Naif bin Nahar

Nga një tekst që recitohet te një metodologji që udhëheq jetën, mendimin dhe shoqërinë

Ekziston një pyetje që shkon përtej recitimit, mësimit përmendësh apo studimit tradicional të Kuranit: A është Kurani realisht udhërrëfyesi që drejton jetën tonë, apo mbetet vetëm një tekst i shenjtë që e lexojmë dhe e ruajmë në Mus’haf?

Kjo pyetje qëndron në zemër të konceptit të “Aqwamiyyah”-së së Kuranit, i ndërtuar mbi ajetin: “Vërtet, ky Kuran udhëzon drejt asaj që është më e drejta.” Në këtë kuptim, çështja nuk është vetëm të pranosh se Kurani përmban udhëzim, por të kuptosh se çfarë do të thotë ta kthesh këtë udhëzim në një metodologji konkrete, në familje, arsim, ekonomi, politikë, marrëdhënie njerëzore dhe në mënyrën se si mendojmë.

Sipas ligjëratës së Nayef bin Nahar, kjo është pikërisht sfida e kohës sonë: si të bëhet “Aqwamiyyah”-ja e Kuranit një realitet i gjallë dhe jo vetëm një formulim i shkruar në faqet e Mus’hafit.

Një botë e formësuar nga një model dominues

Për ta kuptuar rëndësinë e kësaj pyetjeje, ligjërata nis nga konteksti historik dhe epistemologjik në të cilin jetojmë.

Sipas autorit, për më shumë se një shekull bota ka jetuar nën ndikimin e globalizimit, i cili në dimensionin e tij kulturor paraqitet si një proces ku veçantia dhe autenticiteti i shoqërive të ndryshme priren të treten për t’iu përshtatur një modeli dominues. Në ligjëratë, ky model identifikohet me modelin perëndimor.

Ky përshtatje, sipas tij, ka ardhur përmes dy rrugëve: fascinimit dhe imponimit. Disa shoqëri janë tërhequr nga modeli dominues dhe kanë përvetësuar elementet e tij, ndërsa të tjera janë përballur me presione politike, ushtarake apo ekonomike.

Rezultati, argumenton ai, ka qenë krijimi i një lloj “forme” brenda së cilës janë vendosur edhe përpjekjet intelektuale islame. Problemi nuk ka qenë domosdoshmërisht që një person të jetë mysliman, të ketë fe apo të përdorë tekste të shpallura. Problemi, sipas kësaj qasjeje, është që mendimi islam të funksionojë brenda kornizës së përcaktuar nga paradigma dominuese.

Kështu shfaqen nocione si “ekonomi islame”, “sociologji islame”, “psikologji islame”, “demokraci islame” apo edhe “liberalizëm islam”. Në këndvështrimin e ligjëratës, problemi nuk qëndron te përdorimi i vetë këtyre termave, por te pyetja themelore: Kush është qendra e mendimit?

Nëse Perëndimi dhe paradigmat e tij mbeten pikënisja, ndërsa Islami vetëm përshtatet me to, atëherë qendra vazhdon të jetë jashtë burimit të shpalljes.

Autori bën dallim mes dy projekteve: njërit që përpiqet të “islamizojë” një model të marrë nga jashtë dhe tjetrit që e ndërton dijen duke nisur nga shpallja dhe më pas shqyrton se çfarë mund të përfitohet nga prodhimi njerëzor i dijes. Në këtë të dytin, Kurani nuk është një element që i shtohet një sistemi të gatshëm; ai bëhet pikënisja dhe kriteri.

Një moment i ri për të menduar ndryshe

Ligjërata identifikon dy zhvillime që, sipas autorit, kanë ndikuar në dobësimin e kësaj kornize globale: lufta “Al-Aqsa Flood” dhe ndryshimi i qasjes së Shteteve të Bashkuara ndaj liberalizmit dhe çështjeve të të drejtave të njeriut.

