Nga Fatmir Baci
Nuk mbaj mend se ku e kam lexuar, por mbresa që ka lënë është e një qartësie të rrallë dhe e një fuqie të përqendruar: “Ambicja e fshehtë e çdo dordoleci është të shkaktojë terror!”. Kjo thënie bart një densitet kuptimor që e tejkalon formulimin e saj të shkurtër, duke u shfaqur si një intuitë e mprehtë mbi natyrën e marrëdhënies ndërmjet dukjes dhe veprimit.
Pa asnjë mëdyshje, kemi të bëjmë me një formulim të zhdërvjellët dhe konceptualisht të ngjeshur, i cili përmbledh në mënyrë të përqendruar dhe elegante raportin ndërmjet pamjes dhe funksionit, ndërmjet boshllëkut të brendshëm dhe efektit që synohet të prodhohet në botën e jashtme. Në këtë kuptim, fjalia hap një horizont interpretimi ku objekti më i thjeshtë merr një dimension të zgjeruar simbolik dhe ku vetë ideja e ndikimit lidhet ngushtë me mënyrën se si perceptohet dhe projektohet nga tjetri.
Kemi të bëjmë me një mendim të mprehtë, i cili ruan një dozë të thuktë ironie dhe një finesë të heshtur që godet menjëherë, duke krijuar një ndërprerje të lehtë në rrjedhën e zakonshme të të menduarit. Kjo ndërprerje shndërrohet në një hapësirë reflektimi që shtrihet përtej perceptimit të parë, duke ftuar mendjen të qëndrojë mbi kuptimin dhe të depërtojë në shtresat e tij më të thella. Drama e ironisë, apo ironia e dramës këtu nuk shërben thjeshtë si ornament stilistik, por si një instrument njohjeje që zbulon tensionin ndërmjet asaj që paraqitet dhe asaj që synohet, ndërmjet formës së jashtme dhe impulseve të fshehta që e shtyjnë atë drejt veprimit. Në këtë mënyrë, mendimi fiton një dimension të dyfishtë, si shprehje e një vëzhgimi të mprehtë dhe si nxitje për një reflektim më të gjerë mbi mënyrën se si strukturat e zbrazëta arrijnë të prodhojnë efekte reale në ndërgjegjen e të tjerëve.
***
Dordoleci, në pamje të parë, është figurë qesharake, thuajse e pafuqishme, i mbushur me kashtë, i vendosur në arë për të trembur zogjtë, si një objekt që ekziston në kufirin ndërmjet përdorimit praktik dhe simbolikës së tij. Ai shfaqet si një prani e heshtur, e ngrirë në një gjest që imiton vigjilencën, duke krijuar përshtypjen e një roje vigjilente që ruan pa qenë i gjallë dhe pa zotëruar vetëdije. Në këtë kuptim, dordoleci përfaqëson një formë të veçantë të pranisë, ku funksioni tejkalon përmbajtjen dhe ku dukja organizon një efekt që shtrihet përtej substancës së tij reale. Në hapësirën ku vendoset, ai bëhet pjesë e një marrëdhënieje të heshtur me tjetrin, duke ndikuar mbi sjelljen përmes një sugjerimi të vazhdueshëm që buron nga forma e tij.
Por kjo “ambicie e fshehtë e dordolecit” e kthen përmbys perspektivën duke e zhvendosur vëmendjen drejt qëllimit që e strukturon këtë figurë, duke e ngritur atë nga një objekt i zakonshëm në një figurë me domethënie të shtresëzuar. Në këtë zhvendosje, dordoleci fiton një dimension të ri interpretativ, ku edhe ajo që duket e zbrazët dhe artificiale bart një synim të qartë; të prodhojë frikë si efekt të ndërmjetësuar nga perceptimi i tjetrit dhe nga mënyra se si ndërtohet kuptimi rreth tij.
Kjo e vendos theksin mbi faktin se ndikimi buron nga aftësia për të krijuar një horizont pritjeje dhe interpretimi tek tjetri, ku sugjerimi i rrezikut mjafton për të orientuar sjelljen e të tjerëve ndaj dordolecit, ndërkohë që forca e brendshme mbetet e fshehur pas perdes së frikës së tij. Në këtë mënyrë, figura e dordolecit shndërrohet në një model të thjeshtë, por të fuqishëm, të mënyrës se si perceptimi organizon realitetin dhe si efektet e tij mund të tejkalojnë përmasat reale të objektit që i gjeneron.
