Uashington, 8 janar 2026 – Administrata e Presidentit Donald Trump ka bërë publike vendimin për të tërhequr Shtetet e Bashkuara të Amerikës nga 66 organizata dhe forume ndërkombëtare. Ky hap shënon një kthesë rrënjësore në politikën e jashtme amerikane, duke synuar shkëputjen nga institucionet që, sipas Shtëpisë së Bardhë, bien ndesh me interesat kombëtare dhe promovojnë politika të “zgjuarsisë sociale” (woke) ose nisma mbi diversitetin që konsiderohen të panevojshme.
Sipas memorandumit zyrtar, tërheqja përfshin 31 entitete të Kombeve të Bashkuara dhe 35 organizata jashtë sistemit të OKB-së.
Klimatizimi i Diplomacisë: Shkëputja nga Marrëveshja e Parisit dhe UNFCCC
Një nga veprimet e para të Presidentit Trump pas rikthimit në zyrë në janar 2025 ishte shpallja e tërheqjes së SHBA-së nga Marrëveshja e Parisit për herë të dytë. Ky vendim pritet të hyjë në fuqi ligjërisht më 27 janar 2026, datë pas së cilës SHBA nuk do të jetë më e detyruar të përmbushë zotimet për reduktimin e emetimeve të karbonit.
Megjithatë, administrata ka shkuar përtej Marrëveshjes së Parisit, duke vënë në shënjestër vetë Konventën Kuadër të OKB-së për Ndryshimet Klimatike (UNFCCC), traktati themeltar i vitit 1992 mbi të cilin mbështeten të gjitha negociatat ndërkombëtare për klimën. Tërheqja nga UNFCCC konsiderohet veçanërisht domethënëse dhe pritet të përballet me sfida ligjore, duke qenë se është një traktat i ratifikuar nga Senati Amerikan.
Organizatat e OKB-së nga të cilat SHBA po tërhiqet (31 entitete)
Administrata ka identifikuar një listë të gjerë agjencish që mbulojnë çështjet ekonomike, sociale dhe mjedisore:
-
Departamenti i Çështjeve Ekonomike dhe Sociale.
-
ECOSOC – Komisioni Ekonomik për Afrikën.
-
ECOSOC – Komisioni Ekonomik për Amerikën Latine dhe Karaibet.
-
ECOSOC – Komisioni Ekonomik dhe Social për Azinë dhe Paqësorin.
-
ECOSOC – Komisioni Ekonomik dhe Social për Azinë Perëndimore.
-
Komisioni i së Drejtës Ndërkombëtare.
-
Mekanizmi Ndërkombëtar i Mbetur për Tribunalet Penale.
-
Qendra Ndërkombëtare e Tregtisë.
-
Zyra e Këshilltarit Special për Afrikën.
-
Zyra e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm për Fëmijët në Konflikte të Armatosura.
-
Zyra e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm për Dhunën Seksuale në Konflikte.
-
Zyra e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm për Dhunën kundër Fëmijëve.
-
Komisioni për Ndërtimin e Paqes.
-
Fondi për Ndërtimin e Paqes.
-
Forumi i Përhershëm për Njerëzit me Origjinë Afrikane.
-
Aleanca e Qytetërimeve e OKB-së.
-
Programi Bashkëpunues i OKB-së për Reduktimin e Emetimeve nga Shpyllëzimi (UN-REDD).
-
Konferenca e OKB-së për Tregtinë dhe Zhvillimin.
-
Fondi i OKB-së për Demokracinë.
-
UN Energy (Energjia e OKB-së).
-
Entiteti i OKB-së për Barazinë Gjinore dhe Fuqizimin e Grave (UN Women).
-
Konventa Kuadër e OKB-së për Ndryshimet Klimatike (UNFCCC).
-
Programi i OKB-së për Vendbanimet Njerëzore (UN-Habitat).
-
Instituti i OKB-së për Trajnim dhe Kërkim.
-
UN Oceans (Oqeanet e OKB-së).
-
Fondi i OKB-së për Popullsinë (UNFPA).
-
Regjistri i OKB-së për Armët Konvencionale.
-
Bordi i Drejtuesve Ekzekutivë të Sistemit të OKB-së për Koordinim.
-
Kolegji i Stafit të Sistemit të OKB-së.
-
UN Water (Uji i OKB-së).
-
Universiteti i OKB-së.
Organizatat Jashtë OKB-së (35 entitete)
Tërheqja shtrihet edhe në forume të rëndësishme rajonale, shkencore dhe teknike:
-
Energjia dhe Mjedisi: Pakti i Energjisë pa Karbon 24/7, Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC), Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA), Aleanca Ndërkombëtare Diellore, Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN).
-
Drejtësia dhe Siguria: Forumi Global Kundër Terrorizmit, Organizata Ndërkombëtare për Ligjin e Zhvillimit, Instituti Ndërkombëtar për Drejtësinë dhe Sundimin e Ligjit.
-
Demokracia dhe Kultura: Instituti Ndërkombëtar për Demokracinë dhe Asistencën Zgjedhore (IDEA), Komisioni i Venecias i Këshillit të Evropës, Qendra Ndërkombëtare për Studimin e Ruajtjes dhe Restaurimit të Pasurisë Kulturore.
-
Forume Rajonale: Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal, Komisioni për Bashkëpunim Mjedisor, Partneriteti për Bashkëpunimin Atlantik.
Çfarë mbetet e paprekur?
Pavarësisht kësaj vale tërheqjesh, Shtëpia e Bardhë ka bërë të ditur se SHBA do të mbetet anëtare aktive në organizata që konsiderohen si “thelbësore për sigurinë kombëtare dhe funksionet humanitare”. Këtu përfshihen:
-
Këshilli i Sigurimit i OKB-së.
-
Programi Botëror i Ushqimit (WFP).
-
Agjencia e OKB-së për Refugjatët (UNHCR).
Implikimet Ligjore dhe Politike
Analistët parashikojnë se kjo strategji do të përballet me rezistencë të fortë në gjykatat amerikane, veçanërisht për traktatet që kërkojnë miratimin e legjislativit për t’u anuluar. Ndërkohë, aktivistët e mjedisit dhe liderët globalë paralajmërojnë se largimi i SHBA-së nga këto forume do të dobësojë përpjekjet kolektive për paqen, demokracinë dhe luftën kundër krizës klimatike.