Sipas argumentit të paraqitur, ngjarjet në Gaza kanë tronditur perceptimet rreth modelit perëndimor, duke nxitur edhe brenda shoqërive perëndimore pyetje mbi raportin mes idealeve të deklaruara për të drejtat e njeriut dhe realiteteve politike. Ligjërata përmend gjithashtu luftën Rusi–Ukrainë si një faktor që ka kontribuar në këtë rishqyrtim, por i jep ngjarjeve të Gazës një rol të veçantë në prishjen e gjendjes së mëparshme të “fascinimit” ndaj modelit perëndimor.

Argumenti vazhdon me ndryshimin e perceptuar të politikës amerikane. Sipas ligjëratës, Shtetet e Bashkuara kanë kaluar drejt një qasjeje ku interesat ushtarake dhe ekonomike paraqiten si prioritare, ndërsa çështjet e të drejtave të njeriut dhe lirive shihen gjithnjë e më shumë si çështje kulturore që shoqëritë mund t’i përcaktojnë vetë.

Në interpretimin e autorit, këto zhvillime kanë dobësuar dy shtyllat mbi të cilat mbështetej dominimi i mëparshëm: fascinimin dhe imponimin. Kjo krijon, sipas tij, një hapësirë të re për shoqëritë që të rimendojnë modelet e tyre dhe të kërkojnë alternativa. Pikërisht këtu ai e vendos projektin e “Aqwamiyyah”-së së Kuranit.

Çfarë është “Aqwamiyyah”-ja e Kuranit?

Koncepti ndërtohet mbi dy ide themelore.

E para: të nisësh nga Kurani

Sipas ligjëratës, “Aqwamiyyah” do të thotë së pari të besosh se udhëzimi i Kuranit është më i drejti dhe se, përpara se të marrësh një qëndrim mbi një çështje, duhet të pyesësh: “Cili është qëndrimi i Kuranit?”

Nëse Allahu ka ndaluar riban, atëherë ndalimi i ribas duhet të merret si udhëzim për çështjet ekonomike. Nëse ka urdhëruar shurën, atëherë shura duhet të konsiderohet në fushën politike. Nëse Kurani përcakton parime për martesën dhe familjen, ato duhet të jenë pjesë e kriterit me të cilin ndërtohen këto marrëdhënie. Po kështu, respektimi i marrëveshjeve duhet të jetë pjesë e etikës politike.

Në këtë këndvështrim, “realizmi politik” nuk mund të përdoret si justifikim për braktisjen e parimeve. Një shoqëri, argumenton ligjërata, nuk mund të jetë e interesuar vetëm për përfitimin e saj, duke e ndarë interesin nga morali.

Interesi dhe parimi duhet të ecin së bashku.

Kjo është arsyeja pse pyetja “Çfarë thotë Kurani?” duhet të paraprijë vendimmarrjen.

Vlera që duhet të bëhen realitet

Një nga shembujt më të fortë të ligjëratës lidhet me arsimin.

Autori ngre pyetjen: nëse duam të ndërtojmë një shkollë islame, cilat janë vlerat që duhet ta drejtojnë atë?

Ai përmend mirënjohjen si një nga vlerat madhore të theksuara në Kuran dhe pyet se sa shkolla islame kanë programe të strukturuara që e mësojnë këtë vlerë nga arsimi fillor deri në atë të mesëm.

Sipas tij, një nxënës duhet të mësojë të identifikojë begatitë që ka, të kuptojë detyrimet që burojnë prej tyre dhe, mbi të gjitha, të jetë mirënjohës për begatinë e Kuranit.

Nëse një institucion pretendon se është islam, pyetja nuk duhet të jetë vetëm çfarë lënde fetare ofron. Duhet të pyetet: Cilat vlera e strukturojnë atë institucion dhe a janë këto vlera të nxjerra nga shpallja?

Kjo e zhvendos diskutimin nga etiketa te përmbajtja.

Kurani si kriter, jo vetëm si burim

Shtylla e dytë e “Aqwamiyyah”-së është që gjithçka tjetër të vlerësohet përmes Kuranit.

