Modelet e Inteligjencës Artificiale, si ChatGPT, Grok, DeepSeek, Gemini, etj. janë produkte njerëzore që reflektojnë në thelb mendësitë njerëzore të secilit prej nesh dhe nuk kanë ndërgjegje, por janë thjesht magazina informacioni që funksionojnë përmes algoritmeve matematike, të programuara sesi duhet të punojnë dhe përgjigjen, edhe pse sigurisht që kanë një masë “pavarësie”, nëse mund ta quajmë kështu një program kompjuterik të pajetë.
Kështu që ato janë të mira për të bashkëvepruar për të mësuar dhe thjeshtësuar dijen dhe informacionin, por ato nuk janë burim i së vërtetës finale apo hyjnore, që të mund të ofrohen bashkëbisedimet me të si të ishin të tilla. Të flasësh me një makinë dhe ta citosh atë më pas nuk është aspak normale dhe nuk duhet të ketë të njëjtën ndjesi si të flasësh me një njeri që është autoritet në fushën e tij të dijes apo edhe më keq nëse beson se kjo makinë thotë të vërtetën finale si të ishte fjalë e Zotit që nuk kundërshtohet.
Nëse gjithkush publikon dhe tregon çdo gjë çfarë i ka “rrëfyer” ChatGPT, si të ishte ndonjë entitet “hyjnor” kam frikë se nesër fëmijët tanë dhe pasardhësit e tyre do ta marrin për të tillë, dhe skenarët distopikë të letërsisë dhe kinematografisë që kanë vënë alarmin vite më parë, mund të bëhen realitet.
Mjetet janë krijuar për të qenë shërbëtor të njeriut dhe jo për t’u adhuruar prej tij. Të gabosh është njerëzore, madje edhe e nevojshme ndonjëherë, por të kërkosh “perfeksionin” përmes një shpikje njerëzore që është jashtë teje, do të thotë të varesh prej saj, dhe rritja e varësisë nga një mjet i jashtëm shpie në skllavëri, e skllavëria është idhujtari. Zoti na ka krijuar qëllimisht të tillë që të gabojmë, dhe përsosmërinë ta kërkojmë duke përmirësuar veten dhe të brendshmen tonë dhe jo atë jashtë nesh, që është dytësore.
Dhe përmirësimi është një proces i gjatë, që nuk ka një stacion përfundimtar, por nis me jetën e njeriut, pra të çdo individi prej nesh, dhe përfundon me vdekjen e tij në këtë botë. Ne jemi të urdhëruar së pari të përmirësojmë vetveten si individ dhe si shoqëri, sa të mundemi, në një rrugëtim që nuk ndalet asnjëherë dhe për çdo brez më vete dhe jo të krijojmë mjete tek të cilat do të varim shpresën tonë përfundimtare për ndryshimin historik të mbarë njerëzimit dhe brezave që do të vijnë, bindje këto që nuk kanë lidhje me besimin në Zot dhe realitetin njerëzor, por me utopi afetare që historikisht kanë treguar se përfundojnë në distopi të frikshme.
Inteligjenca artificiale në thelb është etja e njeriut për përsosmëri, por me rrugën më të shkurtër dhe më të lehtë të mundshme, që është krijimi i përsosmërisë së imagjinuar jashtë vetes dhe më pas vjen tentativa për ta injektuar atë brenda nesh. Kjo i ngjan çdo artifice tjetër që njerëzit kanë shpikur për t’u bërë më të fortë fizikisht apo për t’u dukur më të bukur. IA pra është “botoksi” dhe “steroidi” që paramendohet se do të na bëj më inteligjent, por në fakt ka të njëjtin efekt dëmtues si ai fizik, e ndoshta edhe më tepër sepse mendja ka më shumë vlerë dhe rëndësi sesa muskujt dhe paraqitja e jashtme për njeriun.
Jeta në natyrshmërinë që e ka krijuar Zoti është më e bukur, më e këndshme dhe më reale dhe e vërtetë, pavarësisht gabimeve e fajeve që ne si njerëz bëjmë. Vendosja e përsosmërisë parajsore në tokë është mision i pamundur, dhe nuk na përket ne si njerëz, dhe tentativa për ta arritur këtë shpie në idhujtari dhe kriza që shkaktojnë më shumë dëme sesa dobi.
Justinian Topulli
