Mohamad Elmasry
Dy shtete të Gjirit që dikur gëzonin lidhje të ngushta, tani janë mbërthyer në një betejë narrativash, duke sinjalizuar një ri-rreshtim rajonal nga Deti i Kuq deri në Bririn e Afrikës.
Me çdo ditë që kalon, bëhet gjithnjë e më e qartë se sulmet e Arabisë Saudite ndaj separatistëve të mbështetur nga Emiratet në Jemen, në fund të vitit të kaluar dhe në fillim të këtij muaji, nuk ishin fundi, por fillimi i një konflikti mes dy shteteve të Gjirit.
Ajo që disave mund t’u jetë dukur si një mosmarrëveshje taktike mbi Jemenin, është në fakt një krisje strategjike me pasoja të thella për rendin rajonal të pas-Pranverës Arabe.
Në fund të dhjetorit, Arabia Saudite bombardoi një dërgesë armësh të Emirateve në portin e Mukallës, e destinuar për Këshillin Tranzitor Jugor (STC) të mbështetur nga Emiratet. Më pas, në fillim të këtij muaji, një koalicion i udhëhequr nga sauditët ndërmori sulme ajrore kundër kampeve të STC-së në Hadramawt dhe al-Mahra.
Thuajse brenda natës, STC-ja u shemb si forcë ushtarake dhe qeverisëse, ndërsa lideri i saj, Aidarous Zubaidi, u arratis në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA).
Fushata saudite sinjalizoi se, nga këndvështrimi i Riadit, lojës së Emirateve i kishte ardhur fundi. Princit të Kurorës saudite, Mohammed bin Salman, nuk i durohej më të rrinte duarkryq ndërsa Emiratet zgjeronin gjurmën e tyre ushtarake duke mbështetur milicite separatiste nga Jemeni në Sudan e më gjerë.
Në një rrafsh më të gjerë, operacioni shënoi një prishje të rëndësishme të marrëdhënieve mes dy shteteve të Gjirit, që historikisht kanë pasur lidhje të ngushta.
Emiratet dhe Arabia Saudite punuan së bashku për të organizuar kundër-revolucionet e pas vitit 2013 në të gjithë botën arabe dhe për të vendosur një bllokadë katërvjeçare ndaj Katarit nga viti 2017 deri në 2021. Zhbërja e kësaj aleance tregon tashmë për një ri-rreshtim më të thellë rajonal.
Lufta mediatike
Diskursi politik dhe mediatik saudit dhe emiratase gjatë javëve të fundit – veçanërisht pas fushatës së shkurtër ushtarake kundër STC-së – e ka bërë të qartë se mosmarrëveshja shkon shumë më thellë se Jemeni.
Si sauditët, ashtu edhe emiratasit kanë përvojë të gjerë në luftën mediatike dhe dixhitale, ndaj nuk është çudi që kjo fazë kritike e mosmarrëveshjes së tyre të shënohet nga një betejë narrativash.
Riadi ka nisur një fushatë të ashpër mediatike duke shënjestruar lidershipin e Emirateve dhe projektin e tij më të gjerë politik. Veçanërisht, ofensiva mediatike e ka kornizuar Emiratet si një shtet që kërkon të fragmentojë shtetet arabe për përfitimet e veta politike – dhe ato të Izraelit.
Këtë javë, kanali shtetëror saudit Al-Ekhbariya pretendoi se Emiratet po “investojnë në kaos dhe po mbështesin separatistët” në Afrikën e Veriut dhe Bririn e Afrikës. Shkrimtari i shquar saudit, Salman al-Ansari, shkoi më tej, duke e quajtur mbështetjen ekonomike të Emirateve për Egjiptin si “një nga operacionet më të mëdha të mashtrimit politik” në historinë moderne.
Javën e kaluar, akademiku dhe kolumnisti saudit Ahmed bin Othman al-Tuwaijri akuzoi Emiratet se po minonin qëllimisht Arabinë Saudite duke u hedhur “në krahët e Sionizmit” dhe duke shërbyer si “Kali i Trojës i Izraelit” në rajon.
Vlen të përmendet se Emiratet janë përgjigjur më pak përmes mediave të tyre dhe më shumë përmes aleatit të tyre strategjik më të ngushtë, Izraelit. Ditët e fundit, sulmet ndaj Arabisë Saudite kanë ardhur nga rrjetet e lobimit pro-izraelit, figurat mediatike amerikane dhe politikanët amerikanë pro-izraelitë.
Më 23 janar, Liga Anti-Shpifje (ADL) postoi në platformën X në mbështetje të Emirateve, duke paralajmëruar për “frekuencën dhe volumin në rritje të zërave të shquar sauditë… që përdorin nëntekste të hapura antisemitike dhe shtyjnë në mënyrë agresive retorikën kundër Marrëveshjeve të Abrahamit”.
Javën e kaluar, transmetuesi amerikan pro-izraelit Mark Levin postoi një sërë komentesh anti-saudite për pesë milionë ndjekësit e tij në X. Për shembull, më 26 janar, ai shkroi se nuk do t’ia “falte kurrë” Arabisë Saudite sulmet e 11 shtatorit dhe akuzoi Bin Salmanin se po “përpiqet të shkatërrojë Emiratet… aleatin tonë më të ngushtë arab”.
Senatori amerikan pro-izraelit, Lindsey Graham, gjithashtu qortoi mbretërinë për “sulmin e saj ndaj Emirateve të Bashkuara Arabe”. Jewish Insider, Jerusalem Post, Axios, Instituti Amerikan i Ndërmarrjeve (AEI) dhe media të tjera i kanë dalë gjithashtu në mbrojtje Emirateve.