Kjo nuk nënkupton, sipas ligjëratës, refuzimin e dijes njerëzore. Përkundrazi, mund të përfitohet nga prodhimi i përgjithshëm i dijes njerëzore, por ajo duhet t’i nënshtrohet kriterit kuranor.

Pikërisht këtu autori përdor shembullin e shprehjes së njohur të Francis Bacon-it: “Knowledge is power” – “Dija është fuqi.”

Sipas ligjëratës, Kurani e korrigjon këtë mënyrë të të menduarit. Dija nuk është thjesht fuqi; ajo shoqërohet me përgjegjësi. Njeriu do të pyetet për atë që ka dëgjuar, parë dhe ndjekur. Prandaj, dija nuk duhet parë vetëm si instrument dominimi, por edhe si barrë morale.

Kjo qasje synon të ndryshojë edhe mënyrën se si kuptohen terma të tillë si “përparim”, “zhvillim” apo “modernitet”. Në vend që këto koncepte të merren të gatshme nga një paradigmë tjetër, ato duhet të rishqyrtohen në dritën e burimit kuranor.

Çfarë lloj mendjeje kërkon Kurani?

Një pjesë e rëndësishme e argumentit lidhet me formimin e mendjes.

Sipas ligjëratës, Kurani nuk kërkon një mendje pasive. Ai e orienton njeriun drejt të paktën katër cilësive:

Mendje pyetëse.
Njeriu duhet të pyesë, të kërkojë dhe të mos jetë thjesht pranues pasiv.

Mendje kritike.
Kritika nuk duhet të drejtohet vetëm ndaj të tjerëve, por edhe ndaj vetes. Nëse drejtësia duhet të zbatohet edhe kundër vetvetes, atëherë nevojitet aftësia për të shqyrtuar gabimet tona.

Mendje e bazuar në dëshmi.
Argumenti duhet të mbështetet në provë dhe njeriu duhet të jetë i gatshëm ta ndjekë dëshminë aty ku ajo çon.

Mendje reflektuese.
Ngjarjet nuk duhet të kalojnë pa u vërejtur. Ato duhet të analizohen, të kuptohen dhe të shndërrohen në mësime.

Këto cilësi, sipas autorit, janë pjesë e mënyrës se si duhet të formohet një mendje që e ka Kuranin si udhërrëfyes.

Kurani duhet të përgjigjet edhe për problemet konkrete të jetës

Një prej shembujve të përdorur në ligjëratë është ai i një të riu që dëshironte të martohej me një vajzë, por përballej me kushte të vështira të vendosura nga babai i saj.

Pas disa vitesh përpjekjesh, ai shtroi pyetjen: “Cili është qëndrimi i Kuranit? A duhet të vazhdoj apo të tërhiqem?”

Përgjigjja, sipas rrëfimit, u kërkua përmes reflektimit mbi ajetet kuranore dhe u lidh me historinë e Musait, kur babai i vajzave i thotë atij se nuk dëshiron t’ia vështirësojë çështjen.

Mesazhi që nxirret nga shembulli është se Kurani nuk duhet të shihet vetëm si libër që jep përgjigje për ritualet. Ai mund të bëhet burim orientimi edhe për dilemat konkrete të jetës.

E njëjta metodë përdoret në ligjëratë edhe për zgjedhjen e miqve dhe bashkëpunëtorëve. Autori tregon se, në vend që të bazohej vetëm te inteligjenca, dituria apo aftësitë e një personi, ai kërkoi kriterin kuranor dhe nxori në pah vlerën e sinqeritetit dhe vërtetësisë.

Në këtë mënyrë, një parim kuranor bëhet kriter praktik për ndërtimin e një ekipi dhe për besueshmërinë në marrëdhëniet profesionale.

Kriza nuk është vetëm mungesa e leximit, por mungesa e ndërgjegjësimit

Në këtë pikë, ligjërata zhvendoset te një prej sfidave kryesore: braktisja e Kuranit.

Autori vëren se ekzistojnë shumë qendra ku mësohet përmendësh Kurani dhe e konsideron këtë një gjë të mirë. Por pyetja e tij është: Ku janë projektet që nxisin “tadabbur”-in – reflektimin e thellë mbi kuptimet e Kuranit?