Në një nivel më të thellë, “ambicia e fshehtë e dordolecit” sugjeron një strukturë kuptimore që shtrihet përtej rastit të veçantë dhe merr karakter universal, duke u përsëritur në forma të ndryshme të jetës shoqërore dhe të organizimit njerëzor. Brenda kësaj strukture, shumë realitete që në thelb mbeten të brishta dhe të pambështetura në një substancë të qëndrueshme, orientohen drejt imponimit përmes prodhimit të frikës. Kësisojë, gjithë dinamika manifestohet duke ndërtuar një autoritet që ushqehet nga pranimi i domosdoshmërisë së tij nga të tjerët.
Ky proces zhvillohet si një marrëdhënie e ndërsjellë ndërmjet atij që projekton fuqinë dhe atyre që e pranojnë atë si të dhënë, ku vetë pranimi shndërrohet në themel të funksionimit të autoritetit. Në këtë mënyrë, krijohet një qark simbolik i “ambicies së fshehtë të dordolecit” në të cilin perceptimi dhe besimi ndërtojnë një realitet që fiton qëndrueshmëri për të mos qenë “dordolec” përmes përsëritjes dhe brendësimit të tij në ndërgjegjen kolektive.
Autoriteti i rremë, madhështia e inskenuar, figurat që kërkojnë respekt pa substancë, të gjitha marrin formën e një strukture që organizohet rreth efektit që synon të prodhojë “ambicia e fshehtë e dordolecit”, e cila gjen mbështetje në mënyrën se si lexohet dhe interpretohet nga të tjerët. Këto forma ndërtojnë një hapësirë ku dukja fiton përparësi dhe ku kuptimi i atribuohen nga jashtë, duke krijuar një rend simbolik që funksionon për aq kohë sa iluzioni i “dordolecit” mbetet i padiskutuar dhe i brendësuar si realitet. Brenda këtij rendi, distanca ndërmjet asaj që është dhe asaj që perceptohet ruan një tension të heshtur që i jep jetë strukturës, duke e bërë atë të qëndrueshme për aq kohë sa ky tension mbetet i paartikuluar. Në këtë kuptim, vetë iluzioni merr një funksion organizues, duke u shndërruar në një mekanizëm përmes të cilit struktura ruan vazhdimësinë e saj dhe prodhon efektet që e legjitimojnë në sytë e atyre që e përjetojnë.
***
Tragji-komedia qëndron pikërisht në këtë nyje ku perceptimi i “ambicies së fshehtë të dordolecit” bëhet burim i efektit dhe ku ndërtohet një marrëdhënie e ndërlikuar ndërmjet realitetit dhe përfytyrimit. Në këtë pikë takimi, terrori që prodhon dordoleci lidhet ngushtë me mënyrën se si ai lexohet nga të tjerët, me projeksionin që ndërtohet rreth tij dhe me distancën që krijohet ndërmjet asaj që është “dordoleci” dhe asaj që besohet se është.
Kjo distancë nuk mbetet një boshllëk pasiv, por shndërrohet në një hapësirë aktive ku ndërtohen kuptime, pritje dhe reagime që i japin formë efektit përfundimtar. Brenda kësaj hapësire, vetë perceptimi fiton një funksion krijues, duke organizuar përvojën në mënyrë të tillë që efekti i frikës “dordolecit” të marrë një realitet të vetin, të pavarur nga përmbajtja faktike e objektit.
“Dordoleci” e mban gjithmonë një gjendje të tendosur kundrejt të gjithëve që e rrethojnë, madje, edhe më gjërë, mbasi e di mirë se në momentin që zbulohet boshllëku i tij, në të njëjtin çast rikthehet në dimensionin e vet fillestar, boshllëk i mbushur me kashtë. Andaj, nuk lejohet asnjë hapësirë dyshimi në lidhje me “ambicien e fshehtë të dordolecit”, sepse e di që duke lejuar hapësira tolerance, ai do të humbë menjëherë peshën simbolike që e ka fituar përmes perceptimit të tjetrit. Pra, nëse e largon vëmendjen, ai mbetet vetëm “dordoleci”, një strukturë e heshtur që qëndron në erë, e zhveshur nga çdo pretendim për forcë apo ndikim, tërësisht i kufizuar në formën që imiton të frikshmen, pa e përmbajtur atë në thelb.