Si sauditët, ashtu edhe emiratasit kanë përvojë të gjerë në luftën mediatike dhe dixhitale, ndaj nuk është çudi që kjo fazë kritike e mosmarrëveshjes së tyre të shënohet nga një betejë narrativash. Emiratet, në veçanti, kanë investuar shumë në fushata të sofistikuara propagande që synojnë diskreditimin e kundërshtarëve politikë.
Hulumtimet nga Marc Owen Jones zbuluan se Emiratet përdorën llogari të automatizuara (bot-e) në Twitter gjatë krizës së Gjirit 2017-2021 për të promovuar dezinformata rreth Katarit. Së fundmi, ai raportoi se Emiratet përdorën 19,000 “bot-e” për të nxitur Forcat e Mbështetjes së Shpejtë të Sudanit pasi ato kryen masakra në El Fasher.
Një hetim i vitit 2014 nga The Intercept zbuloi gjithashtu se Emiratet kishin punësuar një firmë konsulence amerikane, Camstoll Group, për të ndihmuar në plasimin e historive anti-Katar në mediat kryesore amerikane.
Ndryshimi i aleancave
Ndikimi i konfliktit Emirate-Arabi Saudite tashmë po bëhet i dukshëm, me Emiratet që po pësojnë hapa prapa në ambiciet e tyre në Detin e Kuq, Gjirin e Adenit dhe më gjerë.
Përveç tërheqjes së STC-së, Somalia ka anuluar kontrata të mëdha me Abu Dhabin dhe raportohet se po kërkon, së bashku me Egjiptin, një marrëveshje mbrojtjeje me Arabinë Saudite. Një marrëveshje e përbashkët saudito-somaleze-egjiptiane do të ishte domethënëse sepse do të dobësonte ndikimin e Emirateve mbi ngushticën strategjike të Bab el-Mandebit.
Më e rëndësishmja, Turqia mund të kërkojë t’i bashkohet paktit të mbrojtjes saudito-pakistaneze të shtatorit 2025, duke sjellë disa vende të fuqishme me shumicë myslimane më afër diçkaje që i ngjan një “NATO-je Islame”. Një bllok i tillë do të kishte implikime jo vetëm për Emiratet, por edhe për Izraelin dhe Shtetet e Bashkuara.
Teksa forcat e tyre “proksi” dobësohen dhe aleancat ndryshojnë, Emiratet duken gjithnjë e më të zëna ngushtë. Tani ato po lëvizin për të thelluar lidhjet me qeverinë Modi në Indi, ndërsa zgjerojnë në heshtje bashkëpunimin e mbikëqyrjes dhe inteligjencës me Izraelin në lidhje me Gazën.
Momenti aktual politik përfaqëson gjithashtu një mundësi të rrallë për Arabinë Saudite, e cila duket se ka dalë nga pasojat e vrasjes së gazetarit Jamal Khashoggi në vitin 2018.
Egjipti, dikur një peshë e rëndë rajonale, mbetet ekonomikisht dhe diplomatikisht i brishtë, ndërsa një Bin Salman gjithnjë e më i sigurt në vetvete duket tashmë i gatshëm të prezantohet si lider në botën arabe dhe atë myslimane.
Vetëm pak vite më parë, do të ishte e paimagjinueshme që Rexhep Tajip Erdogan të konsideronte një marrëveshje mbrojtjeje me Bin Salmanin. Sot, raportohet se një pakt i tillë është duke u diskutuar aktivisht.
Pasojat për rajonin
Është ende herët për të përcaktuar se ku do të çojë e gjithë kjo dhe ka më shumë pyetje sesa përgjigje. A do t’i afrohet Arabia Saudite Turqisë dhe Katarit? A do të përpiqet Bin Salman të rifitojë një pozitë më të fortë në Egjipt, duke e pozicionuar Riadin si kundërpeshë ndaj ndikimit në rritje të Emirateve atje?
Pyetje të tjera lidhen më drejtpërdrejt me SHBA-në dhe Izraelin.
Deri në çfarë mase do të jetë e gatshme Arabia Saudite të përballet me boshtin në zhvillim izraelito-emiratas? A është i imagjinueshëm një konfrontim i drejtpërdrejtë ushtarak midis Arabisë Saudite dhe Emirateve, edhe pse Uashingtoni ruan lidhje të forta me të dyja?
Si do të reagonte SHBA-ja nëse sauditët vazhdojnë fushatën e tyre kundër emiratasve, veçanërisht nëse marrëdhëniet saudito-izraelite përkeqësohen më tej?
Është gjithashtu e mundur që Arabia Saudite po kërkon të detyrojë një tërheqje të politikave të Emirateve përpara se t’i rikthehet strategjisë së saj të kahershme të frenimit të Islamit politik. Nëse është kështu, a mund të kthehet sërish në tryezë normalizimi me Izraelin?
Mund të kalojnë muaj, apo edhe vite, para se këto pyetje të marrin përgjigje. Megjithatë, ajo që është tashmë e qartë është se partneriteti Arabi Saudite-Emirate, që dikur ishte shtylla e rendit të pas-Pranverës Arabe, është krisur, ndoshta në mënyrë të pariparueshme. Lufta aktuale mediatike dhe dixhitale ka zbuluar shkallën e plotë të kësaj përçarjeje.
Mohamad Elmasry është Profesor i Studimeve të Medias në Institutin e Studimeve Pasuniversitare të Dohas.