Sipas tij, dikush mund ta ketë mësuar Kuranin përmendësh, ta recitojë me texhvid apo edhe të jetë i specializuar në kiraete, por përsëri të jetë larg Kuranit nëse nuk e zbaton dhe nuk reflekton mbi të.

Kjo e zhvendos fokusin nga pyetja “Sa Kuran di?” te pyetja: “Sa nga Kurani kuptoj, reflektoj dhe e shndërroj në veprim?”

Në ligjëratë përmendet hadithi në Sahih Muslim ku “njerëzit e Kuranit” lidhen me ata që veprojnë sipas tij. Po kështu theksohet se reflektimi mbi ajetet nuk është një aktivitet dytësor, por pjesë e qëllimit të shpalljes.

Pse Kuranin e shohim si të vështirë?

Për këtë problem përdoret një analogji e thjeshtë: biblioteka.

Nëse dikush hyn për herë të parë në një bibliotekë të madhe dhe kërkon një libër të caktuar, mund të mos dijë ku ta gjejë. Por nëse jeton dhe punon aty për ditë, muaj dhe vite, gradualisht njeh vendndodhjen e librave.

E njëjta gjë, sipas autorit, ndodh me Kuranin.

Nëse njeriu i jep vetëm pak minuta rastësore, nuk mund të presë që menjëherë të ketë një marrëdhënie të thellë me të. Por nëse zhytet në të, e lexon, e studion, e mendon dhe jeton me të, kuptimi bëhet gjithnjë e më i afërt.

Për këtë arsye, ligjërata propozon që “tadabbur”-i të bëhet pjesë e punës së përditshme, qoftë edhe dhjetë apo pesëmbëdhjetë minuta mbi një ajet të vetëm. Nuk është e domosdoshme të përfundohet një sure me shpejtësi; edhe muaj të tërë mbi një sure mund të jenë pjesë e një marrëdhënieje serioze me Kuranin.

Dy kultura të ndryshme të marrëdhënies me Kuranin

Në ligjëratë bëhet një dallim i fortë mes mënyrës se si sahabët e shihnin Kuranin dhe mënyrës se si shpesh shihet sot.

Sipas rrëfimit të atribuar Ibn Umerit, një prej sahabëve mund të përqendrohej në një sure të vetme dhe ta shihte si diçka të rëndë për t’u përvetësuar.

Në kontrast, ligjërata kritikon prirjen moderne për ta përfunduar Kuranin sa më shpejt, për ta lexuar si një cikël që duhet mbyllur, apo për ta reduktuar vlerën e tij te bukuria e zërit dhe shpejtësia e recitimit.

Dallimi, sipas autorit, nuk është thjesht teknik. Është dallim në perceptim.

Sahabët e shihnin Kuranin si një libër që i nxirrte nga errësira në dritë, që korrigjonte jetën e tyre dhe që funksiononte si busull. Kurani nuk ishte vetëm diçka që duhej lexuar; ishte diçka sipas së cilës duhej jetuar.

Nga shpallja te realiteti

Nëse Kurani është udhëzuesi, lind pyetja tjetër: Si bëhet udhëzimi realitet?

Këtu shfaqet koncepti i “taklif”-it – detyrimit që duhet përkthyer në realitet brenda mundësive dhe fuqisë njerëzore.

Shembulli i përdorur është shura. Urdhri mund të ekzistojë si parim, por realizimi i tij praktik kërkon aftësi, institucione dhe mundësi konkrete.

E njëjta gjë vlen për ndalimin e ribas: ekzistenca e parimit nuk do të thotë automatikisht se ai është realizuar në strukturat ekonomike.

Prandaj projekti i “Aqwamiyyah”-së synon të ngushtojë hendekun midis urdhrit hyjnor dhe realitetit njerëzor.