Kur “dordoleci” mbetet vetëm, kur pranë tij nuk është askush, as familja, ai i hedh tej të gjitha maskat që përdor dhe përpiqet të kuptojë atë veten e vërtetë nga e cila është distancuar, të zgjojë kujtimet kur nuk ishte e nevojshme të aktronte dikë tjetër. Ky rikthim përfaqëson ndoshta një çlirim të perceptimit nga iluzioni i “ambicies së fshehtë të dordolecit” që e kishte mbajtur të lidhur, duke e zhvendosur vëmendjen drejt natyrës së vërtetë të objektit dhe duke e zbuluar boshllëkun si element përbërës të tij. Në këtë çast, tragji-komedia merr formë të plotë, pasi ajo që më parë organizonte frikën dhe orientonte sjelljen, shpërbëhet në një prani të thjeshtë që nuk mbart më fuqinë për të prodhuar të njëjtin efekt. Veçse kjo ndodh kur të tjerët përreth mungojnë dhe sapo të shfaqen subjekti-objekt i kthehet sërish ëndrrës së vjetër, “ambicies së fshehtë të dordolecit”.
***
Në këtë mënyrë, dordoleci i arës dhe “dordoleci” me “ambicien e fshehtë të dordolecit” si koncept marrin një karakter të dyfishtë; njëra si dobi shoqërore në mes të arës më grurë, ndërsa tjetra si reflektim psikologjik shoqëror i ndërthurur me panik, duke hapur këtu një fushë interpretimi ku përvoja individuale dhe struktura kolektive ndërthuren në mënyrë të ndërlikuar. Është pikërisht ndërthurja me “ambicien e fshehtë të dordolecit”, ku frika shfaqet si një produkt i dresurës dhe proceseve interpretative të saj, përmes të cilave realiteti përjetohet dhe merr kuptim, duke u formësuar në varësi të mënyrës se si ndërgjegjja e strukturon atë. Kjo i jep frikës një dimension që shkon përtej reagimit të drejtpërdrejtë, duke e vendosur atë në një hapësirë ku përfytyrimi, pritja dhe projeksioni bashkëveprojnë për të prodhuar efektin zinxhir në gjithë bashkësinë ku “dordoleci” ka fjalën e parë dhe të fundit. Brenda kësaj perspektive, vetë akti i interpretimit fiton një rol themelor, duke u shndërruar në mekanizëm përmes të cilit ndërtohet lidhja ndërmjet asaj që ekziston dhe asaj që përjetohet si kërcënim.
Nga kjo “ambicie e dordolecit” hapet një mundësi për një vëzhgim më të imët të marrëdhënies ndërmjet boshllëkut të brendshëm dhe prodhimit të frikës si formë ndikimi, ku dordoleci shfaqet si një figurë paradigmatike që përmbledh një logjikë më të gjerë veprimi. Në këtë logjikë, boshllëku merr një funksion aktiv nëpërmjet efektit që gjeneron tek tjetri, duke e shndërruar veten në burim ndikimi përmes ndërmjetësimit simbolik të një oratorie të stërvitur para pasqyrës dhe survejimit të atyre duhet të dëgjojnë. Kjo e vendos dordolecin në qendër të një modeli interpretimi ku strukturat që synojnë të krijojnë autoritet ndërtohen mbi perceptimin e tij, siç edhe mbi mënyrën se si ky perceptim organizohet dhe pranohet në një kontekst të caktuar shoqëror. Në këtë kuptim, metafora fiton një shtrirje më të gjerë, duke ndriçuar mënyrën se si përmbajtja dhe forma ndërveprojnë për të prodhuar rend të hekurt dhe kuptim të nënshtruar në marrëdhëniet njerëzore.
