
Të tre grupet – Qendra Palestineze për të Drejtat e Njeriut dhe Qendra Al Mezan për të Drejtat e Njeriut me bazë në Gaza, dhe Al-Haq me bazë në Ramallah – u listuan nën ato që Departamenti i Thesarit i quajti përcaktime të lidhura me GJPN-në.
Këto grupe janë monitoruesit kryesorë të të drejtave në Palestinë dhe kanë qenë të angazhuara në dokumentimin e krimeve të dyshuara të luftës izraelite në Gaza gjatë 23 muajve të fundit. Sanksionet do ta bëjnë më të vështirë për organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut të bashkëpunojnë me këto grupe dhe do ta bëjnë jetën e përditshme më të vështirë për punonjësit e tyre.
Sekretari Amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha se sanksionet u vendosën ndaj monitoruesve të të drejtave për shkak se ishin “angazhuar drejtpërdrejt në përpjekjet e Gjykatës Penale Ndërkombëtare për të hetuar, arrestuar, ndaluar ose ndjekur penalisht shtetasit izraelitë, pa pëlqimin e Izraelit”.
Disa ditë më parë, shoqata kryesore botërore e studiuesve të gjenocidit tha se veprimet e Izraelit në Gaza përmbushnin përkufizimin ligjor të gjenocidit, një akuzë që Izraeli e ka mohuar.
Grupet i kërkuan GJPN-së në nëntor 2023 të hetonte sulmet ajrore izraelite në zonat civile me popullsi të dendur të Gazës, rrethimin e territorit dhe zhvendosjen e popullsisë.
Që nga ngritja e padisë, kushtet humanitare në Gaza janë përkeqësuar ndjeshëm, me territorin që përballet me një krizë urie dhe më shumë se 80% e infrastrukturës së tij të shkatërruar nga bombardimet izraelite. Në atë kohë, ishin vrarë gati 10,000 palestinezë në Gaza – numri i të vdekurve tani është më shumë se 64,000.
Dy javë më parë, një sulm izraelit në spitalin Nasser në Gazën jugore që vrau 22 njerëz, përfshirë pesë gazetarë, ngriti pyetje të mëtejshme rreth sjelljes së Izraelit në rrip.
Një hetim i publikuar nga Associated Press të premten hodhi dyshime mbi shpjegimin e Izraelit se forcat e tij kishin goditur një pozicion që ishte i njohur si pikë grumbullimi e gazetarëve, sepse besonin se një kamerë në çati po përdorej nga Hamasi për të vëzhguar trupat. AP tha se kishte mbledhur prova të reja që tregonin se kamera në fjalë në fakt i përkiste një video-gazetari të Reuters që u vra në sulmin fillestar.
Agjencia vuri në dukje se e kishte informuar vazhdimisht ushtrinë se gazetarët e saj ishin të stacionuar atje dhe se hetimi i saj tregoi se trupat përdorën predha tanku me eksploziv të lartë për të goditur spitalin, në vend të armëve më precize të drejtuara që mund të kishin rezultuar në më pak viktima.
Ajo tha se menjëherë pas sulmit të parë, forcat izraelite kishin goditur përsëri të njëjtin pozicion, pasi punonjësit mjekësorë dhe të emergjencës kishin arritur në vendngjarje për të trajtuar të plagosurit. Koha e sulmit të kujtonte teknikën e “goditjes së dyfishtë” të përdorur nga al-Kaida dhe nga forcat e ish-presidentit sirian Bashar al-Assad, dhe të tjerë.
Të tre organizatat e të drejtave lëshuan një deklaratë të përbashkët duke dënuar sanksionet, të cilat i përshkruan si “imorale, të paligjshme dhe jodemokratike”.
Në padinë e tyre të vitit 2023, tre grupet palestineze i kërkuan gjykatës të shqyrtonte faktorë duke përfshirë bombardimin e zonave me popullsi të dendur nga Izraeli në Gaza dhe parandalimin e ndihmës në territor, duke pretenduar se veprimet përbënin krime kundër njerëzimit dhe nxitje për gjenocid.
Një vit më vonë, GJPN lëshoi urdhër-arreste për kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu, dhe ish-shefin e tij të mbrojtjes Yoav Gallant, si dhe një lider të Hamasit, Ibrahim al-Masri, për krime të dyshuara lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Zyra e Netanyahut i denoncoi urdhër-arrestet si “antisemite” dhe tha se Izraeli “i hedh poshtë plotësisht akuzat e rreme dhe absurde”.
Administrata e Donald Trump ka vendosur sanksione kundër gjyqtarëve të GJPN-së, si dhe kryeprokurorit të saj, për shkak të urdhër-arresteve izraelite dhe një vendimi të mëparshëm për të hapur një çështje për krime të dyshuara lufte nga trupat amerikane në Afganistan.
GJPN, e cila u krijua në vitin 2002, ka juridiksion mbi krimet e luftës, krimet kundër njerëzimit dhe gjenocidin në 125 vendet e saj anëtare. Disa kombe, përfshirë SHBA-në, Kinën, Rusinë dhe Izraelin, nuk e njohin autoritetin e saj.
Pavarësisht se 124 vende janë të detyruara të zbatojnë urdhër-arrestet, në praktikë, shtete si Hungaria nuk e kanë arrestuar Netanyahun kur ai e ka vizituar.
Izraeli gjithashtu përballet me një çështje në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND) të ngritur nga Afrika e Jugut, e cila pretendon se Izraeli po kryen gjenocid në Gaza. Ndryshe nga GJPN, vendimet e GJND-së nuk janë ligjërisht të detyrueshme, por përdoren për të informuar Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
Në një gjykim të përkohshëm në janar 2024, GJND vendosi se pretendimi për gjenocid ishte “i besueshëm” dhe urdhëroi Izraelin të ndalonte aktet e gjenocidit dhe të lejonte më shumë ndihmë në Gaza. Një vendim përfundimtar nuk pritet deri në vitin 2027, në rastin më të hershëm.
Izraeli pothuajse i ka injoruar plotësisht masat e përkohshme të GJND-së dhe e ka reduktuar sasinë e ndihmës së lejuar në territor që nga vendimi.
Izraeli nisi sulmin e tij në Rripin e Gazës në tetor 2023, pasi luftëtarët e Hamasit, grupi militant palestinez që kontrollon territorin, sulmuan Izraelin jugor, duke vrarë 1,200 njerëz dhe duke marrë 250 pengje në Gaza.
Që atëherë, lufta e Izraelit ka vrarë 64,000 njerëz, ka detyruar shumicën e popullsisë së Gazës të largohen nga shtëpitë e tyre të paktën një herë dhe ka shkaktuar një krizë urie në pjesë të territorit, të cilën një monitorues global i urisë e përshkroi si zi buke.