Kjo është një nga idetë më të rëndësishme të ligjëratës: nuk mjafton të thuhet se Kurani është udhërrëfyes. Duhet të ndërtohen mënyra se si ky udhëzim mund të përkthehet në institucione, sjellje, politika dhe marrëdhënie.

Katër grupe përballë së vërtetës

Ligjërata identifikon katër kategori njerëzish që mund të shfaqen përballë një projekti të bazuar në të vërtetën.

1. Grupi i prekur në interesat e tij

Ky grup e kundërshton projektin sepse realizimi i tij prek interesat, privilegjet apo burimet e përfitimit të tij.

Në këtë argument, njerëzit që përfitojnë nga padrejtësia nuk kanë interes që një projekt që kërkon drejtësi të realizohet.

2. Grupi ziliqar

Këta mund të mos e kundërshtojnë domosdoshmërisht vetë idenë, por kundërshtojnë njerëzit që e mbartin atë.

Ligjërata jep shembullin e dikujt që kritikon një dijetar për numrin e madh të librave që ka shkruar, pa i lexuar ato. Në këtë rast, problemi mund të jetë personi dhe jo përmbajtja.

3. Grupi oportunist

Ky grup nuk shfaqet kur projekti kërkon sakrificë. Por nëse projekti ka sukses, ai afrohet dhe kërkon të bëhet pjesë e tij.

Ligjërata e lidh këtë sjellje me shembullin e disa beduinëve në kohën e Profetit, të cilët, sipas rrëfimit të paraqitur, nuk u bashkuan në Hudajbijje sepse nuk kishte plaçkë lufte, ndërsa shfaqën interes për të ndjekur ekspeditën drejt Hajberit, ku kishte mundësi për përfitim.

4. Grupi i sinqertë

Ky është grupi ku duhet të përqendrohet përpjekja.

Problemi i këtij grupi, sipas ligjëratës, nuk është se nuk e dëshiron të vërtetën, por se nuk e njeh ende atë.

Nëse e kupton të vërtetën, premisa e argumentit është se do të jetë i gatshëm të veprojë sipas saj. Për këtë arsye, ligjërata këshillon që energjia kryesore të drejtohet te njerëzit që janë të sinqertë dhe kërkojnë të kuptojnë.

Sinqeriteti me Kuranin: sfida më e vështirë

Një pengesë tjetër nuk është mungesa e dijes, por paragjykimi me të cilin i afrohemi Kuranit.

Sipas ligjëratës, dikush mund të jetë i sinqertë me njerëzit e tjerë, të mbajë premtime dhe të mos gënjejë, por të mos jetë i sinqertë me Allahun.

Si ndodh kjo?

Kur njeriu hyn në Kuran me përfundimin e gatshëm dhe kërkon vetëm vargjet që mbështesin atë që tashmë beson.

Në këtë rast, marrëdhënia përmbyset: në vend që Kurani ta udhëheqë njeriun, njeriu përpiqet ta udhëheqë Kuranin drejt përfundimit që ka zgjedhur më parë.

Ligjërata e ilustron këtë me raste kur konflikte personale, zili apo paragjykime mund të maskohen si “kritikë shkencore” ose si qëndrim fetar. Nëse një person ka vendosur tashmë se çfarë dëshiron të besojë, edhe ajetet mund të interpretohen në funksion të këtij pozicioni.

Sinqeriteti i vërtetë, në këtë kuptim, nënkupton gatishmërinë për të thënë: “Nëse kam gabuar, jam gati ta ndryshoj rrugën.”

Edhe nëse dikush ka ndërtuar një institucion për dhjetë apo njëzet vjet mbi një ide, nëse më vonë kupton se ajo nuk përputhet me Kuranin, sinqeriteti kërkon gatishmëri për ta rishikuar strategjinë.

Një projekt për çdo fushë të jetës

Në fund, “Aqwamiyyah”-ja e Kuranit nuk kufizohet në një sektor të vetëm.

Ligjërata e shtrin atë në:

• politikë;
• arsim;
• ekonomi;
• punë bamirësie;
• menaxhim;
• sociologji;
• familje;
• edukim dhe prindërim;
• marrëdhënie shoqërore;
• institucione;
• si dhe në mënyrën se si individi e vlerëson veten.