Frika ndaj “ambicies së fshehtë të dordolecit” merr formën e një mjeti kompensimi, duke u shndërruar në një instrument përmes të cilit boshllëqet e brendshme projektohen në hapësirën e marrëdhënieve me të tjerët dhe fitojnë një shprehje të dukshme. Brenda kësaj dinamike, ndikimi ndërtohet mbi sugjerimin e forcës dhe mbi pranimin e këtij sugjerimi nga të tjerët si diçka e mirëqenë, duke krijuar një marrëdhënie ku besimi në fuqinë e tjetrit bëhet pjesë e strukturës së përbashkët të realitetit. Ky proces zhvillohet si një formë ndërmjetësimi simbolik, ku perceptimi organizon sjelljen dhe ku efekti i frikës fiton një qëndrueshmëri që buron nga përsëritja dhe nga brendësimi i tij në ndërgjegjen kolektive. Në këtë mënyrë, sugjerimi i forcës mbi “ambicien e fshehtë të dordolecit” merr një funksion performativ, duke prodhuar atë që shpall dhe duke krijuar një realitet që mbështetet mbi vetë pranimin e tij.
Në këtë horizont, ndjenja inferioritetit e dordolecit shfaqet si një prej gjendjeve psikologjike që mund të shtyjë drejt kërkimit të kompensimit, duke marrë formën e një tensioni të brendshëm që kërkon ekuilibër dhe stabilizim. Ky tension shndërrohet në një energji që kërkon dalje në forma të ndryshme të afirmimit, duke u artikuluar nëpërmjet mënyrave të ndryshme të vetëvendosjes në raport me të tjerët. Brenda kësaj lëvizjeje, “ambicia e fshehtë e dordolecit” ndërton mekanizma përmes të cilëve përpiqet të krijojë një ndjenjë qëndrueshmërie, duke përdorur ndikimin dhe dominimin si forma të organizimit të kësaj energjie. Në këtë kuptim, afirmimi merr një dimension që lidhet me nevojën për të strukturuar përvojën e brendshme dhe për ta vendosur atë në një raport të qëndrueshëm me botën e jashtme.
***
Kjo energji e “ambicies së fshehtë të dordolecit” mund të marrë trajta të dominimit simbolik ose real, duke u artikuluar si një përpjekje e vazhdueshme për stabilizim të brendshëm dhe për vendosjen e një ekuilibri në raport me botën e jashtme. Në këtë proces, dominimi shfaqet si një formë organizimi e tensionit të brendshëm, ku veprimi ndaj tjetrit fiton kuptimin e një mjeti përmes të cilit dordoleci ndërton një ndjenjë qëndrueshmërie dhe vetëpërcaktimi. Kjo e vendos marrëdhënien me tjetrin në një plan ku ndikimi represiv dhe afirmimi ndërthuren, duke krijuar një hapësirë në të cilën përvoja e brendshme projektohet dhe merr formë në ndërveprim.
Është fakt që në mendimin e njerëzve me inferioritet të theksuar dhe të formësuar nga rrethana të posaçme, që rrethanat e posaçme i kanë vendosur në pozita pushteti, ata kthehen në dordolecë. Kjo gjendje lidhet pikërisht me përpjekjen e vazhdueshme për tejkalim dhe me ndërtimin artificial të një ndjenje superioriteti që funksionon si mekanizëm i balancimit të brendshëm. Brenda kësaj dinamike, superioriteti i “ambicies së fshehtë të dordolecit” merr një funksion rregullues, duke u shndërruar në një strukturë përmes së cilës organizon përvojën e vet dhe i jep asaj një formë të qëndrueshme. Ky proces zhvillohet si një lëvizje ndërmjet përjetimit të brendshëm dhe shfaqjes së jashtme, ku pushteti bëhet një mjet për artikulimin e kësaj marrëdhënieje dhe për stabilizimin e saj në një rend të caktuar kuptimor.
Kur kjo dinamikë represive zhvendoset nga dordoleci drejt strukturave shoqërore, ajo fiton një dimension të ri organizimi dhe artikulimi, duke u shndërruar në një proces më të gjerë që përfshin përvojën kolektive. Brenda këtij zgjerimi, lind procesi i ideologjizimit të rreptë dhe të mbyllur, gati fshataresk, si një mënyrë e veçantë e strukturimit të realitetit, ku përjetimet individuale gjejnë lëndën e parë për uniformitet, për frikë të përbashkët shprehjeje dhe orientimi. Ky lloj ideologjizimi shfaqet si një mekanizëm përmes të cilit përvoja shpërndahet, rregullohet dhe vendoset në një kornizë të rreptë kuptimore që i jep asaj qëndrueshmëri dhe drejtim në hapësirën shoqërore.
Ideologjia e survejimit dhe dyshimit, merr formë si një sistem kuptimi që strukturon frikën, pasigurinë dhe aspiratën për rend me fijet e vendosura në duart e dordolecit, duke krijuar një fushë në të cilën këto elemente organizohen dhe marrin një funksion të caktuarnë dinamikën e jetës kolektive pa individualitet. Brenda kësaj fushe, boshllëku i brendshëm që lidhet me figurën e “dordolecit që udhëheq” gjen një mënyrë të artikulimit dhe të mbushjes përmes një rendi simbolik që e legjitimon dhe e bën të pranueshëm. Diçka e tillë është një lloj kafazi i bukur, që realizohet përmes ndërtimit të një gjuhe të përbashkët, e cila përveç se kontrollon dhe orienton veprimin, ajo krijon edhe një ndjenjë përkatësie dhe kuptimi të përbashkët, duke i dhënë strukturë marrëdhënieve ndërmjet individëve dhe kolektivit.
Në këtë mënyrë, përmes “ambicies së fshehtë të dordolecit” emocionet individuale përthithen në një rend më të gjerë jofunksional, tërësisht simbolik, por të hekurt, të cilat transformohen në programe të veprimit shoqëror që organizojnë sjelljen dhe aktrimin e ndërveprimit në shkallë më të madhe. Ky transformim përfaqëson një proces përmes të cilit përvoja e brendshme merr pamjen e një forme të institucionalizuar, duke u shndërruar në pjesë të një sistemi që riprodhon veten përmes praktikave dhe kuptimeve që gjeneron. Brenda këtij sistemi, sipas “ambicies së fshehtë të dordolecit” individi dhe kolektivi lidhen në një marrëdhënie të ndërsjellë, ku secili kontribuon në formësimin dhe në vazhdimësinë e rendit që i përfshin.
***
Shembujt historikë të shekullit XX, përfshirë ngjarje si Lufta e Dytë Botërore, dëshmojnë mënyrën se si ideologjia dhe pushteti ndërthuren me frikën dhe mobilizimin shfaqet si instrument i strukturuar që orienton sjelljen kolektive dhe krijon kushte për konsolidimin e autoritetit, duke trysnuar secilin pjestar që diçka të tillë ta përftojë dhe paraqesë si emocion individual.
Figura si Adolf Hitler dhe Josif Stalin, këta “ambicie gjigande të dordolecit” janë analizuar shpesh në raport me izolimin personal dhe me strukturat e kontrollit që i rrethonin, ku marrëdhëniet njerëzore deformohen nga varësia politike dhe nga hierarkitë e frikës që organizojnë jetën kolektive. Brenda këtyre strukturave, besnikëria buron nga një sistem presionesh të ndërthurur me “ambicien e fshehtë të dordolecit” që prodhon nënshtrim dhe riprodhon pushtetin përmes frikës së vazhdueshme, larg dhe pavarësisht nga çdo bindje e lirë.
Në këtë kuptim, këto figura mund të lexohen si forma të “dordolecëve” në nivel historik, ku autoriteti mbështetet në projeksionin e forcës dhe në pranimin e këtij projeksioni nga masa. Kjo bëhet veçanërisht e dukshme në periudha tranzicioni, kur elitat e vjetra kanë rënë, ndërsa të rejat nuk kanë arritur ende të konsolidojnë plotësisht legjitimitetin e tyre. Në këtë hapësirë bosh, krijohen kushte për shfaqjen e strukturave që mbështeten më shumë në perceptim sesa në substancë, duke përdorur frikën si mjet për të stabilizuar një rend ende të pasigurt.
Kështu, kur rreziku ka kaluar, “dordoleci” shndërrohet në një kategori analitike, që ndoshta ndihmon në kuptimin e formave të caktuara të pushtetit historik, ku boshllëku i brendshëm kompensohet përmes prodhimit të frikës dhe organizimit të saj në nivel kolektiv. Mirëpo, për fatin e keq të njerzimit, shfaqja “ambicies së fshehtë të dordolecit” refuzon të mbetet vetëm një metaforë individuale apo psikologjike, ajo është gjithmonë aktuale dhe dinamike.