Kjo nënkupton një projekt të ri kërkimor: të gjenden tregues kuranorë me të cilët mund të vlerësohen institucionet.

Si e dimë nëse një shkollë është realisht islame?

Si e dimë nëse një bankë që e quan veten “islame” përmbush kriteret që pretendon?

Si e dimë nëse një universitet është vërtet një universitet islam?

Dhe, në nivel personal: si mund të identifikohen shenjat e hipokrizisë te vetja?

Sipas ligjëratës, përgjigjet duhet të kërkohen në Kuran dhe më pas të nxirren në forma që mund të zbatohen në realitet.

Si duhet të lexohet vetë Kurani?

Ironikisht, edhe marrëdhënia jonë me Kuranin duhet të korrigjohet përmes Kuranit.

Ligjërata përmend disa udhëzime metodologjike: njohjen e kontekstit, përdorimin kuranor të fjalëve, njohjen e “Mathani”-t, dallimin mes “Muhkam”-it dhe “Mutashabih”-ut, kthimin te Suneti profetik dhe referimin te gjuha arabe.

Këto parime synojnë të krijojnë një mënyrë më të saktë dhe më të disiplinuar të angazhimit me tekstin kuranor.

Pra, “Aqwamiyyah” nuk nënkupton leximin e një ajeti të shkëputur nga konteksti dhe përdorimin e tij për të justifikuar një përfundim të parapërcaktuar. Përkundrazi, kërkon një marrëdhënie serioze, të thellë dhe metodologjike me Librin.

Çdo besimtar ka një pjesë në këtë projekt

Një nga mesazhet përfundimtare të ligjëratës është se ky projekt nuk u përket vetëm dijetarëve.

Nuk është projekti i një personi të vetëm, i një shteti, i një partie apo i një shkolle të caktuar mendimi. Në formulimin e ligjëratës, është projekti i vetë Kuranit, sepse vetë Kurani deklaron se udhëzon drejt asaj që është më e drejta.

Prandaj, inxhinieri mund të pyesë se si ta zbatojë udhëzimin kuranor në profesionin e tij. Mjeku mund të bëjë të njëjtën gjë në fushën e shëndetësisë. Mësuesi në arsim. Prindi në edukimin e fëmijëve. Sipërmarrësi në ekonomi. Administratori në menaxhim.

Nuk kërkohet nga të gjithë e njëjta shkallë dijeje. Kërkohet që secili të marrë pjesën e vet sipas aftësisë.

Nëse dikush nuk di, duhet të pyesë dijetarët. Por kjo nuk e përjashton nga përgjegjësia për t’u lidhur me Kuranin.

“Lumi” i Kuranit dhe toka që duhet ujitur

Një nga metaforat më të fuqishme të ligjëratës është ajo e lumit.

Kur Allahu krijon një lumë, uji nuk futet vetë në gojën e njeriut. Njeriu shkon te lumi, merr ujë, shuan etjen, ujit tokën dhe ua jep edhe të tjerëve.

Kështu, argumenton ligjërata, duhet të trajtohet edhe Kurani.

Ai është si një lumë i shpalljes. Por ekzistenca e tij nuk mjafton. Njeriu duhet të shkojë tek ai, të marrë prej tij, të ushqehet vetë dhe më pas ta përdorë atë për të “ujitur” tokën e tharë të realitetit.

Kurani nuk lulëzon në jetën e njeriut vetëm nga recitimi apo memorizimi. Ai lulëzon përmes reflektimit, mësimit dhe veprimit.

Kjo është ndoshta mënyra më e thjeshtë për ta përmbledhur të gjithë projektin: Kurani duhet të kalojë nga faqja në ndërgjegje dhe nga ndërgjegjja në realitet.

Nga individi te shoqëria

Nëse ky proces realizohet në nivel individual, ai mund të zgjerohet në nivel institucional dhe shoqëror.