Kësisoj, në ditët e sotme, vërehet gjithnjë e më shpesh prania e “dordolecëve” dhe e sistemeve të ndërtuara mbi logjikën e tyre, të cilat në forma të ndryshme rikujtojnë strukturat më të errëta të pushtetit në histori. Edhe pse kontekstet kanë ndryshuar dhe mjetet janë bërë më të sofistikuara, mekanizmi themelor mbetet i ngjashëm; prodhimi i frikës si mënyrë për të kompensuar inferioritetin dhe mungesën e substancës, sikurse edhe për të krijuar iluzionin e dorës së fortë duke drejtuar gishtin tregues për nga stabiliteti dhe siguria.
Në këto sisteme, marrëdhënia shoqërore transformohet thellësisht, ajo merr formën e një rrjeti ku vigjilenca bëhet normë, ndërsa individët e perceptojnë njëri-tjetrin përmes prizmit të rrezikut potencial, sistem ku është fshirë edhe germa e fundit e mbështetjes mbi besimin dhe reciprocitetin. Nën hijen e “ambicies së fshehtë të dordolecit” afërsia personale zëvendësohet nga kalkulimi, kujdesi për tjetrin këmbehet me survejimin dhe lidhjet njerëzore riformësohen në funksion të pushtetit, në kuadrin e mbijetesës brenda tij.
Me mendësinë e mbikqyrjes nga ana e “ambicies së fshehtë të dordolecit”, izolimi në bashkësi shfaqet si një pasojë e drejtpërdrejtë e kësaj logjike kontrolli, e cila synon përfshirjen sa më të plotë të individit brenda një sistemi të mbyllur. Brenda këtij kuadri, informacioni që do duhej të qarkullonte lirshëm, filtrohet dhe kontrollohet, ndërsa lojaliteti është një kusht për ekzistencë brenda strukturës, ndërsa zgjedhja përbën anomali.
Përzgjedhja e rrethit bëhet e kujdesshme dhe e kufizuar, duke krijuar një hapësirë që ushqen vetveten dhe që i referohet vetëm logjikës së brendshme të sistemit.
Në këtë mënyrë, sistemi “ambicia e fshehtë e dordolecit”, përveç se mbështetet imponimin e frikës nga lart, ai implementon edhe internalizimin e saj nga poshtë, ku individët bëhen njëkohësisht subjekt dhe instrument i tij. Kjo e bën strukturën veçanërisht të qëndrueshme, sepse ajo nuk ka nevojë të ushtrojë vazhdimisht forcë të drejtpërdrejtë; mjafton që frika nga sistemi të jetë bërë pjesë e mënyrës se si realiteti perceptohet dhe përjetohet. Kështu, dordoleci modern nuk qëndron më vetëm në arë për të trembur zogjtë, por shndërrohet në një sistem të tërë marrëdhëniesh dhe kuptimesh, ku boshllëku i brendshëm maskohet nga një arkitekturë komplekse kontrolli dhe perceptimi.
***
Në këtë perspektivë, dordoleci si metaforë përmbledh një strukturë më të gjerë ku boshllëku kërkon të mbushet përmes efektit mbi tjetrin, ndjenja kërkon stabilitet përmes dominimit, ndërsa ideologjia e shtrëngesës e organizon këtë dinamikë në shkallë kolektive, duke e shndërruar në një rend simbolik që synon qëndrueshmëri dhe riprodhim të vazhdueshëm.
Frika nga “ambicia e fshehtë e dordolecit” shfaqet kështu si një nga elementët lidhës në gjithë strukturën ndërmjet brendësisë psikologjike dhe formave të jashtme të pushtetit, duke krijuar një urë ndërmjet përjetimit individual dhe strukturave historike. Është pikërisht kjo frikë që i jep formë një procesi sa absurd, aq edhe makabër, në të cilin individi dhe historia nuk qëndrojnë të ndarë, por ndërthuren vazhdimisht, duke prodhuar kuptime të riciklimit të sistemit, kuptime që e tejkalojnë përvojën e çastit dhe e vendosin atë në një horizont më të gjerë interpretimi.
Në këtë ndërthurje, “ambicia e dordolecit” shndërrohet në një mënyrë leximi të realitetit, ku çdo formë autoriteti mund të shqyrtohet në raport me përmbajtjen që bart dhe me efektin që prodhon. Kjo hap mundësinë për një vetëdije më kritike ndaj strukturave që mbështeten në perceptim dhe jo në substancë, duke e kthyer analizën në një mjet jo vetëm kuptimi, por edhe çlirimi nga iluzionet që organizojnë frikën dhe pushtetin.