Një familje mund të rishqyrtojë kriteret e saj në dritën e Kuranit. Një shkollë mund të ndërtojë programin e saj mbi vlera të nxjerra nga shpallja. Një universitet mund të pyesë se çfarë nënkupton prodhimi i dijes nga perspektiva kuranore. Një institucion ekonomik mund të analizojë praktikat e tij. Një organizatë mund të shqyrtojë kriteret e drejtësisë, sinqeritetit dhe përgjegjësisë.

Në këtë kuptim, “Aqwamiyyah”-ja nuk është vetëm një teori fetare. Është një kërkesë për riformatimin e mënyrës së mendimit.

Por kjo kërkon një ndryshim të perceptimit.

Nëse Kurani shihet vetëm si libër për t’u mësuar përmendësh, natyrshëm do të kërkohet shpejtësia e përfundimit.

Nëse shihet si busull e jetës, atëherë pyetja bëhet tjetër:

Çfarë më thotë Kurani për mënyrën se si duhet të jetoj?

Një program që nis nga një pyetje e thjeshtë

Në përfundim të ligjëratës përmendet edhe nisma për një “Quranic Foundation Program”, e planifikuar për t’u shpallur në kuadër të Wa’y Foundation. Qëllimi i deklaruar është rritja e ndërgjegjësimit kuranor dhe zhvillimi i një marrëdhënieje më cilësore me Kuranin, duke adresuar pjesërisht problemin e braktisjes së tij dhe mungesës së ndërgjegjësimit mbi përmbajtjen e tij.

Por ligjërata thekson se asnjë program institucional nuk mund ta zëvendësojë përgjegjësinë personale.

Gjithçka nis me një pyetje.

A po e udhëheq vërtet Kurani jetën time?

Në marrëdhënien me veten.

Në familje.

Me miqtë.

Në punë.

Në vendimmarrje.

Në mënyrën se si ndërtojmë institucionet.

Në mënyrën se si prodhojmë dije.

Në mënyrën se si e kuptojmë ekonominë, arsimin dhe shoqërinë.

Dhe nëse përgjigjja nuk është e qartë, hapi tjetër është po aq i thjeshtë:

Të kthehemi te Kurani dhe të kërkojmë se çfarë thotë ai.

Përtej Mus’hafit

Në fund të fundit, sfida e “Aqwamiyyah”-së nuk është të bindësh njerëzit se Kurani është i rëndësishëm. Për një besimtar, kjo është pika e nisjes.

Sfida më e madhe është tjetërkund: A është autoriteti i Kuranit realisht i pranishëm në mënyrën se si mendojmë, vendosim dhe veprojmë?

Nëse jo, atëherë ekziston një hendek mes besimit dhe jetës.

Dhe pikërisht këtë hendek synon të trajtojë koncepti i paraqitur në ligjëratë.

Nga njëra anë është shpallja; nga ana tjetër realiteti.

Nga njëra anë është ajeti që thotë se Kurani udhëzon drejt asaj që është më e drejta; nga ana tjetër janë shkollat, universitetet, familjet, institucionet, ekonomia, politika dhe marrëdhëniet tona.

Pyetja është nëse këto dy botë takohen.

Nëse takohen, atëherë Kurani nuk është vetëm një libër që gjendet në Mus’haf. Ai është një burim që formon mendjen, përcakton kriteret, korrigjon idetë dhe udhëzon veprimin.

Nëse nuk takohen, atëherë deklarata se Kurani është udhërrëfyesi mbetet, në praktikë, një deklaratë që nuk është përkthyer ende në realitet.

Prandaj, mesazhi i fundit i këtij vizioni mund të përmblidhet në një fjali:

Çdo besimtar duhet të kërkojë, në fushën e tij dhe në jetën e tij, se si Kurani mund ta udhëheqë drejt asaj që është më e drejta.

Sepse projekti nuk fillon diku larg nesh.

Fillon te mënyra se si mendojmë.

Pastaj te mënyra se si jetojmë.

Dhe vetëm pas kësaj, te mënyra se si përpiqemi të ndryshojmë realitetin.